ଶୈବ ସଂସ୍କୃତିରେ ଦର୍ଶନ ତତ୍ତ୍ୱ

ମାନବ ଜାତି ପୃଥିବୀରେ ଅନୁ୍ୟନ୍ୟ ଦଶ ଲକ୍ଷ ପୂର୍ବେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବାବେଳେ ମାନବ ସଭ୍ୟତାର ଅୟମାରମ୍ଭ ଆନୁମାନିକ ପଞ୍ଚଦଶ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି । ପଞ୍ଚଭୂତରେ ସୃଷ୍ଟମାନ ନିଗମ ତନ୍ତ୍ରରେ ଶୂନ୍ୟବ୍ରହ୍ମକୁ ପୂଜନ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବତାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିବେଚନା କରି ମନ୍ତ୍ରବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱାରା ଆପ୍ୟାୟିତ, ଆମନ୍ତ୍ରିତ କରୁଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ପଞ୍ଚଦେବତାର ପୂଜନ ପର୍ବ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ । ଗଣ, ନାରାୟଣ, ରୁଦ୍ର, ଅମ୍ବିକା ଓ ଭାସ୍କର ପଞ୍ଚଦେବତା ରୂପେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚେତନାର ଆରାଧ୍ୟ ଥିଲେ । ଏଥିରେ ବିଦ୍ୟମାନ ରୁଦ୍ର ହିଁ ଶିବ ରୂପେ ପୂଜିତ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଆଗମତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରଚଳନ ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାରମ୍ଭିତ । ପ୍ରଭୁଶିବ ମାତା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଥିବା ବାଣୀ ତନ୍ତ୍ର ରୂପରେ ଆଗମତନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶିଲା । ଏହାପରେ ମନ୍ତ୍ର, ଯନ୍ତ୍ର ଓ ତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରବର୍ତ୍ତନରେ ଆଗମତନ୍ତ୍ର ବଳିଷ୍ଠ ହେବା ସହ ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜାର ସାକାର ସ୍ୱରୂପ ଜନମାନସରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହେଲା । ମନ୍ତ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ଆତ୍ମା ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଶରୀର ହୋଇଥାଏ । ତନ୍ତ୍ର ସାଧନରେ ମନୁଷ୍ୟ ତ୍ରାଣ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥାଏ । ଏହି ତିନି ତତ୍ତ୍ୱର ସମାହାରରେ ମନୁଷ୍ୟ ମୋକ୍ଷପ୍ରାପ୍ତି କରିଥାଏ ଓ ଭକ୍ତ-ଭଗବାନ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ ନିବିଡ଼ତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହି କ୍ରମରେ ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱରେ ବିଲୀନ ହୋଇ ଶିବକୃପା ଲାଭ କରିବା ସଂସ୍କୃତ ବିବର୍ଦ୍ଧିତ ହେଲା ।