Published April 28, 2026 | Version v1
Journal article Open

ГИПЕРТОНИЯ ТАШХИСЛАНГАН ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАРНИНГ СОҒЛОМ ОВҚАТЛАНИШИГА ҚЎЙИЛАДИГАН ГИГИЕНИК ТАВСИЯЛАР

Description

Аннотация: Ушбу мақолада гипертония хасталиги ташихисланган ҳарбийларнинг  фаол кун тартиби, саломатлик ҳолатини даврийлилигини таъминлаш, ҳарбий лаёқатсизлигини олдини олиш, юрак қон томир тизими касалликлари тарқалиши ва унга олиб келадиган хавф омиллари ва асоратларини олдини олишга қаратилган соғлом овқатланишни  ташкиллаштириш тамойилларнинг ўрни ва унинг таркибий қисмлари гигиеник таҳлил қилинган. Назорат остига олинган ҳарбийларнинг кун давомида уй шароитида овқатланишида эътибор қартиши зарур гигиеник талаблар ва уларнинг тамоийиллари  гипертония хастлигини олдини олиш ва хавф омилларини камайтириш, харох касалликлар ва асоратларни юзага келишини бартараф қилишга қартилган. Ҳарбийлар учун  белгиланган овқатланиш тартибига ажратилган вақт, таркиби ва унинг сон ва сифат кўрсаткичларининг ўрни ёритилган. Нонуштанинг таркибида аҳамиятли ва зурур бўлган ёрмаларнинг турлари, ёғсиз ва сифатли сут маҳсулотлари, қуён гўштининг аҳамияти, гликемик индекси паст мева ва сабзовотларнинг ўрни асосланган. Йил фасллари давомида  истеъмол қиландиган сувининг миқдори ва сифати, қуритилган мева ва от гўштидан тайёрланган тузсиз қазининг ўрни ёритилган. Кетирилган манбалар илмий мушохада қилинган ва  зарарли спиртли  ичимликлар, энергетиклар ва рангли ичимликлар, аччиқ маҳсулотлар, дудуланган ва иккиламчи илов берилган маҳсулотларнинг ўрни, ортиқча туз ва тузламаларнинг ман қилиниши тавсия қилинган. Кун давоимида уй ва хизмат давомида ортиқча ёки энергия етишмаслиги натижасидаги толиқиш, хасталикларнинг асоратларини ривожланиши ва ҳарбий лаёқатсизлик ва ногиронликка олиб келиши ва уларни олдини олишга қаратилган илмий асосланган тавсиялар келтирилган.

Files

12(73-79).pdf

Files (865.6 kB)

Name Size Download all
md5:ab25faf00e935814b0d2cb1514a001e7
865.6 kB Preview Download

Additional details

References

  • 1. ВОЗ. Доклад о ситуации в области неинфекционных заболеваний в мире в 2014 г. «Достижение девяти глобальных целей по НИЗ, общая ответственность» [Электронный ресурс]. URL: http: //apps.who.int/iris/bitstream/ 10665/148114/6/WHO№MH№VI15.1rus. 2. Евдокимов В. И., Сиващенко П. П., Григорьев С. Г. Показатели заболеваемости военнослужащих по контракту Военно-морского флота Российской Федерации (2003–2018): монография. – СПб: Политехника-принт; 2019. 3. Материалы электронной библиотеки ВОЗ / WHO–NMH–NVI 15.1–rus, WHO–NMH–NMA–16.88–rus, WHO–NMH–NMA 16.89–rus, 16.91–rus, 16.93–rus, WHO–NMH–NMA–16.90–rus, WHO–NMH–NMA WHO–NMH–NMA–16.92–rus, WHO–NMH–NMA WHO–NMH–NMA–16.94–rus, WHO–NMH–NMA 16.95–rus, WHO–NMH–NVI–17.9–rus, WHO–NMH–PND–17.2 rus [Электронный ресурс]. URL: http://www.who.int/library/ru. 4. Подушкина И. В., Кауров Я. В., Иорданская Н. А., Григоров А. Н., Петров В. Н., Мосалев В. А. Актуальные вопросы эпидемиологии артериальной гипертензии у военнослужащих, возможности немедикаментозного метода ее лечения и профилактики / Вестник физиотерапии и курортологии № 1, 2021. с.18-22 doi:10.37279/2413-0478-2021-27-1-18-22. 5. Эрматов Н.Ж., Давронов У.Р. Ҳарбий курсантларнинг кун тартибини ташкиллаштиришга қўйиладиган гигиеник талабалар // «Тиббиётда янги кун», 2024, 11 (73). –С. 875-882. 6. Azizova Feruza, Ermatov Nizom, Kutliev Jamshid. Evaluation of the actual nutrition of military athletes at home conditions // Eurasian Bulletin of Pediatrics. -2022. -№2(13). -P. 166-170. 7. Azizova Feruza, Ermatov Nizom, Kutliev Jamshid. Hygienic assessment of micronutrient consumption in the diet of military athletes// New day in Medicine -2022. -№7(45). -P. 140-145. 8. Azizova Feruza, Ermatov Nizom, Kutliev Jamshid. Hygienic recommendations for organizing a healthy diet to increase the physical activity of military athletes //International Medical Scientific Journal Art of Medicine, Volume 2, Iss 1, 2022, P.378-379. 9. Ermatov Nizom, Azizova Feruza, Kutliev Jamshid, Davronov Uktam. Current state of health and functional capabilities of military personnel//Infection, immunity and pharmacology. –Tashkent, -2022.-№3.-P.32-42. 10. Ermatov Nizom, Davronov Uktamjon, Bakhodirov Mukhammadrizo. The hygienic analysis and features of nutrition regime for officer cadets during the day //Сборник статей XV международной научно-практической конференции Актуальные научные исследования состоявшейся 20 ноября 2023 год в г. Пенза. РФ. С.217-219. 11. Ermatov Nizom, Davronov Uktamjon, Turakulov Erkin, Bakhodirov Mukhammadrizo. The hygienic analysis of military servants' schedule//Сборник статей XV международной научно-практической конференции Актуальные научные исследования, состоявшейся 30 ноября 2023 года в г.Пенза. РФ. С.295-297. 12. Jamshid Kutliev, Nizom Ermatov. The Effectiveness of Assessing the Quality of Life of Obese Military Personnel Using the SF-36 Questionnaire // American Journal of Medicine and Medical Sciences 2025, 15(3): 685-688 DOI: 10.5923/j.ajmms.20251503.43 13. Nizom Ermatov, Turakulov Erkin. Hygienic Analysis of the Consumption of Essential Nutrients in the Autumn Season among Military Personnel with Hypertension // American Journal of Medicine and Medical Sciences 2025, 15(5): 1359-1363 DOI: 10.5923/j.ajmms.20251505.09 14. WOF: World Obesity Federation.World Obesity Atlas. 2023. Available online: https://data.worldobesity.org/publications