Yapay Zekâ Kullanımının Dilin Gelişimine ve Kullanımına Etkisi

Yapısı ve özü itibariyle insanı tanımlayan en güçlü tanım, onun konuşan bir canlı olmasıdır. İnsanlar doğduğu andan itibaren edindikleri tüm tecrübelerle ilk olarak konuşmayı öğrenirler. Konuşan insan dar anlamda toplumda, geniş anlamda dünyada kendine yer açar. Kendini tanır, ifade eder ve iletişim kurar. Tüm bunlar insanın dili kullanmasıyla olur ve kullanılan dil gelişim göstermeye devam eder. Son yıllarda gelişen bilgisayar teknolojileriyle ve ona entegre olan internet altyapısıyla ortaya çıkan yapay zekâ sistemleri insanların dili kullanma pratiklerinin azalmasına ve bu yönde ortaya koyabilecekleri becerilerin de zayıflamasına neden olmuştur. Dili kullanmada etken iki temel faktörden biri, daha çok fiziksel boyuta işaret eden “ihtiyaç”tır. Buna göre insanlar yaşamlarını sürdürmek için dile başvururlar. Diğeri ise daha çok metafizik boyuta işaret eden kendini gerçekleştirmedir. Buna göre insanlar söz ve söylemleri ile kendilerini tanıma ve açığa vurma fırsatı bulurlar. Teknolojinin, bilgisayarların ve yapay zekânın kullanımı dilin (ihtiyaçları dile getirme, duyguları ifade etme, talepte bulunma, bilimsel faaliyette bulunma, dua etme vb.) çeşitli yönleriyle geliştirilmesinin kısıtlanmasına neden olabilmektedir. Bunda etkili olan en önemli faktörler ise dil ile icra edilmesi beklenen tüm iş ve işlemlerin veri tabanlarında hazır şablonlar halinde kullanıcıya sunuluyor olmasıdır. Bu bakımdan bu sunumda dilin temel işlevlerinin yitirilmesinde yapay zekânın neden olduğu sorunlar irdelenmiştir. Buna göre temelde yapay zekâ tarafından sunulan hazır bilgiler, yapay zekânın kullanıcıya sağladığı kaynağı belirsiz veriler ve olabildiğince seküler, profan, büyük ölçüde duygudan yoksun, muhtemelen ahlaki statüsü de belirsiz bir mahiyet taşımaktadır. Yapay zekânın ulaştığı veriler ve kullanıcıya sunarken kullandığı dil aynı zamanda kültürel, dini ya da milli herhangi bir arka planı da dikkate almamaktadır. Yapay zekânın dili büyük ölçüde matematik dilini ve istatistiği kullanan bir dil olması itibariyle onun dilini kullanmaya başlayan kullanıcıların da dil gelişiminde ilerleme göstermesi beklenemez.