Published May 8, 2026 | Version v1
Conference proceeding Open

Göçmen Öğrencilere Türkçe Öğretiminde Öğretmenlerin Karşılaştıkları Sorunlar: Sivas İli Örneği

Authors/Creators

Description

Bu çalışmanın amacı, göçmen öğrencilere Türkçe öğretimi sürecinde öğretmenlerin karşılaştıkları sorunları ortaya koymak ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirmektir. Son yıllarda Türkiye’de artan göç hareketleriyle birlikte, farklı dil ve kültürel geçmişe sahip öğrencilerin örgün eğitim kurumlarında yer alması, öğretim süreçlerinde önemli değişimleri beraberinde getirmiştir. Özellikle Türkçeyi yeterli düzeyde bilmeyen göçmen öğrenciler, akademik başarı, sosyal uyum ve iletişim alanlarında çeşitli güçlükler yaşamaktadır. Bu durum, öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarında yeni stratejiler geliştirmesini zorunlu kılmaktadır.

Araştırma, Sivas ilinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan ve sınıflarında göçmen öğrenci bulunan öğretmenlerle yürütülmüştür. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgular; dil yetersizliği, kültürel uyum sorunları, öğretim materyali eksikliği, ölçme ve değerlendirme sürecinde yaşanan güçlükler, veli iletişimi sorunları ve öğretmenlerin hizmet içi eğitim ihtiyacı olmak üzere altı ana tema altında toplanmıştır.

Öğretmenler, öğrencilerin sınırlı Türkçe kelime hazinesinin derslerin anlaşılmasını zorlaştırdığını, kültürel farklılıkların sınıf içi etkileşimi olumsuz etkilediğini ve mevcut öğretim materyallerinin göçmen öğrencilerin dil seviyelerine yeterince hitap etmediğini ifade etmiştir. Araştırma sonuçları, göçmen öğrencilere Türkçe öğretiminin yalnızca dil öğretimiyle sınırlı olmadığını; pedagojik, kültürel ve psikososyal boyutları olan çok yönlü bir süreç olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda öğretmenlere yönelik hizmet içi eğitimlerin artırılması, seviye temelli ve kültüre duyarlı materyallerin geliştirilmesi ve okul-aile iş birliğinin güçlendirilmesi önerilmektedir.

Files

4-6.pdf

Files (1.2 MB)

Name Size Download all
md5:31fa49caad411d7dfb37f6cabb056ee7
1.2 MB Preview Download

