Published March 22, 2026 | Version v1

Evrenin İnce Ayarı: Teizm, Çoklu Evren ve Kaba Gerçek Hipotezlerinin Bayesçi Model Karşılaştırması

Authors/Creators

  • 1. Adnan Menderes Üniversitesi

Description

Bu çalışma, evrenin ince ayar parametrelerinin (Ω_m, Ω_Λ, H₀) gözlemsel verileri ışığında üç temel felsefi-kozmolojik hipotezi — teizm, çoklu evren (multiverse) ve kaba gerçek (brute fact) — istatistiksel yöntemlerle karşılaştırmaktadır. Bayesçi Model Karşılaştırması (Bayesian Model Comparison), Bayesçi Model Ortalaması (Bayesian Model Averaging, BMA) ve Minimum Tanımlama Uzunluğu (Minimum Description Length, MDL) çerçevelerini kullanan bu analiz, simüle edilmiş Planck uyumlu kozmolojik gözlemler üzerinde uygulanmıştır. Bulgular, ince ayar argümanının istatistiksel formülasyonunun hangi hipotezi desteklediğini ve Ockham usturası ilkesinin model seçiminde nasıl rol oynadığını göstermektedir.

Files

Evrenin İnce Ayarı Teizm, Çoklu Evren ve Kaba Gerçek Hipotezlerinin Bayesçi Mode.pdf