Published April 10, 2026
| Version v1
Publication
Open
Rozmieszczenie chrząszczy z nadr odziny Hydrophiloidea (Coleoptera: Georissidae, Helophoridae, Hydrochidae, Hydrophilidae, Spercheidae) w polskich Karpatach
Authors/Creators
- 1. Dział Przyrody, Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, pl. Jana III Sobieskiego 2, 41-902 Bytom, Polska; e-mail: czeslaw.gren@vp.pl
Description
Distribution of beetles from the superfamily Hydrophiloidea (Coleoptera: Georissidae, Helophoridae, Hydrochidae, Hydrophilidae, Spercheidae) in the Polish Carpathians. This paper provides a critical summary of the current state of knowledge on the distribution of beetles from the superfamily Hydrophiloidea (Coleoptera: Georissidae, Helophoridae, Hydrochidae, Hydrophilidae, Spercheidae) in the Polish Carpathians. The study is based on a comprehensive analysis of literature data, the author's original research conducted between 1983 and 2025, supplemented by unpublished materials from museum and private collections. All original faunal data, as well as some published data, were taxonomically verified and then assigned to zoogeographic regions and UTM squares. The analyses allowed the identification of 97 species of Hydrophiloidea that have been found currently or in the past in the Polish Carpathians. Two species previously reported from this area were deemed
misidentified and excluded from the region's fauna. New, unpublished data on 59 species were presented, including two recorded for the first time from the Polish Carpathians (Helophorus aequalis and Limnoxenus niger). Detailed distribution maps were prepared for all species (except Helochares lividus), and the descriptions also included information on habitat preferences and biology. The results indicate significant spatial variation in the degree of knowledge about the Hydrophiloidea fauna in the Polish Carpathians, strongly dependent on the intensity of research and the availability of suitable habitats. This work represents
the most up-to-date and comprehensive faunistic study of this superfamily for the study area and provides a foundation for further biogeographical and ecological research, as well as conservation efforts.
Files
vol.6 fine_WEB srodek small.pdf
Additional details
References
- Angus R.B. 1976. A re-evaluation of the taxonomy and distribution of some European species of Hydrochus Leach (Col., Hydrophilidae). Entomologist's monthly Magazine 112: 177–201. *Angus R.B. 1992. Insecta Coleoptera Hydrophilidae Helophorinae. [W:] Schwoerbel J., Zwick P. [red.]: Süsswasserfauna von Mitteleuropa, 20, part 10(2), Gustav Fischer Verlag, Stuttgart, Jena, New York: 1–144. *Anonim 1867. Spisy chrząszczów. 2. Z okolicy Bochni (chrząszcze zebrane przez P. Graczyńskiego, oznaczone przez Łomnickiego). Sprawozdanie Komisji Fizyograficznej 1: 143–144. Balon J., German K., Kozak J., Malara H., Widacki W., Ziaja W. 1995. Regiony fizycznogeograficzne. [W:] Warszyńska J. [red.]: Karpaty Polskie. Uniwersytet Jagielloński, Kraków: 117–130. Berge Henegouwen A. van 1989. Sphaeridium marginatum reinstated as a species distinct from S. bipustulatum (Coleoptera: Hydrophilidae). Entomologische Berichten 49: 168–170. *Biesiadka E., Kordylas A. 1993. Występowanie Anacaena limbata (Fabr.) i Anacaena lutescens (Steph.) (Coleoptera, Hydrophilidae) w Polsce. Przegląd Zoologiczny 37(3–4): 267–271. Bilton D.T. 2023. Out of the Palaearctic: the Helophorus water beetles of the Afrotropical Region (Coleoptera: Helophoridae). Acta Entomologica Musei Nationalis Pragae 63(2): 249–264. *Borowiec L., Kania J. 1991. Nowe stanowiska polskich Hydrophilidae (Coleoptera). Wiadomości Entomologiczne 10(3): 133–142. *Borowiec L., Kania J. 1995. Chrząszcze (Coleoptera) nowe i rzadkie w faunie Bieszczadów. Wiadomości Entomologiczne 14(3): 153–157. Boukal D.S., Boukal. M., Fikáček M., Hájek J., Klečka J., Skalický S., Šťasný J., Trávníček D. 2007. Catalogue of water beetles of the Czech Republic. Klapalekiana 43 (Suppl.): 1–289. *Buchholz L., Melke A. 2018. 