Additional details

References

  • Adıgüzel, H. Ö. (2006). Yaratıcı drama kavramı, bileşenleri ve aşamaları. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(1), 17–29. Ağırman, F., Kara, Ö. T., & Yiğit, A. (2016). Çukurova Üniversitesi Türkçe öğretmenliği bölümünde okuyan öğrencilerin Suriyeli mülteci kavramına ilişkin algılarının incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(4), 945–961. Aksoy, Ö., Oğuzkan, F., & Kavcar, C. (2009). Yazılı ve sözlü anlatım. Anı Yayıncılık. Akyol, H. (2010). Yazı öğretimi. E. Gökahmetoğlu & R. Demiroğlu (Ed.), Türkçe 1 öğretmen kılavuz kitabı içinde (ss. 240–243). MEB Yayınları. Alkaya, E. (2007). İki dillilik ve Rusça'dan Tatar Türkçesine geçen kavram tercümeleri. Türkoloji Araştırmaları, 2(2), 41–53. Altıntaş, E. (2015). Birinci sınıflarda uygulanan uyum ve hazırlık çalışmalarının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Anras, B. (2019). Mesleğe yeni başlayan sınıf öğretmenleri ile tecrübeli sınıf öğretmenlerinin ilk okuma yazma öğretiminde karşılaştıkları sorunların karşılaştırılması (Mardin ili örneği) (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi. Aykaç, N., Kabaran, H., & Bilgin, H. (2014). Türkiye'de ve bazı Avrupa Birliği ülkelerindeki öğretmen yetiştirme uygulamalarının karşılaştırılmalı olarak incelenmesi (Almanya, Finlandiya, Fransa, İngiltere ve Türkiye örneği). [Yayın türü belirtilmemiş çalışma]. Aydın, H., & Kaya, İ. (2013). Türkiye'de anadilde eğitim sorunu: Zorluklar, deneyimler ve iki dilli eğitim modeli önerileri. UKAM Yayınları. Aykın, B. (2000). Ulus kavramı ve dil. Türk Dili Dergisi, 14, 38–79. Bağçeli Kahraman, P., & Arabacıoğlu, B. (2018). Çocukların anne-babalarına yönelik algıları ile anne-çocuk etkileşiminin cinsiyet rolleri açısından incelenmesi. Turkish Journal of Social Research / Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 22, [sayfa aralığı belirtilmemiş]. Baldık, Y. (2018). Ana dili Türkçe olmayan göçmen toplulukların eğitim sistemine katılımında Türkçe öğretiminin önemi (Yüksek lisans tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi. Balkar, B. (2009). Okul-aile iş birliği sürecine ilişkin veli ve öğretmen görüşleri üzerine nitel bir çalışma. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(36), 105–123. Barın, E. (2004). Yabancılara Türkçe öğretiminde ilkeler. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları, 1(1), 19–30. Bayat, S. (2014). Sınıf öğretmenlerinin ilk okuma yazma programının uygulanmasında karşılaştıkları güçlükler(e) ilişkin görüşleri. İlköğretim Online, 13(3), 759–775. Bear, J. (1993). Anadil ve yabancı dil öğretimi. A. F. Oğuzkan (Ed.), Türk Eğitim Derneği 11. Öğretim Toplantısı içinde (ss. 165–182). [Yayınevi belirtilmemiş]. Bellet, Ş. D. (2009). İki dilli Türk öğrencilerin ana dili Türkçeyi öğrenme durumlarına ilişkin öğrenci, veli ve öğretmen görüşleri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21, 71–85. Bican, G. (2019). Dil öğretiminde çok dilli bakış açısı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 52(3), 943–966. Biçer, N. (2012). Hunlardan günümüze yabancılara Türkçe öğretimi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 1(4), 107–133. https://doi.org/10.7884/teke.100 Bilir, A. (2005). İlköğretim birinci sınıf öğrencilerinin özellikleri ve ilk okuma yazma öğretimi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 38(1), 87–100. Binbaşıoğlu, C. (1999). İlk okuma ve yazma öğretiminin ve alfabe kitaplarının tarihsel gelişimi. Eğitim ve Bilim, 14(114), 8–34. Budak, Y. (2000). Sözcük öğretimi ve sözlüğün işlevi. Dil Dergisi, 92, 19–26. Buluç, B., & Gümüş, O. (2007). İşbirliğine dayalı öğrenme yaklaşımının Türkçe dersinde akademik başarıya etkisi ve öğrencilerin derse ilgisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 49, 7–30. Büyükikiz, K. K., & Çangal, Ö. (2016). Suriyeli misafir öğrencilere Türkçe öğretimi projesi üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 5(3), 1414–1430. Cırık, İ. (2008). Çok kültürlü eğitim ve yansımaları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 27–40. Çakır, S. (2011). Türkiye'de göç, kentleşme/gecekondu sorunu ve üretilen politikalar. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23, 209–222. Çavuşoğlu, A. (2006). Ana dili, edinimi, önemi ve geliştirilmesi. