Published May 6, 2026 | Version v1

Yedi Kıtada Yapay Zekâ ve Dijitalleşme Eğitimi: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Perspektifinden Karşılaştırmalı Bir Analiz

Description

Günümüz eğitim sistemleri, hızlı dijital dönüşüm ve yapay zekâ teknolojilerinin yükselişiyle birlikte bireylere yalnızca akademik bilgi değil, aynı zamanda dijital okuryazarlık, algoritmik düşünme ve yapay zekâ okuryazarlığı gibi kritik beceriler kazandırma sorumluluğunu da üstlenmektedir. Çalışmanın gerekçesi, bilgi toplumuna uyum sağlamak, istihdamda rekabet gücünü artırmak ve yaşam boyu öğrenme süreçlerini desteklemek için dijital okuryazarlık, algoritmik düşünme, veri bilimi, etik ve yapay zekâ okuryazarlığı gibi becerilerin erken yaşlardan itibaren kazandırılmasının zorunlu hale gelmesidir. Çalışmanın önemi ise ulusal düzeyde müfredat politikalarının güncellenmesine, farklı kademelerde beceri kazandırma stratejilerinin geliştirilmesine ve uluslararası iyi uygulamaların Türkiye bağlamına uyarlanabilirliğinin belirlenmesine katkı sağlamasından kaynaklanmaktadır. Bu bağlamda, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, ilkokuldan lise düzeyine kadar bütüncül bir vizyon ortaya koyarak çağın ihtiyaçlarına cevap verebilecek beceri temelli bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, söz konusu modeli kıstas alarak yedi kıtadan seçilen ülkelerin öğretim programlarını karşılaştırmalı bir bakış açısıyla incelemektedir. Yöntem olarak nitel karşılaştırmalı eğitim deseni benimsenmiş; veri toplama araçları olarak resmi müfredat dokümanlar, uluslararası veriler ve akademik yayınlar gibi veri kaynakları kullanılmıştır. Değerlendirme kriterleri kapsamında, müfredat entegrasyon düzeyi bazı ülkelerde bağımsız ders, bazılarında entegre modül veya disiplinler arası yaklaşım olarak görülmekte; başlangıç kademesi farklılıkları ilkokuldan liseye uzanan çeşitlilik göstermektedir. Beceri çerçevesi incelendiğinde dijital okuryazarlık, yapay zekâ okuryazarlığı, algoritmik düşünme, veri bilimi ve etik unsurlar öne çıkmaktadır. Öğretim yöntemleri arasında proje tabanlı, problem temelli, uygulamalı laboratuvar çalışmaları ve sanal/karma öğrenme öne çıkarken, değerlendirme yöntemlerinde performans görevleri, rubrikler, sınavlar ve e-portfolyolar kullanılmaktadır. Öğretmen yeterlilikleri ve hizmet içi eğitim, entegrasyonun başarısında kritik rol oynarken, teknolojik altyapı ve erişim özellikle gelişmekte olan bölgelerde sınırlayıcı bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Politika ve strateji belirleyiciler kapsamında ulusal planlar, eylem programları ve bütçe desteklerinin sürdürülebilirlik açısından belirleyici olduğu görülmektedir. Genel olarak, yedi kıtadan seçilen ülkelerin karşılaştırmalı analizi, yapay zekâ ve dijitalleşme becerilerinin eğitim programlarına etkin şekilde kazandırılabilmesi için erken yaşta başlayan, beceri çerçevesini kapsayıcı, pedagojik olarak çeşitlendirilmiş, ölçme-değerlendirme ile desteklenen ve güçlü politika-strateji çerçevesine dayanan bütüncül bir yaklaşımın gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Files

12.pdf

Files (1.1 MB)

Name Size
md5:fe39d534a23601793d995378534140da
1.1 MB Preview Download

Additional details

References

  • Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027 Bray, M. (2022). Comparative education: Approaches and methods (2nd ed.). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-78945-0 European Commission. (2020). Digital Education Action Plan 2021–2027. Publications Office of the European Union. Eyuboğlu, E. (2025, Kasım). Judo performansında çeviklik testlerinin karşılaştırılması. In Saybilder Congress Days 2025 Proceedings (pp. 45–53). Respect for Science Association. Gabbett, T. J., Kelly, J., & Sheppard, J. M. (2008). Speed, change of direction speed, and reactive agility of rugby league players. Journal of Strength and Conditioning Research, 22(1), 174–181. https://doi.org/10.1519/JSC.0b013e31815ef700 Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign. Ifenthaler, D., & Yau, J. Y.-K. (2020). Utilising learning analytics for study success: Reflections on current empirical findings. Technology, Knowledge and Learning, 25(4), 685–699. https://doi.org/10.1007/s10758-020-09458-3 Long, D., & Magerko, B. (2020). What is AI literacy? Competencies and design considerations. Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems, 1–16. https://doi.org/10.1145/3313831.3376727 Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. MEB Yayınları. https://mufredat.meb.gov.tr Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2021). 21st-century readers: Developing literacy skills in a digital world. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/a83d84cb-en Redecker, C. (2017). European Framework for the Digital Competence of Educators: DigCompEdu. Publications Office of the European Union. Tondeur, J., Aesaert, K., Prestridge, S., & Consuegra, E. (2018). A multilevel analysis of ICT integration in education. Computers & Education, 122, 1–14. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2018.02.010 UNESCO IITE. (2021). AI and education: Guidance for policy-makers. UNESCO Publishing. UNESCO. (2023). Technology in education: A tool on whose terms? Global Education Monitoring Report. UNESCO Publishing. https://unesdoc.unesco.org World Bank. (2020). The Human Capital Index 2020: Digital Skills Indicators. World Bank Publications. World Health Organization (WHO). (2020). Decade of healthy ageing: Baseline report. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240017900 World Health Organization. (2023, June 5). Physical activity fact sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity Zhang, D., & Dafoe, A. (2023). Artificial intelligence literacy: A conceptual framework. AI & Society, 38(3), 1121–1135. https://doi.org/10.1007/s00146-022-01407-8