Türkiye'de 1970'lerden Sonra Ortaya Çıkan Siyasal Fırsat Yapıları Ve Siyasal İslamın Yükselişi

Bu çalışma, Türkiye’de 1970’li yıllardan itibaren siyasal İslam’ın yükselişini "Siyasal Fırsat Yapıları" (SFY) kuramı çerçevesinde analiz etmektedir. Toplumsal hareket literatürüne dayanan araştırma; İslami hareketlerin başarısını siyasal sistemin göreceli açıklığı, örgütsel dinamikler ve çerçeveleme süreçlerinin birleşimiyle açıklamaktadır. Makale kapsamında bu süreç, kronolojik olarak dört temel fırsat yapısı üzerinden incelenmiştir. 1970’li yıllarda Anadolu kökenli küçük burjuvazinin merkez-sağ siyasetten dışlanması ve alternatif bir alan arayışı ilk fırsat yapısını (SFY-1) oluşturmuştur. 1980’li yıllarda ise neo-liberal ekonomi politikaları ve devlet eliyle desteklenen Türk-İslam Sentezi düşüncesi, İslami bir orta sınıfın ve yeni karşı-seçkinlerin doğuşuna zemin hazırlayan ikinci fırsat yapısını (SFY-2) meydana getirmiştir. 1990’lı yıllara gelindiğinde; Kemalist laik devletin krizi, kimlik siyasetinin yükselişi ve çarpık kentleşmenin getirdiği sosyo-ekonomik sorunlar üçüncü fırsat yapısı (SFY-3) olarak Refah Partisi’nin başarısına büyük katkı sağlamıştır. 28 Şubat süreci sonrası bir hayatta kalma stratejisi olarak gelişen "AB ve Batılı evrensel değerleri benimseme" eğilimi ise dördüncü fırsat yapısı (SFY-4) olarak Ak Parti tarafından başarıyla formüle edilmiştir. Çalışma, Türkiye’deki siyasal İslami hareketin değişen siyasal iklimlere uyum sağlama ve yapısal fırsatları rasyonel stratejilere dönüştürme kapasitesini ortaya koymaktadır.