Perspectieven van mensen met scabiës en zorgverleners: Een mixed methods-studie in Vlaanderen, België - Openbaar rapport

Samenvatting

Het aantal scabiësgevallen is de afgelopen jaren in heel Europa aanzienlijk toegenomen, waarbij in Vlaanderen tussen 2011 en 2023 een geschatte jaarlijkse stijging van 15% in het aantal meldingen in de eerstelijnszorg geregistreerd werd. Dit onderzoek met gemengde methoden had tot doel het inzicht in de verspreiding, trends en uitdagingen bij de behandeling van scabiës in Vlaanderen te verbeteren, vanuit het perspectief van zowel mensen met scabiës als zorgverleners, in vijf Vlaamse steden (Antwerpen, Brugge, Gent, Leuven en Hasselt).

De studie combineerde kwantitatieve en kwalitatieve gegevens van zorgverleners en van mensen met scabiës. Er werden kwantitatieve gegevens verzameld bij 83 zorgverleners in 96 artsenpraktijken (sommige zorgverleners werkten in meerdere praktijken) via een initiële enquête, “case report form” en maandelijkse formulieren. Er werden gegevens verzameld bij 115 mensen met scabiës via een online patiëntenenquête. Daarnaast werden een aantal diepgaande kwalitatieve interviews afgenomen. Er werden elf mensen met de diagnose scabiës en 33 zorgverleners geïnterviewd. 

Uit het onderzoek bleek dat scabiës een complexe uitdaging voor de gezondheidszorg vormt, met aanzienlijke hiaten in de zorgverlening en ingrijpende psychologische en sociale gevolgen die veel verder reiken dan de lichamelijke symptomen. De belangrijkste bevindingen wijzen erop dat mensen met scabiës tijdens de infectie acute psychische klachten ervaren en dat er na de klinische genezing chronische psychologische effecten (waaronder hypervigilantie, angst en verstoorde slaappatronen) blijven bestaan, naast aanzienlijke sociale gevolgen (sociaal isolement, beperkingen op het werk).

Zorgverleners benadrukten verschillende belangrijke uitdagingen, zoals de klinische diagnose, verouderde kennis over de epidemiologie van scabiës in België, inconsistente behandelingsrichtlijnen en onduidelijke hygiënische maatregelen. De beperkte tijd beschikbaar voor consulten en het gebrek aan tijd voor follow-up vormden een duidelijke belemmering voor effectieve communicatie tussen arts en patiënt.

Belangrijke aanbevelingen zijn onder meer:

• Integreer psychosociale ondersteuning en ondersteuning bij het uitvoeren van hygiënische maatregelen in de scabiëszorg

• Standaardiseer diagnostische benaderingen door huisartsen training aan te bieden in het gebruik van dermatoscopen, het gebruik ervan in de dagelijkse praktijk aan te bevelen en bijbehorende diagnostische richtlijnen te voorzien

• Leid zorgverleners op rond nieuwe klinische richtlijnen en de actuele epidemiologie van scabiës

• Voorzie zorgverleners van gemakkelijk te lezen voorlichtingsmateriaal dat zij tijdens consulten aan patiënten kunnen bezorgen.

Tenslotte toont deze studie aan dat een effectieve behandeling van scabiës de implementatie vereist van geïntegreerde zorgbenaderingen die voorzien in alle gerelateerde behoeften van de patiënt door middel van evidence-based protocollen voor diagnose, behandeling en hygiënische maatregelen, en psychosociale ondersteuning. Gezondheidszorgsystemen die zich met succes kunnen aanpassen om aan deze uitgebreide behoeften te voldoen, zullen beter in staat zijn om niet alleen de huidige toename van scabiës aan te pakken, maar ook toekomstige uitdagingen op het gebied van de volksgezondheid die vergelijkbare geïntegreerde reacties vereisen.