4.6 Owady – chrząszcze – Coleoptera. [W:] Boćkowski M.D., Bara I., Michalski R. [red.]: Projektowany Turnicki Park Narodowy. Stan walorów przyrodniczych – 35 lat od pierwszego projektu Parku Narodowego na Pogórzu karpackim. Wydawnictwo Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze, Nowosiółki Dydyńskie: 314–377. *Buczyński P., Kowalik W. 2005. Aquatic beetles (Coleoptera) in the collection of Zoological Department of University of Agriculture in Lublin. Annals Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio C 60: 19–39. *Buczyński P., Przewoźny M. 2006. Pierwsze stwierdzenia niektórych chrząszczy wodnych (Coleoptera: Haliplidae, Dytiscidae, Hydrophilidae, Elmidae) na Wyżynie Lubelskiej i w Beskidzie Wschodnim. Wiadomości Entomologiczne 25(1): 57–58. *Buczyński P., Przewoźny M. 2008. Nowe dane o chrząszczach wodnych (Coleoptera: Dytiscidae, Hydrophilidae) Beskidu Zachodniego. Wiadomości Entomologiczne 27(3): 164–165. *Buczyński P., Tończyk G., Buczyńska E. 2012. Materials to the knowledge of some aquatic insects (Plecoptera, Odonata, Heteroptera, Trichoptera, Coleoptera) of Gorce Mountains. Teka Komisji Ochrony i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego Oddziału PAN w Lublinie 9: 16–27. *Burakowski B., Mroczkowski M., Stefańska J. 1976. Chrząszcze – Coleoptera. Adephaga prócz Carabidae, Myxophaga, Polyphaga: Hydrophiloidea. Katalog Fauny Polski, XXIII, 4: 1–307 ss. *Burakowski B., Mroczkowski M., Stefańska J. 2000. Chrząszcze – Coleoptera. Uzupełnienia tomów 2-21. Katalog Fauny Polski, XXIII, 22: 1–252 ss. *Chaniecka K. 2004. Owady wybranych obszarów źródliskowych Gorczańskiego Parku Narodowego. [W:] Parki Narodowe i rezerwaty przyrody w Polsce jako naturalne ostoje europejskiej fauny owadów. Konferencja Naukowa Białowieża 17-19 września 2004, materiały zjazdowe. Wiadomości Entomologiczne 23 (Supl. 2): 127–129. *Chaniecka K., Wiedeńska J. 2006. Młaki – siedliska wyjątkowe. Wyniki badań fauny bezkręgowców w Gorczańskim Parku Narodowym. Ochrona Beskidów Zachodnich 1: 139–155. Fikáček M. 2006. Taxonomic status of Cercyon alpinus, C. exorabilis, C. strandi and C. tatricus and notes on their biology (Coleoptera: Hydrophilidae: Sphaeridiinae). Annalen des Naturhistorischen Museums in Wien 107B: 145–164. Fikáček M. 2009. Occurrence of introduced species of the genus Cercyon (Coleoptera: Hydrophilidae) in the Neotropical Region. Revista de la Sociedad Entomologica Argentina 68: 351–357. Fikáček M., Angus R.B., Gentili E., Jia F., Minoshima Y.N., Prokin A., Przewoźny M., Löbl I., Löbl D. [red.] 2015. Catalogue of Palaearctic Coleoptera. Volume 2. Revised and Updated Edition. Brill, Leiden, Boston: 1702 pp. Fikáček M., Boukal M. 2004. Pachysternum capense, a new genus and species for Europe, and updated key to genera and subgenera of European Sphaeridiinae (Coleoptera: Hydrophilidae). Klapalekiana 40: 1–12. Fikáček M., Matsumoto K., Perkins P., Prokin A., Sazhnev A., Litovkin S., Jäch M.A. 2021. The family Epimetopidae (Coleoptera: Hydrophiloidea): review of current knowledge, genus-level phylogeny, and taxonomic revision of Eupotemus. Acta Entomologica Musei Nationalis Pragae 61(1): 1–34. Fossen E.I., Ekrem T., Nilsson A.N., Bergsten J. 2016. Species delimitation in northern European water scavenger beetles of the genus Hydrobius (Coleoptera, Hydrophilidae). ZooKeys 564: 71–120. doi: 10.3897/zookeys.564.6558 Foster G.N., Bilton D.T., Friday L.E. 2014. RES Handbooks for the Identification of British Insects Volume: 4/05b, Royal Entomological Society: 126 pp. *Galewski K. 1979. Chrząszcze wodne (Haliplidae, Dytiscidae, Gyrinidae i Hydrophilidae) Pienin. Fragmenta Faunistica 24(7): 