SANATTA ESTETİK VE TEMSİL: IMMANUEL KANT'IN ESTETİK YARGI KURAMI ÜZERİNE BİR İNCELEME MAKALESİ

Sanatta estetik kavramını, estetik yargının işleyişini, felsefi bir çerçeve içerisinde ele almak gerekmektedir. Estetik, genel anlamda güzelliğin algılanışı ile ilgili bir disiplindir. Evrensellik ve öznel beğeni arasında şekillenmektedir. Sanat, bir estetik anlayışı da birlikte gerçekleştirmektedir. Estetik anlayış, görünüşlere dayanmakta, duyumların akışı olarak kabul edilmektedir. “Güzel” kavramı duyu temeline dayanmaktadır. Edebiyat, heykel, resim, müzik vs. gibi sanatlar, duyulara dayanmakla birlikte, bu duyular süje ile eser arasında onları birleştirme görevini görmektedir. Rationalist bir estetik için güzelliği, yalnızca ratio belirlemektedir. Güzellik anlayışı, simetri, birlik, denge gibi esas elemanlara dayanmakta, bunlar da rational olarak kavranabilmektedir. Bu bakımdan estetik, güzelliği düşünsel olarak oluşturmaktadır. Estetik obje ise, duyumların sentezinden ve kompleksinden oluşmaktadır. Estetik, temel olarak duyumlara, duyulur algılara dayanmaktadır. Sadece plastik sanatları için bir temel değil, edebiyat gibi duyu alanından uzaklaşmış olan tinsel-düşünsel olanda ve sanatta da yine duyumlara dayanmaktadır. Estetik değer subjektif olup, daima suje ile birlikte düşünülmektedir. Bu çalışma, estetik yargının sadece bireysel hazdan oluşmadığını estetik yargının işleyişini ve doğasını incelemeyi hedeflemektedir. Çalışmada estetiğin algılama ve sanat üretimi süreçlerindeki rolü ve estetik düşüncenin felsefi temelleri incelenmektedir. Kant estetiği çerçevesinde yüce ve öznel evrensellik kavramları ile estetik deneyimi çözümlenmeye çalışılacaktır. Bu bağlamda sanat yapıtı, anlamı ve temsili üzerinden estetiğin düşünsel ve duyuşsal boyutlarının ortaya çıkarılması hedeflenmektedir.