J-EDUCAT: Journal of Educational Studies J-EDUCAT: Eğitim Araştırmaları Dergisi
Published May 1, 2026 | Version v1
Journal article Open

Öğretmen Motivasyonunun Önündeki Engeller

Authors/Creators

  • 1. ROR icon Mi̇lli̇ Eği̇ti̇m Bakanliği
  • 2. ROR icon Düzce Üniversitesi

Description

Öz

Bu araştırma, öğretmenlerin motivasyonlarının önündeki engelleri öğretmen deneyimleri üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseniyle tasarlanan çalışma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Sakarya ve İstanbul illerinde görev yapan, en az on yıl kıdeme sahip 12 öğretmen ile yürütülmüştür. Amaçlı örneklem yöntemiyle belirlenen katılımcılardan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla veriler toplanmış ve betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları; motivasyonun önündeki engellerin toplumsal, bireysel ve mesleki olmak üzere üç ana temada toplandığını göstermiştir. Toplumsal boyutta ekonomik kaygılar ve velilerin olumsuz tutumları; bireysel boyutta düşük öğrenci başarısı ve mesleki tükenmişlik; mesleki boyutta ise idari baskı, fiziksel yetersizlikler ve sürekli değişen müfredat temel engeller olarak saptanmıştır. Bu engellerin aşılmasına yönelik olarak; mali hakların iyileştirilmesi, toplumsal itibarın güçlendirilmesi, müfredat süreçlerine öğretmen katılımının sağlanması ve okul içi iletişimi güçlendirecek sosyal/mesleki destek mekanizmalarının kurulması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Motivasyon, öğretmen, nitel araştırma

Abstract (English)

Abstract

This research aims to examine in depth the obstacles to teachers' motivation through teachers' experiences. Designed using the phenomenology approach, one of the qualitative research methods, the study was conducted with 12 teachers who have at least ten years of experience and who were working in Sakarya and Istanbul provinces during the 2024-2025 academic year. Data from participants selected using purposive sampling were collected through a semi-structured interview form and analyzed using descriptive analysis techniques. The research findings show that the barriers to motivation fall into three main themes: social, individual, and professional. Economic concerns and negative attitudes of parents were identified as the main obstacles at the social level; low student achievement and professional burnout at the individual level; and administrative pressure, physical inadequacies, and constantly changing curricula at the professional level. To overcome these obstacles, it is recommended to improve financial rights, strengthen social prestige, ensure teacher participation in curriculum processes, and establish social/professional support mechanisms that will strengthen internal school communication.

Keywords: Motivation, teacher, qualitative research

Files

Sultan Turan, Ender Kazak .pdf

Files (639.9 kB)

Name Size Download all
md5:0ecc1de1816adc21013726e57fde5ad4
639.9 kB Preview Download

Additional details

Additional titles

Translated title (English)
Barriers to Teacher Motivation

Dates

Submitted
2026-02-10
Accepted
2026-04-06
Issued
2026-04-29
Early View Published
Issued
2026-05-01

Software

Repository URL
https://www.jeducat.com/FileUpload/ep1032811/File/sultan_turan__ender_kazak_.pdf

