Türkiye'deki Havalimanlarının Performanslarının Turizm Mevsiminin Etkisi Açısından LOPCOW Tabanlı ARLON Yöntemi ile Değerlendirilmesi

Havalimanlarının performanslarını değerlendirirken, mevsimsel etkilerin performans üzerinde etkisi olup olmadığı da incelenmesi gereken önemli bir araştırma problemidir. Havalimanlarının sorunlarının süreklilik gösterip göstermediğini belirlemek için ayrıca havalimanı performanslarının yıllara göre gösterdiği değişimleri de incelemek ve değerlendirmek gerekmektedir. Bu temel durumlar dikkate alınarak, bu çalışmada temel iki araştırma sorusu tanımlanmıştır. Bu çalışmada, 2023 ve 2024 yılı için Türkiye’de faaliyet gösteren ve çalışmada tanımlanan tüm değişkenlere ilişkin yeterli düzeyde veri içeren 40 Havalimanının performansları belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada belirlenen 8 değişkenin her birinin ağırlık değerlerinin belirlenmesi için LOPCOW yöntemi tercih edilmiştir. Havalimanı performanslarına ilişkin sıralamaları oluşturabilmek için ARLON Yöntemi kullanılmıştır. ARLON Yöntemi ile oluşan dört sıralama ise çalışma kapsamında yanıtlanması gereken dört temel soruya cevap verecek şekilde, Spearman’ın korelasyon testi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın gerek turizm mevsimi verileri gerek yıl sonu verileri değerlendirildiğinde, havalimanı performans sıralamasında iç hat kategorisinde yer alan değişkenlerin dış hat kategorisinde yer alan değişkenlere göre çok fazla etkili olduğu çıkarımı yapılmıştır. İncelenen dört dönemde de havalimanı performansı açısından ilk 5 sırada yer alan Havalimanları sırasıyla, İstanbul Havalimanı, İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı, Antalya Havalimanı, Ankara Esenboğa Havalimanı, İzmir Adnan Menderes Havalimanı şeklindedir. İncelenen dönemlerde, turizm mevsiminin havalimanlarının performans sıralamasını değiştirecek düzeyde bir etkisinin olduğuna ilişkin çıkarımın, istatistiksel açıdan geçerli olduğuna dair yeterli düzeyde kanıt yoktur. Ayrıca çalışmanın analiz sonuçları yıllara göre havalimanlarının performans sıralamasında önemli düzeyde bir değişiklik olmadığını göstermektedir.