Türkiye'de Sosyal Güvenlik Kurumu Bütçe Yapısı: Denge Oranları, Bileşim Göstergeleri ve Politika Değişimi (2011–2025)

Bu çalışma, Türkiye’de Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bütçesinin 2011–2025 dönemindeki mali performansını denge oranları ile gelir ve harcama göstergeleri üzerinden incelemektedir. Analizde, gelir tarafında SGK gelirlerinin toplam gelirler içindeki payı; harcama tarafında ise cari transferlerin toplam harcamalar içindeki payı kullanılarak yoğunlukları izlenmektedir. Mali performanstaki politika yönelimini görünür kılmak amacıyla dönem 2011–2017, 2018–2019 ve 2020–2025 alt dönemlerine ayrılmakta; bulgular hem basit ortalamalar hem de dönem toplamlarına dayalı ağırlıklı oranlar ile raporlandırılmıştır. Ağırlıklı dönem oranları esas alındığında, 2011–2017’de sınırlı düzeyde fazla, 2018–2019’da bütçe açığı ve 2020–2025’te belirgin biçimde güçlenen fazla verme politikasına geçiş saptanmaktadır. Gelir tarafında SGK payı dönemler arasında dalgalanmakta ve denge performansındaki bozulma ya da iyileşme ile paralel hareket etmektedir. Buna karşılık harcama göstergelerinin cari transferlerin payı tüm alt dönemlerde yaklaşık %99 bandında seyretmekte ve bu oranın hemen her dönem yüksek düzeylerde gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, SGK bütçe dinamiklerini uzun dönemli bir perspektifte oran ve bileşim göstergeleriyle birlikte değerlendirerek transfer/finansman açığı tartışması ile mali sürdürülebilirlik yaklaşımı arasında gösterge temelli bir analitik bağ kurmaktadır. Böylece denge oranlarının göstergeler birlikte okunması, SGK’nın mali konumundaki kırılganlıkları ve iyileşmeleri ayrıştırmaya imkân vermekte; politika değerlendirmesinde dönemsel toplamların ağırlıklandırılması, sonuçların karşılaştırılabilirliğini ve analitik tutarlılığını güçlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler:   Sosyal Güvenlik Kurumu, Bütçe Dengesi, Mali Sürdürülebilirlik