227–281. *Galewski K. 1990. Chrząszcze (Coleoptera) Rodzina: Kałużnicowate (Hydrophilidae). Fauna Słodkowodna Polski 10A: 1–261. *Gentili E., Chiesa A. 1975. Revisione Laccobius Palearctici (Coleoptera Hydrophilidae). Estratto Alle Memorie Della Societa Entomologica Italiana 54: 1–187. *Gerhardt J. 1877. Zur Gruppe A der Rottenberg′schen Laccobius-Arten. Zeitschrift für Entomologie, Neue Folge 6: 8–27. *Gerhardt J. 1909. Neuheiten der schlesischen Käferfauna aus dem Jahre 1908. Jhresheft des Vereins für schlesische Insektenkunde zu Breslau 2: 1–10. *Gerhardt J. 1909a. Neuheiten der schlesischen Käferfauna aus dem Jahre 1908, geordnet nach dem Katalog europäischen Käfer von 1906. Deutsche entomologische Zeitschrift: 415–422. *Gerhardt J. 1910. Verzeichnis der Käfer Schlesiens preussischen und österreichischen Anteils, geordnet nach dem Catalogus coleopterorum Europae vom Jahre 1906. Dritte, neubearbeitete Auflage, Berlin: XVI + 431 pp. Girón J.C., Short A.E.Z. 2021. The Acidocerinae (Coleoptera, Hydrophilidae): taxonomy, classification, and catalog of species. ZooKeys 1045: 1–236. https://doi.org/10.3897/zookeys.1045.63810 *Greń C. 2003. Nowe stanowiska polskich Hydrophilidae (Coleoptera). Acta entomologica silesiana 9–10 (2001–2002): 86. *Greń C. 2009. Chrząszcze wodne (Coleoptera: Dytiscidae, Haliplidae, Hydrophilidae, Elmidae) obszaru źródliskowego Wisły w rezerwacie przyrody "Barania Góra" (Beskid Śląski). Acta entomologica silesiana 17: 41–52. *Greń C. 2011. Chrząszcze z rodzin Hydrochidae i Hydrophilidae (Coleoptera) w zbiorach Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Acta entomologica silesiana 19: 55–69. *Greń C. 2017. Nowe stanowiska przedstawicieli rodziny Helophoridae (Coleoptera) w Polsce wraz z krytyczną listą krajowych gatunków. Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Przyroda 23(online 002): 1–20. *Greń C., Górz A. 2020. Coprophagous Hydrophilid Beetles (Coleoptera, Hydrophilidae, Sphaeridiinae) Distribution in the Polish Carpathians. Insects 11, 355: 1–27. *Greń C., Komosiński K. 2024. Chrząszcze wodne (Coleoptera aquatica) w zbiorze Borysa Malkina. Acta entomologica silesiana 32(online 026): 1–12. Greń C., Lubecki K. 2018. Water beetles (Coleoptera: Adephaga, Hydrophiloidea, Byrrhoidea) in Bulgaria: new records. Annals of the Upper Silesian Museum in Bytom, Entomology 26(online 007): 1–20. *Greń C., Lubecki K. 2021. Cercyon ( Cercyon) alpinus Vogt, 1968 (Coleoptera: Hydrophilidae, Sphaeridiinae) – nowy dla fauny Polski gatunek chrząszcza. Acta entomologica silesiana 29 (online 007): 1–3. Greń C., Lubecki K., Aguiar A.M.F. 2023. Dung beetles (Coleoptera: Hydrophilidae) new to Madeira. Boletim do Museu de História Natural do Funchal LXXIII, Art. 368: 25–27. Greń C., Lubecki K., Przewoźny M. 2022. Digital Catalogue of Biodiversity of Poland — Animalia: Arthropoda: Hexapoda: Insecta: Coleoptera: Polyphaga: Hydrophiloidea. Version 1.3. Polish Biodiversity Information Network. Checklist dataset https://doi.org/10.15468/a9j3vn accessed via GBIF.org on 2025-12-04. *Greń C., Przewoźny M. 2012. Chrząszcze wodne (Coleoptera) z rodzin: Noteridae, Dytiscidae i Hydrophilidae parku krajobrazowego Beskidu Śląskiego (Beskid Zachodni). Przegląd Przyrodniczy 23(1): 54–76. *Greń C., Przewoźny M., Miłkowski M. 2017. Nowe stanowiska gatunków z rodzaju Laccobius Erichson, 1837 (Coleoptera: Hydrophilidae) w Polsce. Acta entomologica silesiana 25: 175–185. Greń C., Szołtys S., Grzywocz J., Królik R. 2015. Chrząszcze (Coleoptera) Śląska Dolnego i Górnego – dotychczasowy stan poznania oraz nowe dane faunistyczne: kałużnicowate (Hydrophilidae). Acta entomologica silesiana 23(online 014): 1–24. Hansen M. 1987. The Hydrophiloidea (Coleoptera) of Fennoscandia and Denmark. Fauna Entomologica Scandinavica 18: 1–254. Hansen M. 1991. The hydrophiloid beetles: phylogeny, classification