ДӘРІЛІК ЗАТТАРДЫҢ ӨНЕРКӘСІПТІК ӨНДІРІСІНІҢ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕЛУІ

Қазақстан Республикасында дәрілік заттардың өнеркәсіптік өндірісін мемлекеттік реттеу жүйесі Еуразиялық экономикалық одақтың (ЕАЭО) бірыңғай фармацевтикалық нарығына толық көшуімен және ұлттық нормативтерді халықаралық стандарттармен үйлестірумен сипатталады. Зерттеудің мақсаты - Қазақстан Республикасындағы дәрілік заттардың өндірісін реттеу тетіктерін талдау, 2026 жылғы заңнамалық өзгерістердің фармацевтикалық саланың сапалық және экономикалық көрсеткіштеріне ықпалын бағалау, сондай-ақ халықаралық тәжірибемен сәйкестік деңгейін анықтау болып табылады. Зерттеу барысында Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодексі, ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің және Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің нормативтік актілері, сондай-ақ GMP (Good Manufacturing Practice), GDP (Good Distribution Practice), ISO 9001:2015, ISO 13485:2016, PIC/S, ICH Q8–Q10 және ҚР Мемлекеттік фармакопеясы (ҚР МФ) сияқты халықаралық және ұлттық стандарттар негізге алынды. 2026 жылдан бастап Қазақстан аумағында дәрілік заттардың өндірісін жүзеге асыру үшін GMP сертификатының болуы міндетті талапқа айналды, ал инспекциялау және сапа аудиті Ұлттық дәрілік заттар сараптамасы орталығы (НЦЭЛС) арқылы жүргізіледі. ЕАЭО талаптарына сәйкес келмейтін ұлттық тіркеу куәліктерінің күші жойылып, дәрілік заттардың қозғалысы мен түпнұсқалылығын бақылау мақсатында Data Matrix кодтарымен таңбалау жүйесі енгізілді. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, Қазақстан фармацевтикалық өндірісінің халықаралық талаптарға сәйкестік деңгейі 85%-ға дейін артқан, отандық өндіріс үлесі 27 негізгі субстанция бойынша локализацияланған, ал фальсификат өнімдердің үлесі 10%-дан 3%-ға дейін төмендеген. Жалпы алғанда, 2026 жылы Қазақстан Республикасындағы дәрілік заттардың өнеркәсіптік өндірісін мемлекеттік реттеу жүйесі интеграциялық, цифрлық және сапаға бағытталған жаңа кезеңге өтті, бұл бағыт саланың халықаралық стандарттарға сәйкестігін арттыруға және отандық фармацевтикалық индустрияның тұрақты дамуын қамтамасыз етуге ықпал етті.