References

  • Addison, R. & Brundrett, M. (2008). Motivation and demotivation of teachers in primary schools. The challenge of change. Education 3–13, 36(1), 79-94. https://doi.org/10.1080/03004270701733254
  • Agezo, C. K. (2010). Female leadership and school effectiveness in junior high schools in Ghana. Journal of Educational Administration, 48(6), 689-703. https://doi.org/10.1108/09578231011079557
  • Akman, Y. (2018). Investigating the relationship between organizational justice, work motivation and teacher performance. Çukurova University Faculty of Education Journal, 47(1), 164-187. https://doi.org/10.14812/cuefd.371642
  • Aktekin, S. & Kuzucu, T. (2019). Öğretmenlerin motivasyonlarını etkileyen okul içi ve okul dışı faktörlerin analizi. Diyalektolog Ulusal Sosyal Bilimler Dergisi, 21, 35-66. http://dx.doi.org/10.29228/diyalektolog.37319
  • Alan, U. (2006). Motivasyon teorileri ve motivasyonun iş hayatı üzerindeki etkileri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Beykent Üniversitesi.
  • Alper Apak, E. G. (2009). Yıldırma eylemleri ve örgütsel adanmışlık ilişkisi: İlköğretim okulu öğretmenleri üzerinde bir araştırma. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi.
  • Altınok, V. (2014). Eğitim kurumlarında yöneticilerin psikolojik şiddet anlayışı. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32, 213-224. https://izlik.org/JA54ND79CU
  • Bandura, A. (1997). Self-efficacy: the exercise of control. W. H. Freeman.
  • Barın, M., Han, T. & Sarı, Ş. (2018). Factors affecting teacher motivation and demotivational-reasoning in a second service area school in Turkey: A single-case research. Journal of Language and Linguistic Studies, 14(4), 226-242. https://izlik.org/JA36LS67SN
  • Blašková, M., Figurska, I., Adamoniene, R., Poláčková, K., & Blaško, R. (2018). Responsible decision making for sustainable motivation. Sustainability, 10, 3393. https://doi.org/10.3390/su10103393
  • Bursalıoğlu, Z. (1982). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları.
  • Can, E. (2019). Öğretmenlerin meslekî gelişimleri: Engeller ve öneriler. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal of Qualitative Research In Education, 7(4), 1618-1650. https://izlik.org/JA65EP87HS
  • Candan, D. G., & Gencel, İ. E. (2015). Öğretme motivasyonu ölçeğini Türkçe'ye uyarlama çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(36), 72-89. https://izlik.org/JA88TF96WG
  • Coşgun, A. (2019). Kamuya ait okullarda öğretmen motivasyonunu etkileyen koşulların Herzberg'in çift faktör kuramı çerçevesinde incelenmesi̇ (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi.
  • Çermik, H., Doğan, B., & Şahin, A. (2010). Sınıf öğretmenliği öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğini tercih sebepleri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28), 201-212.
  • Çınar, O., & Akpunar, E. N. (2017). Mobbing ve iş performansına ilişkin öğretmen algılarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(37), 41-58. https://izlik.org/JA74GZ38TL
  • Çıtar, E., Kılıç, M, Koyuncu, R., Çiğdem, N., & Coşkun Çoban, T. (2023). Öğretmenlerin motivasyon durumları ve karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. International Academic Social Resources Journal, 8(52), 3300-3313. http://dx.doi.org/10.29228/ASRJOU RNAL.71121
  • Datnow, A., & Castellano, M. (2000). Teachers' responses to success for all: How beliefs, experiences, and adaptations shape implementation. American Educational Research Journal, 37(3), 775–799. https://doi.org/10.3102/00028312037003775
  • Erden, M. (2005). Öğretmenlik mesleğine giriş. Ekinoks Yayınları.
  • Ergener, B. (2008). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin yıldırma yaşamaları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki (İstanbul ili örneği). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi.
  • Ertürk, R., & Aydın, B. (2017). Öğretmenlerin iş motivasyonunu artıran ve olumsuz etkileyen durumların incelenmesi. The Journal of Academic Social Science, 58, 582-603.
  • Evans, G. (2022). Back to the future? Reflections on three phases of education policy reform in Wales and their implications for teachers. Journal of educational change, 23(3), 371-396. https://doi.org/10.1007/s10833-021-09422-6
  • Fullan, M. (2015). The new meaning of educational change. Teachers college press.
  • Genç, N. (2017). Yönetim ve organizasyon çağdaş sistemler ve yaklaşımlar (5. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
  • Gündeyerli, B., & Aypay, A. (2021). Okul yöneticilerinin kayırmacı tutum ve davranışlarına ilişkin öğretmen görüşleri. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 6(3), 251-276. https://doi.org/10.34056/aujef.1028012
  • Gündüz, H. (2008). İlköğretim okullarında örgütsel iklim ile öğretmenlerin iş doyumu arasındaki ilişki, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Gaziantep Üniversitesi.
  • Güngör C., & Saltürk, A. (2021). Yazılı basında öğretmenler ile ilgili çıkan haberlerin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 11(1), 514-531. https://doi.org/10.24315/tred.795452
