Başkent Olmayan Bir Diplomasi Merkezi Olarak İstanbul: Tarihsel Süreklilik, Sembolik Sermaye ve Şehir Diplomasisi Kapasitesi

Bu makale, İstanbul’un şehir diplomasisi bağlamında nasıl bir uluslararası diplomasi merkezi olarak algılandığını, tarihsel süreklilik ile güncel kurumsal ve işlevsel kapasite arasındaki etkileşim üzerinden incelemektedir. Çalışmanın iddiası, İstanbul’un diplomatik gücünün kurumsal yoğunluktan ziyade, tarihsel sembolik sermaye, çok katmanlı etkileşim ağları ve esnek diplomatik pratikler üzerinden şekillenen hibrit bir modele dayandığıdır. Araştırma, İstanbul’da görev yapan yabancı ülke başkonsoloslarıyla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakatlara dayanmaktadır. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiş; diplomatik aktörlerin şehirle kurdukları gündelik ilişkiler, algılar ve deneyimler analizin merkezine yerleştirilmiştir. Bulgular, İstanbul’un resmî başkent olmamasına rağmen, bağlantısallık, erişilebilirlik, organizasyon kapasitesi ve kültürel–tarihsel sembolik sermaye unsurları sayesinde fiilî bir diplomasi merkezi olarak konumlandığını göstermektedir. Trafik ve ulaşım gibi metropollere özgü yapısal sorunlar dezavantaj olarak ifade edilse de bu unsurlar İstanbul’un diplomatik cazibesini belirleyici ölçüde zayıflatmamaktadır. Çalışma ayrıca İstanbul’daki diplomatik etkileşimin tek merkezli kurumsal yapılardan ziyade, yerel yönetimler, sivil toplum, kültürel kurumlar ve ticari aktörlerin dâhil olduğu çok aktörlü ve esnek bir ağ yapısı üzerinden yürüdüğünü ortaya koymaktadır. Sonuç olarak İstanbul, şehir diplomasisi literatüründe sıklıkla başkent merkezli vakalar üzerinden geliştirilen yaklaşımlara alternatif olarak, “başkent olmayan diplomasi merkezi” modeliyle dikkat çekmektedir. Bu çalışma, şehir diplomasisinin algı temelli boyutunu öne çıkararak literatüre ampirik ve kuramsal bir katkı sunmakta; İstanbul’un diplomatik kapasitesinin sürdürülebilirliği için kurumsallaşma, koordinasyon ve stratejik planlama ihtiyacına işaret etmektedir.