Dinleme Eğitimi Araştırmalarına Genel Bakış: Bir Meta-Sentez Çalışması

Bu araştırmada, dinleme eğitimi alanında yapılan çalışmaların çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Belirtilen amaç doğrultusunda araştırmanın yöntemi nitel araştırma yöntemlerinden meta-sentez yöntem olarak desenlenmiştir. Çalışmada incelenecek dokümanlara ulaşabilmek için öncelikle “dinleme, dinleme eğitimi, dinleme becerisi, anlama becerileri, anlama becerisi” anahtar kelimeler olarak belirlenmiş ve bu anahtar kelimeler doğrultusunda YÖK Ulusal Tez Merkezi, Google Akademik ve TR Dizin veri tabanlarında 2021 yılına kadar olan çalışmaların taraması yapılmıştır. Yapılan taramalar sonucunda YÖK Ulusal Tez Merkezi veri kaynağında 315, Google Akademik veri kaynağında 762 ve TR Dizin veri kaynağında 663 çalışmaya ulaşılmıştır. Meta-sentezin doğası gereği çalışmalara yönelik sınırlılıklar ve dâhil edilme ölçütleri belirlenerek veri kaynaklarından 95 adet çalışma incelenmek için seçilmiştir. Seçilen 95 çalışmaya kod numaraları Ç1, Ç2, Ç3…Ç95 şeklinde verilmiştir. Çalışmaların adı, tür bilgileri, yöntemleri, veri toplama araçları, veri analiz yöntemleri tablolarla araştırmada yer almıştır. Elde edilen betimsel özellikler yorumlanarak çalışmaların genel görünümleri açığa çıkarılmıştır. Çalışmaların yönteme uygun bir şekilde sentezinin yapılabilmesi için çalışmalara ait anahtar kelimelerin görünümü tablo ve şekille gösterilmiş, çalışmalardaki öneri ve sonuçlar konularına göre gruplandırılarak tema biçiminde kategorize edilmiş ve bulgular bölümünde ayrı ayrı başlıklandırılarak incelenmiştir. Sonuç ve tartışma bölümünde bulgulardan hareketle elde edilen sonuçlar alanyazındaki benzer ve farklı çalışmalarla harmanlanarak değerlendirilmiştir. Bulgulardan hareketle dinlemeye yönelik; 184 anahtar kelimenin kullanıldığı, uygulamaya dönük öneri türünün diğer öneri türlerinden fazla olduğu, akademik çalışma incelemelerinin az olduğu, dinleme eğitimine ilişkin çeşitli etki alanlarının olduğu, görüşler ve yaklaşımlar arasında çeşitli farklılıkların bulunduğu, dinleme eğitiminin öğretim programında yeterli düzeyde temsil edilmediği, metin ve etkinliklerin istenilen düzeyde yer almadığı, sorunların kaynaklarında farklılıkların olduğu, strateji ve yöntemlerin kullanımında eksikliklerin bulunduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca dinlemeye yönelik elde edilen sonuçlar doğrultusunda dinlemeye ait değer yargıları ortaya konmuştur. Araştırmada son olarak sonuçlardan hareketle alanyazında çalışma yapacak araştırmacılar için çeşitli önerilerde bulunulmuştur.