Published April 30, 2026 | Version v1
Journal article Open

Zarządzanie dostępnością kultury jako problem jakości usług publicznych i tworzenia wartości publicznej w świetle konstytucyjnego standardu dostępu do kultury: perspektywa nauk o zarządzaniu

Authors/Creators

  • 1. Akademia WSB

Description

Artykuł podejmuje problem godzin otwarcia instytucji typu muzealnego jako elementu konstytucyjnego standardu dostępu do kultury, wywodzonego z art. 73 Konstytucji RP, ujmowanego w perspektywie nauk o zarządzaniu, zwłaszcza zarządzania jakością, zarządzania publicznego i koncepcji wartości publicznej. Punktem wyjścia jest teza, że dostępność kultury obejmuje nie tylko bariery architektoniczne, ekonomiczne czy informacyjne, lecz także barierę temporalną związaną z organizacją czasu instytucji.

Autorka proponuje kategorię „elitaryzmu czasowego”, rozumianego jako postać nierówności dostępu wynikającą z temporalnej organizacji uczestnictwa w kulturze. Godziny otwarcia analizowane są jako element standardu należytej realizacji zadania publicznego, parametr jakości usługi publicznej oraz miernik efektywności organizacyjnej instytucji kultury.

Wykorzystując perspektywę praw społecznych, dorobek nauk o zarządzaniu — w tym orientację na odbiorcę, ciągłe doskonalenie, projektowanie usług publicznych i tworzenie wartości publicznej — oraz dane dotyczące barier uczestnictwa w kulturze, artykuł stawia tezę, że problem nie polega na braku normy prawnej, lecz na niedostatecznym przełożeniu konstytucyjnego standardu dostępności na praktykę funkcjonowania instytucji muzealnych. W tym ujęciu zarządzanie dostępnością temporalną ujmowane jest jako element projektowania jakości usług publicznych i operacjonalizacji wartości publicznej.


Słowa kluczowe: art. 73 Konstytucji RP; dostęp do kultury; zarządzanie publiczne; zarządzanie jakością; jakość usług publicznych; elitaryzm czasowy; standard realizacji zadania publicznego; dostępność instytucji kultury; głos odbiorcy (VOC); projektowanie usług publicznych; wartość publiczna

Abstract (English)

This article addresses the opening hours of museum-type cultural institutions as an element of the constitutional standard of access to culture derived from Article 73 of the Constitution of the Republic of Poland, examined from the perspective of management science, particularly quality management, public management and the concept of public value. The point of departure is the thesis that access to culture encompasses not only architectural, economic and informational barriers, but also temporal barriers related to the organization of institutional time.

The author proposes the concept of temporal elitism, understood as a form of inequality of access resulting from the temporal organization of participation in culture. Opening hours are analysed as an element of the standard of proper performance of a public task, a parameter of public service quality and an indicator of organizational effectiveness of cultural institutions.

Drawing on the perspective of social rights, the insights of management science — including user orientation, continuous improvement, public service design and public value creation — as well as data concerning barriers to participation in culture, the article advances the argument that the problem lies not in the absence of a legal norm, but in the insufficient translation of the constitutional standard of accessibility into the practice of museum-type institutions. In this perspective, managing temporal accessibility is framed as an element of public service quality design and the operationalization of public value.


Key words: access to culture; article 73 of the Constitution of the Republic of Poland; public management; quality management; public service quality; temporal elitism; standard of public
task performance; accessibility of cultural institutions; Voice of the Customer (VOC); public service design; public value

Files

Zarządzanie dostępnością kultury jako problem jakości usług publicznych i tworzenia wartości publicznej_Konstytucja _Szoka_Iwona.pdf

Files (380.6 kB)

Additional details

Additional titles

Alternative title (English)
Managing Access to Culture as a Problem of Public Service Quality and Public Value Creation in Light of the Constitutional Standard of Access to Culture: A Management Science Perspective