Uluslararası Literatürdeki Hedonik ve Faydacı Tüketim Araştırmalarının Bibliyometrik Bir Analizi

Hedonik ve faydacı tüketim özellikle 1980’li yıllardan itibaren pazarlama, psikoloji, perakendecilik ve tüketici davranışı gibi alan literatürlerinde önemli bir araştırma konusu olarak ele alınmaktadır. Uluslararası literatürde bu iki kavrama ilişkin çeşitli literatür incelemeleri bulunmakla birlikte, ulusal literatürde bu alanda bibliyometrik temelli incelemelerin sınırlı kaldığı görülmektedir. Bu çalışmada hedonik ve faydacı tüketimle ilgili Web of Science (WoS) veri tabanında 2019-2025 yılları arasında yayımlanmış 177 çalışma bibliyometrik bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Çalışmalar tanımlayıcı göstergeler yanında tematik dağılım, kullanılan araştırma yöntemi, birlikte çalışılan konular vb. kategorilerde incelenmiştir. Bulgular, faydacı tüketime kıyasla hedonik tüketimin baskın bir araştırma konusu olduğunu, haz, duygu ve deneyim odaklı tüketim davranışlarının ilgili araştırma gündemini belirgin şekilde yönlendirdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca çalışmaların büyük ölçüde nicel yöntemlerle yapıldığı, dijital dünyadaki gelişmelerin araştırma kapsamlarına dâhil edildiği; hedonik ve faydacı tüketim araştırmaları arasında sıklıkla çalışılan konular açısından hem benzerliklerin hem de farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Bulgular ilgili literatürün mevcut yapısına dair temel bir görünüm ortaya koymuş, sonuç bölümünde gelecekteki araştırmalar için öneriler sunulmuştur.