Published December 26, 2025 | Version v1
Journal article Open

Çağdaş Anlatının En Yalın Hâli: Küçürek Öykü Biçimindeki Atasözleri ve Bunların Ana Dili Öğretimindeki Eğitsel İşlevi

Description

Modern çağın her alandaki hızlı gelişimi ve bunun yanında yoğun bilgi akışıyla şekillenen unsurları, edebî anlatım biçimlerini de dönüşüme uğratmış ve bu süreç, mini öykü gibi minimal türlerin gelişmesine zemin hazırlamıştır. Hemen her alanda “hız ve haz”, toplumları ve toplumun üyelerini nerdeyse çepeçevre kuşatmış durumdadır. Bu kuşatılmışlıktan edebiyat ve anlatı da payını almıştır. Fakat bu az kelimeyle derin anlam oluşturma ilkesine dayalı bu özlü anlatım geleneği, Türk kültüründe atasözleri ve deyişler vasıtasıyla zaten asırlardır vardır ve hâlen de yaşamaktadır. Bu araştırmanın temel hedefi, çağdaş anlatının en sâde şekli
olarak kabul edilen "mini öykü şeklindeki atasözlerinin" yapısal niteliklerini incelemek ve bu metinlerin ana dili eğitimindeki eğitsel işlevini gözler önüne sermektir. Nitel araştırma yöntemlerinden belge taraması ve tanımlayıcı içerik çözümlemesi modelini temel alan çalışmada, bilhassa diyalog, iç konuşma ve hikâye kurgusu içeren "öyküleyici atasözleri" ile güncel mini öyküler karşılaştırmalı biçimde ele alınmıştır. Gerçekleştirilen değerlendirmeler, bahsi geçen atasözlerinin tıpkı mini öyküler gibi
ekonomik anlatım, yoğunlaştırılmış içerik, sembolik derinlik ve okuyucu katkısı gerektiren boşluklar içerdiğini ortaya koymaktadır. Bu çerçevede atasözleri, sadece kalıplaşmış ifadeler değil, ardında bir hikâye örgüsü ve karakter evreni barındıran mikro anlatılar şeklinde değerlendirilmiştir. Araştırma, bu iki tür arasındaki yapısal ve işlevsel benzerlikten yola çıkarak ana dili eğitiminde kullanılabilecek yenilikçi bir öğretim metodolojisi sunmaktadır. Sonuçlar, atasözlerinin mini öykü biçiminde yeniden
yorumlanmasının veya tahlil edilmesinin; öğrencilerin yazma, okuma, yenilikçi düşünme, dilsel farkındalık ve kültürel hafıza oluşturma süreçlerine çok boyutlu faydalar sağladığını göstermektedir. Neticede bu çalışma, geleneksel sözel kültür öğeleri ile çağdaş anlatım teknikleri arasında eğitimsel bir bağlantı kurarak dil öğretimi süreçlerine işlevsel, estetik ve disiplinlerarası bir materyal geliştirme yaklaşımı önermektedir 

Files

trk-makale-2-13-34-CagdasA-KerimT-.pdf

Files (914.4 kB)

