Erken Cumhuriyet Dönemi Bilim ve Teknoloji Politikalarını Gazete ve Dergi Reklamlarından İzlemek
Authors/Creators
- 1. Independent Researcher
- 2. Istanbul Technical University
Abstract (Turkish)
Erken Cumhuriyet dönemi, modern ulusun yeniden inşasının simgesi olarak kabul edilmektedir. 1923-1945 yıllarını kapsayan bu süreçte Cumhuriyet hükümeti, bilimi temel bir ilke olarak benimseyerek çağdaş bir Türkiye oluşturmayı hedeflemiştir. Bu hedef doğrultusunda bilimsel temelli politikalar geliştirilmiş; bilim, teknoloji ve modernleşme, devletin kalkınma vizyonunun merkezine yerleştirilmiştir. Basın, bu politikaların halka ulaştırılmasında etkili bir araç olarak kullanılmıştır. Gazete ve dergiler, yalnızca haber aktarmakla kalmamış; aynı zamanda bilimsel ve teknolojik yeniliklerin tanıtımı, toplumun bilinçlendirilmesi ve yeni yaşam biçimlerinin teşviki gibi işlevler üstlenmiştir. Reklamlar bu bağlamda yalnızca ticari değil, ideolojik ve eğitici araçlar olarak da değerlendirilmiştir. Cumhuriyet döneminde gazete reklamları, bilim ve teknolojiyi halka tanıtmanın önemli bir yolu haline gelmiş, özellikle ev aletleri, ulaşım araçları, elektrikli ürünler gibi konularda modern yaşamın gereksinimlerini şekillendirmiştir. Bilimsel düşünceyi toplumun her kesimine ulaştırmayı amaçlayan bu reklamlar, halkın modernleşme sürecine katılımını kolaylaştırmıştır. Bu çalışma, Erken Cumhuriyet dönemine ait gazete ve dergi arşivlerinden -özellikle Cumhuriyet ve Akşam gazeteleri- örnekler sunarak, reklamlar aracılığıyla bilim ve teknoloji politikalarının nasıl yansıtıldığını incelemektedir. Reklamlar üzerinden dönemin bilimsel atmosferini anlamak, yalnızca bilim tarihi açısından değil; toplumsal dönüşüm, iletişim ve kültürel yapıların evrimi açısından da önemli veriler sunmaktadır. Böylece Cumhuriyet’in modernleşme hedefleri ile halkın gündelik yaşamı arasındaki ilişki daha görünür hale gelmektedir.
Abstract (English)
This article explores how science and technology policies of the early Republican period in Türkiye were reflected in newspaper and journal advertisements. Drawing on historical materials such as visual and textual ads from newspapers and journals between 1923 and 1945, it reveals how the Republican regime utilized media to promote modernization, scientific thinking, and public engagement with technological innovation. The analysis categorizes advertisements under four main themes—industry and technology, transportation, health and hygiene, and electrical home appliances—demonstrating how these ads served not only economic purposes but also ideological and educational ones. The study shows that advertisements functioned as tools of social transformation, illustrating the state’s efforts to integrate science and technology into everyday life and foster a modern national identity. By interpreting these advertisements as historical texts, the article contributes to understanding the relationship between science, media, and society during Türkiye’s early Republican period.
Files
7 MetaScientia_18_manuscript_dik et al.pdf
Files
(1.6 MB)
| Name | Size | Download all |
|---|---|---|
|
md5:c3619d89391e06e81fa97a8ebd8b8f91
|
1.6 MB | Preview Download |
Additional details
Additional titles
- Translated title (English)
- Tracing Early Republican Science and Technology Policies through Newspaper and Journal Advertisements
References
- Althusser, L. (2019). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları. İthaki Yayınları. Asiliskender, B. (2009). Cumhuriyet sonrası kalkınma hareketi olarak sanayileşme ve mekânsal değişim. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, (13), 153–170. Dalfes, F. L. (2023). Elektriğin pazarlanması: Amelî Elektrik Dergisi (Elektriğin iki dünya savaşı arası dönemde bir tüketim nesnesi olarak sunulması). Optimist Yayın Grubu. Demir, R., & Kalaycıoğulları, İ. (2010). Tantalos'un çocukları: Cumhuriyet Dönemi'nde bilim ve tekniğe genel bir bakış. Bilim Yayınları. Erdem, A. R. (2012). Atatürk'ün liderliğinde üniversite reformu: Yükseköğretim ve bilim tarihimizde dönüm noktası. Belgi Dergisi, (4), 376–388. GasteArsivi. (t.y.). Cumhuriyet gazetesi arama sonuçları. https://www.gastearsivi.com/ara/cumhuriyet%20gazetesi adresinden 14 Mayıs 2025 tarihinde erişilmiştir. Gül, S. S., & Alican, A. (2014). Cumhuriyet modernleşmesinin Anadolu ateşi: Köy Enstitüleri. MSGSÜ Sosyal Bilimler, (10), 12–27. Güvenir, O. M. (1991). 2. Dünya Savaşı'nda Türk basını: Siyasal iktidarın basını denetlemesi ve yönlendirmesi. Gazeteciler Cemiyeti. Karabulut, U. (2007). Cumhuriyet'in ilk yıllarında sağlık hizmetlerine toplu bir bakış: Dr. Refik Saydam'ın Sağlık Bakanlığı ve hizmetleri (1925–1937). Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 6(15), 151–160. Karacaer Çakır, G. (2021). Cumhuriyet dönemi toplum sağlığı politikaları. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 24(1), 69–81. https://doi.org/10.17049/ataunihem.841286 Karagöz Kızılca, G. (2016). Osmanlı/Türk basın tarihi yazımı üzerine eleştirel bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi İLEF Dergisi, 3(1), 71–90. https://doi.org/10.24955/ilef.305499 Kodal, T. (2023). Cumhuriyet döneminde Türkiye'de eğitim politikaları (1923–1960). Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 11(33), 175–202. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1341437 Polatoğlu, M. (2017). İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı (1938–1942). Atatürk Dergisi, 6(1), 55–87. Şen, G. (2021). Türk havacılığında girişimcilik faaliyetleri: Türkiye'de yerli uçak üretimi çalışmaları üzerine bir araştırma. Journal of Aviation Research, 3(2), 190–208. https://doi.org/10.51785/jar.928440 Temel, F. (2020). Türkiye'de Cumhuriyet vatandaşının inşasında basın. Selçuk İletişim, 13(2), 409–437. https://doi.org/10.18094/josc.699352 Tural, A. (2016). Türk eğitim tarihinde alternatif bir model: Köy Enstitüleri. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 16–21. Uçak, O., & Erkal, A. (2019). Osmanlı'dan günümüze Türkiye'de yerel basının gelişim süreci. Selçuk İletişim, 12(1), 96. Uğural, C. (2016). Cumhuriyet'in bilim ve teknoloji politikası (1923–1950). Dört Öge, (10), 113–132. Üyepazarcı, E. (2015). Cumhuriyet dönemi İstanbul basını. Antik Çağ'dan XXI. Yüzyıla Büyük İstanbul Tarihi. https://istanbultarihi.ist/255-cumhuriyet-donemi-istanbul-basini