and a revision of the genera (Coleoptera, Hydrophiloidea). Biologiske Skrifter 40: 1–367. Hansen M. 1999. Hydrophiloidea (s. str.) (Coleoptera). World Catalogue of Insects 2: 1–416. Hansen M. 2004. Hydrophilidae. [W:] Löbl I., Smetana A. [red.]: Catalogue of Palaearctic Coleoptera. Volume 2. Hydrophiloidea – Histeroidea – Staphylinoidea. Apollo Books, Stenstrup: 44–68. Hebauer F. 1998. Teil A: Imagines, pp. 1–90. [W:] Hebauer F., Klausnitzer B.: Insecta: Coleoptera: Hydrophilidae (exkl. Helophorus). Süßwasserfauna von Mitteleuropa 20, part 7, 8, 9, 10-1. Gustav Fischer, Stuttgart, Jena, Lübeck, Ulm: 134 pp. *Hildt L. 1914. Krajowe owady wodne. Hydrocanthares. Pamiętnik Fizyograficzny 22(3): 1–131. Hofmann G., Flechtner G. 2003. Cercyon alpinus Vogt, 1968, im Fichtelgebirge (Coleoptera, Hydrophilidae). Nachrichtenblatt der Bayerischen Entomologen 52(1/2): 20–23. *Holdhaus K. 1912. Kritisches Verzeichnis der boreoalpinen Tierformen (Glazialrelikte) der mittelund südeuropäischen Hochbirge. Annalen des Naturhistorischen Hofmuseums 26: 399–440. *Holdhaus K. 1939. Verschiedenartige Verbreitungsbilder unter den boreoalpinen Insekten Europeas. VII. Internationaler Kongress für Entomologie. Vehadlungen. Berlin, 1: 211–224. *Holdhaus K., Lindroth C.H. 1939. Die europäischen Koleopteren mit boreoalpiner Verbeitung. Annalen des Naturhistorischen Museums in Wien 50: 123–293, 8 ff., tt. VI–XVIII. *Horion A. 1949. Faunistik der mitteleuropäischen Käfer. Band II: Palpicornia – Staphylinoidea (auser Staphylinidae). Frankfurt am Main: XXIII + 388. *Kelch [A.]. 1846. Grundlage zur Kenntniss der Käfer Oberschlesiens, insonders der Umgegend vor Ratibor. [W:] Zu der öffentlichen Prüfung aller Classen des Königlichen Gymnasiums zu Ratibor den 4. und 7. April, und dem mit Entlassung der Abiturienten verbundenen Redeactus den 20. April laden ergebenst ein Director und Lehrer-Collegium. Ratibor, pp. I-II + 1-54. *Kelch [A.]. 1852. Grundlage zur Kenntniss der Käfer Oberschlesiens, insonders der Umgegend vor Ratibor. Erster Nachtrag. [W:] Zu der öffentlichen Prüfung aller Classen des Königlichen Gymnasiums zu Ratibor den 5. und 6. April, und dem mit Entlassung der Abiturienten verbundenen Redeactus den 20. April laden ergebenst ein Director und Lehrer-Collegium. Ratibor: 6–19. *Kiss J., Olasz K. 1907. Adatok Árva-Polhora és Babiagura rovarfaunájához. Közlemény a budapesti Paedagogium biologiai laboratoriumából. Rovartani Lapok 14: 71–76. *Knisch A. 1924. Hydrophilidae. [W:] Junk W., Schenkling S.: «Coleopterorum Catalogus», 14, 79. Berlin: 306 pp. Koch K. 1989. Die Käfer Mitteleuropas. Ökologie. Band 1. Goecke & Evers, Krefeld: 440 pp. *Kolbe W. 1908. Beiträge zur schlesischen Käferfauna. Jhresheft des Vereins für schlesische Insektenkunde zu Breslau 33: 13–21. Kondracki J. 2009. Geografia regionalna Polski. Warszawa: PWN: 468 pp. *Kordylas A. 1994. An investigation of the water beetles of Polish springs. Latissimus 4: 9–11. *Kowalczyk M. 1972. Chrząszcze (Coleoptera) warstwy dna żwirowisk potoku Zubrzyca na Orawie. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Zoologiczne 18: 147–167. *Kubisz D., Szafraniec S. 2001 (1999-2000). Interesujące gatunki chrząszczy stwierdzone w masywie Babiej Góry, Beskid Zachodni (Coleoptera). Acta entomologica silesiana 7–8: 43–48. *Kubisz D., Szafraniec S. 2003. Chrząszcze (Coleoptera) masywu Babiej Góry. [W:] Wołoszyn B.W., Wołoszyn D., Celary W. [red.]: Monografia Fauny Babiej Góry: 163–221. *Kubisz D., Szwałko P. 1991. Nowe stanowiska Cercyon laminatus Sharp, Berosus bispina Reiche et Saulcy (Coleoptera, Hydrophilidae). Wiadomości Entomologiczne 10(2): 128. *Kubisz D., Szwałko P., Wojas T. 1998. Materials to the fauna of Coleoptera of the Western Bieszczady Mts. (Polisch Eastern Carpathians). Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Przyroda 15: 5–15. *Letzner K. 1871. Verzeichniss der Käfer Schlesien. Zeitschrift für Entomologie, Neue Folge, 2: XXIV + 328 pp. *Letzner K. 1873. Nachträge zum Verzeichnisse der Käfer Schlesien. Jahresbericht Schlesischen Gesellschaft für Vaterländische Cultur 50: 187–192. *Letzner K. 1878. Status der schlesischen Coleopteren-Fanua am Ende des Jahres 1877. Jahresbericht Schlesischen Gesellschaft für Vaterländische Cultur 55: 193–195. *Letzner K. 1885. Verzeichnis der Käfer Schlesien. Zeitschrift für Entomologie, Neue Folge 10, [Col.]: 1–68. Litovkin S.V., Sazhnev A.S., Prokin A.A. 2021. Species of the Subgenus Lumetus Zaitzev (Coleoptera, Hydrophilidae: Enochrus Thomson) of the Fauna of Russia and Adjacent Countries. Entomological Review 101(2): 390–416. Lőkkös A, Boukal M., Fikáček M. 2014. The hydrophilid beetle Pachysternum capense (Mulsant, 1844) (Coleoptera: Hydrophilidae) became a world-wide adventive species: a summary of distribution with new records from Europe, Australia, and South America. North-Western Journal of Zoology 10(2): 333–336. Lubecki K., Greń C. 2022. Crenitis punctatostriata (Letzner, 1840) a nie Cymbiodyta marginella (Fabricius, 1792) na torfowiskach Karkonoszy i Gór Izerskich. Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Przyroda 28(online 001): 1–8. Lubecki K., Greń C., Przewoźny M., Bidas M. 2023. Chrząszcze wodne (Coleoptera: Adephaga, Hydrophiloidea, Byrrhoidea) Gór Świętokrzyskich. Natural History Monographs of the Upper Silesian Museum 2: 1–163. Lundyshev D.S., Ryndevich S.K. 2010. Water beetles (Coleoptera: Dytiscidae, Noteridae, Helophoridae, Spercheidae, Hydrophilidae, Hydraenidae, Dryopidae) and hydrophilids (Hydrophilidae) in birds nests of Belarus. Vesnik Grodzenskaga Dzyarzhaunaga Universiteta Imya Yanki Kupaly. Seryya 2. Matematyka, Fizika. Infarmatyka, Vylichalnaya Tekhnika i Kiravanne. Biyalogiya 3(102): 107–116. *Łomnicki [A.] M. 1866. Przyczynek do fauny chrząszczów galicyjkich. Kraków: 9 pp. + 1 tab. *Łomnicki [A.] M. 1868. Wykaz chrząszczów tatrzańskich według rozsiedlenia pionowego. Sprawozdanie Komisji Fizyograficznej 2: 152. *Łomnicki [A.M.]. 1874. Wykaz dodatkowy chrząszczów galicyjskich. Sprawozdanie Komisji Fizyograficznej 8: 12–18. *Łomnicki A.M. 1884. Catalogus Coleopterorum Haliciae. Leopoli: 43 pp. *Łomnicki A.M. 1886. Muzeum Imienia Dzieduszyckich we Lwowie. Dział I. Zoologiczny Oddział zwierząt bezkręgowych. IV. Chrząszcze czyli Tęgoskrzydłe. (Coleoptera). Związkowa Drukarnia, Lwów. XXXI + 308 pp. *Łomnicki [A.] M. 1911. Warunki gieograficznego rozsiedlenia owadów tęgopokrywych (Coleoptera) w Karpatach. Entomolog Polski 1(3): 69–73. *Łomnicki M. 1913. Wykaz chrząszczów czyli Tęgopokrywych (Coleoptera) ziem polskich. (Catalogus coleopterorum Poloniae). Kosmos (A) 38: 21–155. *Majewski T. 1994. The Laboulbeniales of Poland. Polish Botanical Studies 7: 3–466. Mateleshko A.Yu. 2008. Water Beetles of the Ukrainian Carpathians [Водні твердокрилі Українських Карпат]. Uzhhorod: 1–200. *Melke A., Chachuła P., Ruta R., Szołtys H., Ciszewski T. 2022. Beetles (Coleoptera) collected from fruiting bodies of fungi (excl. polyporoid and hypogeous fungi) in the Pieniny National Park. Wiadomości Entomologiczne 41(2), online 12A: 39–76. *Mielewczyk S. 1990. Kałużnik żółtonogi, Hydrophilus flavipes Steven, 1808 (Coleoptera, Hydrophilidae) w Tatrach Polskich. Przegląd zoologiczny 34(23): 281–282. *Migula W. 1888. Die Verbreitungsweise der Algen. Biologisches Centralblatt, Erlangen 8: 514–517. *Miller L. 1859. Eine Excursion in das Tatra-Gebirge. Wiener Entomologische Monatschrift, Wien, 3: 300–311. *Minkiewicz S. 1914. Przegląd fauny jezior tatrzańskich. Sprawozdanie Komisji Fizyograficznej 48, II: 114–137, tt. 1–5. *Mroczyński R. 2013. Nowe stanowiska Cercyon granarius Erichson, 1837 (Coleoptera: Hydrophilidae) w Polsce. Wiadomości Entomologiczne 32(4): 