Name Size
md5:af60d004d75613aa826905456e41244b
914.4 kB Preview Download

Additional details

References

  • Aksoy, Ö. A. (1993). Atasözleri ve deyimler sözlüğü. İnkılâp Kitabevi.
  • Bacaklı, Y., Kapağan E., Kundakçı, M. (2016). Divanü Lügati't-Türk'ün yazılma amacı üzerine bir değerlendirme. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5 (8), 3259-3267.
  • Balcı, A. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. Pegem Akademi.
  • Baltacıoğlu, İ. H. (1994). Türk'e doğru. Atatürk Kültür Merkezi.
  • Baş, B. (2002). Türkçe temel dil becerilerinin öğretiminde atasözlerinin kullanımı. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(12), 60–68.
  • Batur, Z., & Gölcü, A. (2013). Deyimlerin öğretiminde karikatürün etkisi. Turkish Studies, 8(13), 245–255.
  • Beyitoğlu, Y. (2023). Türkçenin söz varlığına farklı bir bakış: Deyimlerde küçürek hikâyeler. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 63(1), 113–134.
  • Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40.
  • Bozkaplan, Ş. A. (2007). Atasözü nedir? Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 55(2), 43–54.
  • Canbaz Yumuşak, F. (2013). Küçürek öykü: Kısa öykünün kısa tarihi. Varlık, 1269, 17–23.
  • Collie, J., & Slater, S. (1987). Literature in the language classroom: A resource book of ideas and activities. Cambridge University Press.
  • Council of Europe. (2020). Common European framework of reference for languages: Learning, teaching, assessment – Companion volume. Council of Europe Publishing.
  • Demirel, Ö. (2003). Türkçe öğretimi. Pegem A Yayıncılık.
  • Eco, U. (1989). The open work. Harvard University Press.
  • Edgü, F. (1997). Doğu öyküleri. Yapı Kredi Yayınları.
  • Erkaya, O. R. (2005). Benefits of using short stories in the EFL context. Asian EFL Journal, 8, 38–49.
  • Hatipoğlu, V. (1972). Türk atasözleri ve deyimleri. Millî Eğitim Basımevi.
  • Hayran, Z. (2017). Çocuk edebiyatı ve atasözleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(60), 52–60.
  • Hemingway, E. (2002). Death in the afternoon. Scribner.
  • İltar, L., & Açık, F. (2019). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde metin türlerinin sınıflandırılması ve ders kitaplarında yer alan okuma metinlerinin değerlendirilmesi. Türkiyat Mecmuası, 29(2).
  • Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
  • Keskin, F. (2013). "Çok eski düş" isimli küçürek öykü bağlamında ferdin kendini ve insanlığı seçme sorunu. Journal of Turkish Studies, 8(8), 779–785.
  • Korkmaz, R. (2011). Küçürek öykü (short short story) türü. Yeni Türk edebiyatı el kitabı içinde. Grafiker Yayınları.
  • Korkmaz, R., & Deveci, M. (2011). Türk edebiyatında yeni bir tür: Küçürek öykü. Grafiker Yayınları.
  • Kramsch, C. (1993). Context and culture in language teaching. Oxford University Press.
  • Krashen, S. D. (1982). Principles and practice in second language acquisition. Pergamon Press.
  • Kurt, T. (2015). 2000-2010 arası küçürek öyküde postmodern izler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bartın Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Lazar, G. (1993). Literature and language teaching: A guide for teachers and trainers. Cambridge University Press.
  • Lekesiz, Ö. (2001). Yeni Türk edebiyatında öykü. Kaknüs Yayınları.
  • Lomax, A. (2025). Flash fiction: Techniques and trends in the shortest of short stories [Yayımlanmamış doktora tezi]. University of Creative Arts.
  • Maley, A. (2001). Literature in the language classroom. The Cambridge guide to teaching English to speakers of other languages içinde (ss. 180–185). Cambridge University Press.
  • Malik Al-Mutalabi, H. (2019). The functions of proverbs in discourse. Journal of Education College, 1, 715–726.
  • Millî Eğitim Bakanlığı. (2019). Türkçe dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar).
  • Nardieri, R. L. (2007). Flash fiction: An anthology of very short stories. W.W. Norton & Company.
  • Nuttall, C. (1996). Teaching reading skills in a foreign language. Heinemann.
  • Özcan, T. (2013). Şiirden küçürek öyküye: Anlatı tekniğinde dönüşüm. Turkish Studies, 8(13), 1295–1306.
  • Özdemir, E. (2018). Türkçe öğretimi. Bilgi Yayınevi.
  • Parlatır, İ. (2007). Atasözleri ve deyimler I: Atasözleri. Yargı Yayınevi.
  • Parlatır, İ. (2010). Atasözleri. Yargı Yayınevi.
  • Pop Zarieva, N., & Iliev, K. (2016). Teaching proverbs and idioms in a foreign language classroom. KNOWLEDGE International Journal, 15(1), 391–394.
  • Sever, S. (2015). Çocuk ve edebiyat. Tudem Yayınları.
  • Shapard, R., & Thomas, J. (1989). Sudden fiction international: Sixty short-short stories. W.W. Norton & Company.
  • Şahin, V. (2014). Ferit Edgü'nün öykülerinde yolculuk ve yurtsuzluk izleği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(1), 234–250.
  • Tosuner, N. (1997). Çok kısa öykü için çok kısa sözler. Adam Öykü, 12, 40.