  • Gürsel, M. (2003). Okul yönetimi. Eğitim Kitabevi.
  • Han, J., & Yin, H. (2016). Teacher motivation: Definition, research development and implications for teachers. Cogent Education, 3, 1217819. https://doi.org/10.1080/2331186X.2016.1217819
  • Kahveci, H. (2021). Öğretmenlerin rekabetçi tutumlarının eğitim felsefesi inançları tarafından yordanma düzeyinin belirlenmesi. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 50(2), 1069-1099.
  • Karabağ Köse, E., Taş, A., Küçükçene, M., & Karataş, E. (2018). Öğretmen motivasyonunu etkileyen faktörlere ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri üzerine karşılaştırmalı bir inceleme. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (48), 255-277.
  • Kaya, A. (2020). Meslek etiği ve profesyonel yozlaşma üzerine bir değerlendirme. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(2), 145-160.
  • Korkmazer, F. (2021). Kamu hizmetlerinde motivasyon akademik personele yönelik fenomenolojik bir araştırma. Gazi Kitapevi.
  • Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
  • Martin, M., & Waltman, C. (2000). Çocuğunuzun okulla ilgili sorunlarını çözebilirsiniz. Sistem Yayıncılık.
  • McDowall, P. S., & Schaughency, E. (2016). Elementary school parent engagement efforts: Relations with educator perceptions and school characteristics. The Journal of Educational Research, 110(4), 348-365. https://doi.org/10.1080/00220671.2015.1103687
  • Meriç, E., & Erdem, M. (2013). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre okul yönetiminde kayırmacılık. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi-Educational Administration: Theory and Practice, 19(3), 467-498. https://izlik.org/JA35ME64HX
  • Merriam, S. B. (1998). Qualitative research and case study applications in education. Jossey-Bass.
  • Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, CA: Sage.
  • Kaçan, M. O., Ki̇mzan, İ., Güler Yıldız, T., & Çağdaş, A. (2019). Öğretmen ve ebeveynlerin aile katılımını etkileyen etmenlere yönelik görüşlerinin incelenmesi. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 5(3), 370-381. https://izlik.org/JA77HM68MX
  • Polat, D. D. (2018). Öğretmenlerin yılmazlık düzeyleri ile iş doyumu, mesleki tükenmişlik düzeyleri ve örgüt iklimi algıları arasındaki ilişkilerin incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Sakarya Üniversitesi.
  • Rahman, M. N., Abedin, M. Z., & Mohiuddin, M. (2016). Sustainable motivational factors towards the enhancement of employees productivity and efficiency. European Journal of Business and Innovation Research, 4(6), 11–25.
  • Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American psychologist, 55(1), 68.
  • Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and extrinsic motivation from a self-determination theory perspective: definitions, theory, practices, and future directions. Contemp. Educ. Psychol. 61, 101860. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2020.101860
  • Sarı, T. (2021). Eğitim örgütlerinde motivasyon. (Ed. F. Nayır), Eğitimde Örgütsel Davranış, 181-200, Anı Yayıncılık.
  • Seligman, M. (1979). Strategies for Helping Parents of Exceptional Children. AGuide for Teacher. New York Free Press.
  • Serin, M. K., & Buluç, B. (2012). İlköğretim okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 18(3), 435-459.
  • Silah, M. (2007). Eğitim örgütlerinde hizmetin niteliğini arttırmak için personelin ödüllendirilmesi. http://www.cumhuriyet.edu.tr/edergi7makale/94.pdf (27 Mayıs 2007).
  • Spradley, J. P. (1979). The ethnographic interview. Holt, Rinehart and Winston.
  • Şeker, F. (2019). Fen eğitiminde sürdürülebilirlik kavramının değerlendirilmesi ve model programın oluşturulması (Doktora tezi). Kastamonu Üniversitesi.
  • Şenaras, B., & Çetin, Ş. (2018). Okul müdürleri ile öğretmenlerin algılarına göre ilk ve ortaokullarda veli baskısı: nitel bir araştırma. Milli Eğitim Dergisi, 47(220), 157-176. https://izlik.org/JA84UD75UL
  • Tutar, H. (2018). Güdüler ve güdülenme. H. Tutar (Ed.), Davranış bilimleri (s. 93-134). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Ünsal, S. & Görücü, Y. D. (2023). Öğretmen motivasyonunu etkileyen öğrenci, veli ve yönetici davranışları. Kahramanmaraş Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 148–170. https://izlik.org/JA37WP76ET
  • Ünsal, G., & Üstün A. (2024). Okul ortamında öğretmenlerin motivasyonunu olumsuz etkileyen faktörlerin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 10(4), 577-587. https://doi.org/10.5281/zenodo.13 118767
  • Yaşar, Ş. (2008). Öğretmenlik mesleği ve öğretmenin nitelikleri. Eğitim bilimine giriş içinde. M. Gültekin (Ed.), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını No:1825.
  • Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  • Yıldızhan, S. (2023). Okullarda öğretmen motivasyonunu etkileyen faktörlerin incelenmesi: Altındağ ilçesi örneği. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 9(73), 4023-4034. http://dx.doi.org/10.29228/sm ryj.71051
  • Yurtseven, S. (2019). Öğretmenlerin mesleki mutluluklarının incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi.