Published June 2, 2026 | Version v1
Dataset Open

FONETIK HODISALARGA ALOQADOR LINGVOPOETIK VOSITALAR

Authors/Creators

  • 1. (O'zDJTU) dotsent, f.f.n.

Description

Ushbu (“Fonetik hodisalarga aloqador lingvopoetik vositalar”) maqolada Abdulla Qodiriy romanlarida qo‘llagan fonetik hodisalarga aloqador lingvopoetik vositalar haqida ma’lumot berilgan. Turkiy tillar fonemalar torlik, kenglik, qattiqlik, yumshoqlik va ikki undoshning qator kelish holatlari bilan o‘zga tillardan farqlanishi aytib o‘tilgan. Jahon til ilmida ilk bor qiyosiy tilshunoslik va chog‘ishtirma tilshunoslik turkiy tilda ijod qilgan olimlar tomonidan dalillar bilan asoslanganligi tavsiflangan. Turkiy tillardagi unli va undosh tovushlar o‘zaro uyg‘unlik tizim asosida singormanizm qonuniyatiga bo‘ysunishi izohlangan. Inson tanasining bo‘g‘iz qismida joylashgan nutq a'zolarining ishlash faoliyati jahonda birinchi bor ulug‘ olim Ibn Sino tomonidan ilmiy asoslab berganligi sharhlangan. Har qanday milliy tilning tovush tizimi o‘zgacha, ana shu o‘ziga xoslik va jozibadorlikka tayangan Abdulla Qodiriy milliy tilimizdagi lingvopoetik asoslarni yuqori darajaga olib chiqqanligi qayd etilgan. Yozuvchi ijod qilgan matnlarda fonemalarning lingvopoetik tabiatiga aloqador fonetik hodisalar misollar  bilan dalillangan holda ochib berilgan.

Files

77-81.pdf

Files (166.6 kB)

Name Size Download all
md5:4c92dc1859cae86351dc889c8435ebdd
166.6 kB Preview Download

Additional details

References

  • 1.Маҳмуд Кошғарий. Девону луғатит турк. 3-томлик, 1-том. Тошкент: "Фан". 1960. 499 бет.
  • 2.Нурмонов Абдулҳамид. Ўзбек тилшунослигининг тарихи. Тошкент: "Ўзбекистон", 2002, 232 бет.
  • 3.Ат-туҳфатуз закияту фил луғатит турукия (Туруклар тили ҳақида ноёб нусха). Тошкент: "Фан". 1968. 228 бет.
  • 4.Алишер Навоий. Мукаммал асарлар тўплами. 20 томлик, 16-жилд. Тошкент: "Фан". 2000. 245 бет.
  • 5.Мирзо Улуғбек. Тўрт улус тарихи. Тошкент: "Чўлпон". 1994, 352 бет.