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 11(1), 37–46. Çayak, S., & Levent, F. (2017). Türkiye'deki Suriyeli öğrencilerin eğitimine yönelik okul yöneticilerinin görüşleri. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 21–46. Demirci, M. (2015). B1 seviyesinde Türkçe öğrenen Suriyeli öğrencilerin sesli okuma becerisiyle ilgili tespitler. Turkish Studies – International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 10(7), 333–358. Demirel, Ö. (1996). Genel öğretim yöntemleri. A. Şahin (Ed.), Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi içinde (ss. 6–137). Pegem Akademi. Demirel, Ö. (1999a). İlköğretim okullarında yabancı dil öğretimi. Millî Eğitim Basımevi. Demirel, Ö. (1999b). İlköğretim okullarında Türkçe öğretimi. Millî Eğitim Basımevi. Demirtaş, G. (2016). Okuma güçlüğü yaşayan dördüncü sınıf öğrencileri üzerine bir durum çalışması (Yüksek lisans tezi). Niğde Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Deniz, O. (2019). Mesleğe yeni başlayan sınıf öğretmenlerinin birleştirilmiş sınıflarda ilk okuma yazma öğretimi üzerine görüşlerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Trabzon Üniversitesi. Devran, Y., & Özcan, Ö. F. (2016). Söylemlerin dilinden Suriye sorunu. Marmara İletişim Dergisi, 25, 35–52. Dilmaç, B., & Şimşir, Z. (2018). Yabancı uyruklu öğrencilerin eğitim gördüğü okullarda öğretmenlerin karşılaştığı sorunlar ve çözüm önerileri. İlköğretim Online, 17(3), 1719–1737. Diyarbakır Siyasal ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü. (2008). Dil eğitim modelleri ve ülke örnekleri [Broşür]. DİSA Yayınları. Doğan, B. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde MEB öğretmenlerinin yaşadıkları zorluklar (Esenyurt örneği) (Yüksek lisans tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. Doğan, B., & Ateş, A. (2018). MEB'e bağlı okullarda öğrenim gören Suriyeli öğrencilere yönelik verilen Türkçe dersinin öğreticiler tarafından değerlendirilmesi (Malatya örneği). Çocuk, Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi (ÇEDED), 105–124. Durmuş, M. (2013). Yabancılara Türkçe öğretimi. Grafiker Yayınları. Durmuş, M. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi. [Yayınevi belirtilmemiş]. Eğitim Sen. (2010). Eğitim Sen anadili araştırması: Türkiye taraması. Eğitim Sen Yayınları. Emin, M. N. (2016). Türkiye'deki Suriyeli çocukların eğitimi: Temel eğitim politikaları. SETA. Erenoğlu, D. (2008). Mehmet Kaplan'ın dil üzerine görüşleri / Mehmet Kaplan's ideas on language. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 14(36), 65–80. Ergil, D. (1995). Çokkültürlülük ve çokdillilik. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 50(3), [sayfa aralığı belirtilmemiş]. García, O. (2011). Bilingual education in the 21st century: A global perspective. Wiley-Blackwell. Gündüz, O., & Şimşek, T. (2011). Anlatma teknikleri 2: Uygulamalı yazma eğitimi. Grafiker Yayınları. Hafız, H. D. (2015). 8–12 yaş aralığındaki çocuklara yabancı dil olarak Türkçe öğretimi (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Hamidi, N. B. (2015). Sınıf öğretmenlerinin anadili farklı olan öğrencilere Türkçe öğretimi ile ilgili görüşlerinin incelenmesi (Diyarbakır ili örneği) (Yüksek lisans tezi). Zirve Üniversitesi. Harunoğulları, M. (2016). Suriyeli sığınmacı çocuk işçiler ve sorunları: Kilis örneği. Göç Dergisi, 3(1), 29–63. Hatiboğlu, A. N. (2003). Üniversitede Türk dili. Barış Yayınevi. Kabaş, İ. (2020). Sınıf öğretmenlerinin ilk okuma yazma öğretimi öz yeterlik algıları ile ilk okuma yazma öğretim programına bağlılıkları (Yüksek lisans tezi). Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi. Karaçam, Ş. M., & Koca, C. (2012). Beden eğitimi öğretmen adaylarının çokkültürlülük farkındalıkları. Spor Bilimleri Dergisi, 23(3), 89–103. Karadüz, A. (2010). Yapılandırmacı paradigma bağlamında Türkçe derslerinde öğrenme ortamları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(14), 135–154. Karasar, N. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel Akademik Yayıncılık. Karatay, H. (2007). Dil edinimi ve değer öğretimi sürecinde masalın önemi ve işlevi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(3), 463–475. Kılıç, Ö., Z. (2010). Ana dilinin önemi ve ana dilde eğitim. Eğitim Sen Yayınları. Kolcu, H. (2010). Türk dili. Umuttepe Yayınları. Maden, S. (2010). Türkçe öğretiminde drama yönteminin gerekliliği. Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi, 503–519. Neuner, G. (2003). Intercultural competence. In M. Byram (Ed.), Socio-cultural interim worlds in foreign language teaching and learning (pp. 17–58). Council of Europe Publishing. Ogelman, H. G., Seçer, Z., Gündoğan, A., & Bademci, D. (2015). 68–72 aylık okul öncesine ve ilkokula devam eden çocukların okula uyum ve öğretmenleriyle ilişkilerinin karşılaştırılması. Ondokuz Mayıs University Journal of Education Faculty, 34(1), 1–17. Oruç, Ş. (2016). Türkçede ana dil ve ana dili. Journal of Turkish Language and Literature, 2(1), 311–322. Öz, F. M. (1999). İlk okuma-yazma öğretimi. Eğitim ve Bilim, 14(114), 3–7. Özbay, M., & Melanlıoğlu, A. (2008). Türkçe eğitiminde kelime hazinesinin önemi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 30–45. Özcan, A. F., & Özcan, A. O. (2014). İlk okuma yazma öğrenmede çocukların yaşadıkları güçlükler, nedenleri ve çözüm önerileri: Nitel bir araştırma. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 67–103. Özgüzel, S. (2013). Batı Avrupa'da çok kültürlü toplum olgusu ve kültürlerarası iletişimin önemi: Çok dillilik, çok kültürlülük ve dünya bireyi olmak. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 2(4), 143–152. Özkan, M. (2008). İnsan, iletişim ve dil. 3F Yayınevi. Özkırımlı, A. (2007). Türk dili, dil ve anlatım. Bilgi Üniversitesi Yayınları. Öztürk, F. Z. (2018). Mülteci öğrencilere sunulan eğitim-öğretim hizmetinin sosyal bilgiler öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 52–79. Polat, A. (2019). Yabancılara (Suriyeli göçmen çocuklara) okuma yazma öğretimi sürecine ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri (Yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi. Richards, J. C., & Rodgers, T. S. (2001). Approaches and methods in language teaching. Cambridge University Press. Sağlam, S. (2006). Türkiye'de iç göç olgusu ve kentleşme. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), (5), 33–44. Sakız, H. (2016). Göçmen çocuklar ve okul kültürleri: Bir bütünleştirme çalışması. Göç Dergisi, 3(1), 65–81. Sarı, M. (2001). İki dilli çocukların çözümleme yöntemiyle okuma-yazma öğrenirken karşılaştıkları güçlükler (Yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi. Saydı, T. (2013). Avrupa Birliği vizyonuyla iki dillilik, çok dillilik ve eğitimi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(28), 269–283. Seydi, A. R. (2014). Türkiye'nin Suriyeli sığınmacıların eğitim sorununun çözümüne yönelik izlediği politikalar. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31, 267–305. Sinan, A. T. (2006). Ana dili eğitimi üzerine bazı düşünceler. Fırat Üniversitesi Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları Dergisi, 4(2), 75–78. Stainburn, S. (2002). Interview: When children flee conflicts, they need food, shelter—and school, says the International Rescue Committee's Wendy Smith. Education Week Teacher, 14(2), 10–11. Şahin, Ç. (Ed.). (2010). Birleştirilmiş sınıflarda öğretim. Pegem Akademi. Şahin, İ. (2007). Yeni ilköğretim 1. kademe Türkçe programının değerlendirilmesi. İlköğretim Online, 6(2), 284–304. Şekerci, H., & Yılmaz, F. (2016). Ana dil sorunsalı: Sınıf öğretmenlerinin deneyimlerine göre ilkokul öğrencilerinin yaşadıkları sorunlar. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 4(1), 47–63. Şimşek, H., & Yıldırım, A. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık. Tok, M., & Yığın, M. (2013). Yabancı uyruklu öğrencilerin Türkçe öğrenme nedenlerine ilişkin bir durum çalışması. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 8, 132–147. Tosun, İ. (2019). Okul öncesi dönemde bilgisayar oyunları oynama alışkanlıklarının öğretmen ve veli açısından incelenmesi (Doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi. Ünalan, Ş. (2005). Dil ve kültür. Atlas Yayın Dağıtım. Ünlü, M. (2006). Türk dili. İmaj Yayınları. Ülgen, G., & Fidan, E. (1997). Çocuk gelişimi. Millî Eğitim Basımevi. Vardar, B. (1988). Açıklamalı dilbilim terimleri sözlüğü. ABC Kitabevi. Vural, H. (2012). Türk dili yazılı ve sözlü anlatım. Taşhan Kitap. Yaman, E. (2015). Türkçe bilinci. Akçağ Yayınları. Yaylagül, Ö. (2015). Göstergebilim ve dilbilim. Hece Yayınları. Yılmaz, M. Y. (2014). İki dillilik olgusu ve Almanya'daki Türklerin iki dilli eğitim sorunu. International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(3), 1641–1651.