300–301. Nikitsky N.B., Osipov I.N., Chemeris M.V., Semenov V.B., Gusakov A.A. 1996. The beetles of Prioksko-terrasny biosphere reserve – xylobiontes, mycetobiontes, and Scarabaeidae (with review of the Moscow region fauna of the groups). Archives of Zoological Museum of Moscow State University 36: 1–197. *Noskiewicz J., Sembrat K., Szarski K. 1961. Osobliwości faunistyczne Karkonoskiego Parku Narodowego. Ochrona Przyrody 27: 27–40. *Nowicki M. 1864. Przyczynek do owadniczej fayny Galicyi. Kraków: 87 pp. *Nowicki M. 1865. Insecta Haliciae Musei Dzieduszyckiani. I. Coleoptera. Chrabąszcze. Cracoviae: 7–47. *Nowicki M. 1868. Zapiski z fauny tatrzańskiej. Sprawozdanie Komisji Fizyograficznej 2: 77–91. *Nowicki M. 1873. Verzeichniss galizischer Käfer. [W:] Beiträge zur Insektenfauna Galiziens. Jagellonische Universitäts-Buchdruckerei, Krakau: 7–52. Obrębska-Starklowa B., Hess M., Olecki J., Trepińska L., Kowanetz L. 1995. Klimat. [W:] Warszyńska J. [red.]: Karpaty Polskie – Przyroda, Człowiek i jego działalność. Kraków: Uniwersytet Jagielloński: 31–47. Orchymont A. d' 1937. Check list of the Palpicornia of Oceania (Coleoptera, Polyphaga). Occasional Papers of Bernice P. Bishop Museum 13: 147–160. *Pawłowski J. 1963. Fauna wód babiogórskich. [W:] Szafer W.: Babiogórski Park Narodowy. Polska Akademia Nauk. Zakład Ochrony Przyrody. Wydawnictwa Popularnonaukowe, 22: 209–219. *Pawłowski J. 1967. Chrząszcze (Coleoptera) Babiej Góry. Acta Zoologica Cracoviensia 12: 419– 665, tt. 37–45, 30 ff. *Pawłowski J. 1968. Nowe dla Babiej Góry gatunki chrząszczy (Coleoptera). III. Fragmenta Faunistica 14: 209–229. Pawłowski J., Kubisz D. 1998. Chrząszcze Ojcowskiego Parku Narodowego i otuliny. [W:] Klasa A., Partyka J. [red.]: Monografia Ojcowskiego Parku Narodowego. Przyroda: 553–576. Pawłowski J., Mazur M., Młynarski J.K., Stebnicka Z., Szeptycki A., Szymczakowski W. 1994. Chrząszcze (Coleoptera) Ojcowskiego Parku Narodowego i terenów ościennych. Ojców: 247 pp. *Pawłowski J., Petryszak B., Kubisz D., Szwałko P. 2000. 1. Chrząszcze (Coleoptera) Bieszczadów Zachodnich. Monografie Bieszczadzkie 8: 9–143. Prokin A.A., Strelnikova O.D. 2021. The first remarkable fossil Hydrochidae (Coleoptera) from the Lower Cretaceous (Hauterivian) of the Buryatia Republic, Russia. Cretaceous Research 123: 104795. https://doi.org/10.1016/j.cretres.2021.104795 *Przewoźny M. 2004. Nowe stanowiska kałużnic (Coleoptera: Hydrophiloidea) w Polsce. Wiadomości Entomologiczne 23(2): 69–80. Przewoźny M. 2021. Catalogue of Palearctic Hydrophiloidea (Coleoptera). Internet version 2021-01- 01: http://www.waterbeetles.eu/documents/PAL_CAT_Hydrophiloidea_2021.pdf Przewoźny M., Buczyński P. 2008. Berosus (Berosus) geminus Reiche et Saulcy, 1856 recorded in Poland, and a key to Polish species of the genus Berosus Leach, 1817 (Coleoptera, Hydrophilidae). Polish Journal of Entomology 77(4): 309–320. *Przewoźny M., Lubecki K. 2004. Nowe stanowiska rzadziej spotykanych przedstawicieli wodnych chrząszczy (Coleoptera: Dytiscidae, Spercheidae, Hydrophilidae) w Polsce. Wiadomości Entomologiczne 23(4): 215–220. *Przewoźny M., Miłkowski M. 2004. Laccobius (Dimorpholaccobius) obscuratus Rottenberg, 1874 (Coleoptera: Hydrophilidae) w Polsce. Wiadomości Entomologiczne 23(3): 153–156. *Przybyła K., Zasępa P., Kłonowska-Olejnik M. 2004. Zoobentos i zooplankton czterech stawów Babiej Góry. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 23(2): 233–246. *Reitter E. 1870. Übersicht der Käfer-Fauna von Mähren und Schlesien. Verhandlungen des naturforschenden Vereines in Brünn 8(2): III–VIII, 1–195. *Reitter E. 1870a. Eine Excursion in's Tatragebirge im Jahre 1869. Verhandlungen des naturforschenden Vereines in Brünn 8(1): 3–25. *Reitter E. 1909. Fauna Germanica. Die Käfer des Deutschen Reiches. II. Band. Schriften des Deutschen Lehrervereins für Naturkunde, 24: 392 pp. + 40 tablic z ilustracjami. Richling A., Solon J., Macias A., Balon J., Borzyszkowski J., Kistowski M. [red.] 2021. Regionalna geografia fizyczna Polski. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań: 608 pp. *Roger J. 1856. Verzeichniss der bisher in Oberschlesien aufgefundenen Käferarten. Zeitschrift für Entomologie 10, Coleoptera: 1–132. *Rossa R. 1999 (1998). Materiały do poznania chrząszczy (Coleoptera) Pienińskiego Parku Narodowego. Wiadomości Entomologiczne 17(3–4): 193–194. Roubal J. 1930. Katalog Coleopter (brouků) Slovenska a Podkarpatska. Svazek 3. Učená Společnost Šafaříkova, Bratislava: 527 pp. *Ruta R., Szafraniec S. 2024. Chrząszcze (Coleoptera) Babiej Góry. Wszechświat 125(4–6): 176–188. *Rybiński M. 1903. Chrząszcze nowe dla fauny galicyjskiej. Wykaz II. Sprawozdanie Komisji Fizyograficznej 37, II: 15–30. Ryndevich S.K. 2004. Review of species of the genus Cercyon Leach, 1817 of Russia and adjacent regions. I. Subgenus Cercyon (s. str.) Leach, 1817. Cercyon lateralis — group (Coleoptera: Hydrophilidae). Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin–Polonia. LIX Sectio C: 1–13. Ryndevich S.K. 2007. Ecological classification on the basis of ecological preferences for the genus Сercyon Leach, 1817 (Coleoptera: Hydrophilidae) of the Palaearctic region. Pp. 281–284. [W:] Materials of the third All-Russian Symposium on Amphibiotic and aquatic Insects, Voronezh, 2007. Publishing and Printing Center of Voronezh State University, Voronezh. Ryndevich S.K. 2008. Review of species of the genus Cercyon Leach, 1817 of Russia and adjacent regions. IV. The subgenera Paracycreon Orchymont, 1924 and Dicytocercyon Ganglbauer, 1904 (Coleoptera: Hydrophilidae). Zoosystematica Rossica 17: 89–97. Ryndevich S.K. 2016. Species of genus Hydrobius (Coleoptera: Hydrophilidae) from Belarus. BarSU Herald. Series "Biological sciences (general biology). Agricultural sciences (agronomy)" 4: 63–71. Ryndevich S.K., Angus R.B. 2020. Redescription of Hydrobius pauper (Coleoptera: Hydrophilidae), with a key to the Eurasian species of the genus Hydrobius. Zoosystematica Rossica 29(1): 77–86. Ryndevich S.K., Fikáček M. 2013. Faunistic and Zoogeographic Notes on Hydrophiloid Beetles from the Palaearctic Region (Coleoptera: Hydrophilidae). Vestnik BarDU Seriya Biologicheskiye Nauki Selskokhozyaistvennye Nauki 1: 32–37. Ryndevich S.K., Jia F., Fikáček M. 2017. A review of the Asian species of the Cercyon unipunctatus group (Coleoptera: Hydrophilidae: Sphaeridiinae). Entomologica Musei Nationalis Pragae 57(2): 535–576. Ryndevich S.K., Lundyshev D.S. 2005. Beetles of birds nests (Coleoptera: Noteridae, Dytiscidae, Helophoridae, Hydrophilidae & Dryopidae). Latissimus 20: 17–19. *Schilsky J. 1909. Systematisches Verzeichnis der Käfer Deutschlands und Deutsch-Oesterreichs mit besonderer Angabe der geographischen Verbreitung aller Käferarten in diesem Faunengebiete. Zugleich ein Käfer-Verzeichnis der Mark Brandenburg. Strecker und Schröder, Stuttgart, XIX + 221 pp. *Siemińska A., Siemińska J. 1967. Flora i fauna w rejonie Zespołu Gospodarstw Doświadczalnych PAN i Zbiornika Goczałkowickiego na Śląsku. Acta Hydrobiologica 9(1–2): 1–109. Smetana A. 1978. Revision of the subfamily Sphaeridiinae of America north of Mexico (Coleoptera: Hydrophilidae). Memoirs of the Entomological Society of Canada 105: 1–292. Smetana A. 1988. Review of the family Hydrophilidae of Canada and Alaska (Coleoptera). Memoirs of the Entomological Society of Canada 142: 1–316. *Sowa R. 1965. Ecological chracteristics of the bottom fauna of the Wielka Puszcza stream. Acta Hydrobiologica 7, supl. 1: 61–92. *Stefek K. 1939. Przyczynek do fauny tęgopokrywych (Coleoptera) ze Śląska i okolic sąsiednich. Prace Oddziału Przyrodniczego Muzeum Śląskiego w Katowicach 1: 125–174. *Stobiecki S. A. 1883. Do fauny Babiéj góry. Sprawozdanie z wycieczek entomologicznych na Babią górę w latach 1879 i 1880. Sprawozdanie Komisji Fizyograficznej 17: 1–84. *Szafraniec S., Kubisz D., Melke A. 2021. Przegląd chrząszczy (Coleoptera) masywu Babiej Góry. [W:] Celary W., Wołoszyn B.W. [red.]: Fauna masywu Babiej Góry. Bezkręgowce. Babiogórski Park Narodowy, Maków Podhalański – Zawoja – Kraków: 163–212. *Szczęsny B. 1974. Wpływ ścieków z miasta Krynicy na zbiorowiska bezkręgowych dna potoku Kryniczanka. Acta Hydrobiologica 16(1): 1–29. *Taszakowski A., Kaszycka N., Szołtys H. 2018. Materiały do znajomości Staphyliniformia (Coleoptera) Beskidu Wschodniego. Acta entomologica silesiana 26(online 003): 1–10. *Tenenbaum S. 1923. Przybytki do fauny chrząszczów Polski od roku 1913. Rozprawy i Wiadomości z Muzeum Dzieduszyckich (Acta Musaei Dzieduszyckiani) 7–8: 136–186. *Tenenbaum S. 1931. Nowe dla Polski gatunki i odmiany chrząszczy, oraz nowe stanowiska gatunków dawniej podawanych. V. Fragmenta Faunistica Musei Zoologici Polonici 1(12): 329–359. *Tenenbaum S. 1937. Nowe dla Polski gatunki i odmiany chrząszczy, VII. Polskie Pismo Entomologiczne 14–15: 336–345. Toledo M., Rocchi S. 2017. Reperti inediti di Coleotteri acquatici in Italia (Coleoptera: Hydroscaphidae, Gyrinidae, Dytiscidae, Helophoridae, Hydrophilidae, Hydraenidae, Limnichidae, Erirhinidae). Onychium 13: 63–74. Trávníček D., Hájek J., Straka M., Sychra J. 2012. Adephagan and hydrophiloid water beetles (Coleoptera: Gyrinidae, Haliplidae, Noteridae, Dytiscidae, Helophoridae, and Hydrophilidae) of the Bílé Karpaty Protected Landscape Area and Biosphere Reserve (Czech Republic). Acta Musei Moraviae, Scientiae biologicae 96(2) 2011: 629–665. *Trella T. 1937. Wykaz chrząszczów okolic Przemyśla. Hydrophilidae, Lucanidae, Scarabaeidae. Polskie Pismo Entomologiczne 14–15: 262-265. *Trzeciak A. 2000. Nowe stanowisko Hydrochara flavipes (Steven) (Coleoptera: Hydrophilidae) w Beskidzie Zachodnim. Wiadomości Entomologiczne 19(1): 53. Vorst O. 2009. Cercyon castaneipennis sp. n., an overlooked species from Europe (Coleoptera: Hydrophilidae). Zootaxa 2054: 59–68. Vorst O., Cuppen J.G.M. 2003. A third Palearctic species of Chaetarthria Stephens (Coleoptera: Hydrophilidae). Koleopterologische Rundschau 73: 161–167. *Wachtl F. 1870. Spis chrząszczów z dorzecza Soły i Koszarawy. Sprawozdanie Komisji Fizyograficznej 4: 246–262. *Wanka Th. v. 1915. Beitrag zur Coleopterenfauna von Österr.-Schlesien. Wiener Entomologische Zeitung 34: 199–214. *Wanka Th. v. 1927. IV. Beitrag zur Coleopterenfauna von Schlesien. Wiener Entomologische Zeitung 44: 1–32. *Winkler A. 1925. Catalagous Coleopterorum regionis palaearcticiae. Pars 3 [bez Staphylinidae]. Wien: 241–322. *Wojas T. 2010. Materiały do poznania chrząszczy (Insecta: Coleoptera) torfowisk i młak Tatr Polskich. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 29(3): 49–75. *Wojas T. 2012. Chrząszcze (Insecta: Coleoptera) nowe dla Bieszczadów Zachodnich. Wiadomości Entomologiczne 31(1): 5–16. *Wojas T. 2018. Rzadkie i interesujące gatunki chrząszczy (Coleoptera) z Beskidu Sądeckiego. Wiadomości Entomologiczne 37(3): 133–138. Yasuda K., Yoshitomi H. 2022. Revision of the genus Georissus (Coleoptera, Hydrophiloidea, Georissidae) of Japan. European Journal of Taxonomy 817(1): 111–142. *Zaitzev F.A. 1908. Catalogue des Coléoptères aquatiques des familles des Dryopidae, Georyssidae, Cyathoceridae, Heteroceridae et Hydrophilidae. Trudy Russkago entomologicheskago obshchestva [Horae Societatis entomologicae rossicae] 38: 283–420. *Zięba J. 1963. Fauna dennych zwierząt bezkręgowych w stawach rybnych. Acta Hydrobiologica 5: 79–127. *Zięba J. 1967a. Dalsze badania nad bentosem stawów w Gołyszu. Acta Hydrobiologica 9: 137–158. *Zięba J. 1967b. Fauna denna 20 stawów karpiowych w dorzeczu Górnej Wisły. Acta Hydrobiologica 9: 449–472.