Okul Öncesi Dönemde Akran Zorbalığı: Çeşitli Değişkenler Açısından Analitik Bir Değerlendirme
Authors/Creators
Description
Bu araştırma, okul öncesi dönemde görülen akran zorbalığını çeşitli bireysel, ailesel ve çevresel değişkenler açısından kapsamlı biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Erken çocukluk yılları, sosyal etkileşimlerin yoğunlaştığı ve akran ilişkilerinin yapılandığı kritik bir dönemdir. Bu bağlamda, zorbalık davranışlarının bu yaşlarda ortaya çıkması, çocukların sosyal-duygusal gelişimini, benlik algılarını ve ileriki yıllardaki davranış örüntülerini önemli ölçüde etkileyebilmektedir. Çalışmada, ulusal ve uluslararası literatürde yer alan araştırmalar nitel veri analizi ilkelerine dayalı olarak incelenmiş; tematik analiz yöntemiyle zorbalık davranışlarının ortaya çıkış nedenleri, sonuçları ve ilişkili değişkenleri sistematik biçimde değerlendirilmiştir.
Bulgular, akran zorbalığının çok boyutlu bir olgu olduğunu ortaya koymaktadır. Bireysel düzeyde sosyal beceri yetersizlikleri, düşük duygusal düzenleme kapasitesi ve davranış problemleri zorbalık davranışlarına zemin hazırlamaktadır. Aile düzeyinde tutarsız disiplin, olumsuz ebeveyn tutumları ve sınırlı duygusal destek önemli risk faktörleri olarak belirlenmiştir. Okul bağlamında ise sınıf iklimi, öğretmen-çocuk etkileşimi ve okulun sosyal-kültürel yapısı zorbalığın yaygınlığını etkileyen kritik değişkenler arasında yer almaktadır. İncelenen araştırmalarda, koruyucu faktörler arasında pozitif öğretmen tutumları, destekleyici sınıf ortamı, aile katılımı ve sosyal-duygusal öğrenme uygulamalarının belirleyici rol oynadığı görülmüştür. Sonuç olarak, okul öncesi dönemde akran zorbalığını azaltmaya yönelik müdahalelerin hem aileyi hem öğretmeni hem de okul ortamını kapsayan bütüncül bir yapıda olması gerektiği ortaya çıkmıştır.
Abstract (English)
This study aims to comprehensively examine peer bullying in the preschool period in terms of various individual, familial, and environmental variables. Early childhood is a critical period when social interactions intensify and peer relationships are structured. In this context, the emergence of bullying behaviors at this age can significantly impact children's social-emotional development, self-perception, and later behavioral patterns. This study examined research from national and international literature based on qualitative data analysis principles, and systematically evaluated the causes, consequences, and associated variables of bullying behaviors using thematic analysis.
The findings reveal that peer bullying is a multidimensional phenomenon. At the individual level, social skill deficiencies, low emotional regulation capacity, and behavioral problems predispose to bullying behaviors. At the family level, inconsistent discipline, negative parental attitudes, and limited emotional support were identified as significant risk factors. In the school context, classroom climate, teacher-child interaction, and the school's sociocultural structure are among the critical variables affecting the prevalence of bullying. The studies reviewed found that positive teacher attitudes, a supportive classroom environment, family involvement, and social-emotional learning practices played a decisive role among protective factors. Consequently, interventions aimed at reducing peer bullying in the preschool period should be holistic, encompassing families, teachers, and the school environment.
Files
sosyal-1061-1083.pdf
Files
(453.8 kB)
| Name | Size | Download all |
|---|---|---|
|
md5:8e3e412c5b407b07382b519c53554726
|
453.8 kB | Preview Download |
Additional details
Additional titles
- Translated title (English)
- Peer Bullying in Preschool: An Analytical Evaluation in Terms of Various Variables
References
- Akpınar, A. ve Akpınar, E. (2022). Akran zorbalığı türleri ve okul ortamındaki yansımaları. Eğitim ve Psikoloji Dergisi, 14(1), 55–72 Alikaşifoğlu, M., Erginoz, E., Ercan, O., Kaymak, D. A. ve İlter, O. (2004). Bullying behaviours and psychosocial health: Results from a cross-sectional survey among high school students. Pediatrics International, 46(5), 555–562 Allanson, P., Lester, L. ve Notar, C. (2015). The evolution of bullying research. International Journal of Education and Social Science, 2(12), 1–6 Altuntaş, U. ve Sulak, S. (2022). Öğretmen görüşlerine göre sınıf içi zorbalık davranışları. İlköğretim Online, 21(3), 1025–1044 Arıcak, O. T., Kınay, H. ve Tanrıkulu, T. (2011). Siber zorbalık ölçeğinin geliştirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(4), 1807–1825 Arseneault, L. (2018). Annual research review: The persistent and pervasive impact of being bullied in childhood and adolescence. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 59(4), 405–421 Aydemir, H., Göçen, A. ve Yıldırım, H. (2021). Öğretmenlerin zorbalık ve merhamet algıları. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 11(1), 74–102 Ayas, T. (2008). Siber zorbalık üzerine bir araştırma. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(2), 59–76 Ayas, T. ve Pişkin, M. (2011). Zorbalık düzeyinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(2), 651–668 Barker, E. D., Arseneault, L. ve Brendgen, M. (2008). Peer victimization in schools. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 49(8), 829–839 Balak, N. (2017). İlkokul öğrencilerinde duygusal zeka ve zorbalık ilişkisi. İlköğretim Online, 16(4), 1975–1988 Bayar, Y. (2018). Ortaokul öğrencilerinde zorbalık davranışları ve nedenleri. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 4(1), 52–68 Bekiroğlu, N. ve Ütkür-Güllühan, M. (2022). İlkokul öğrencilerinin zorbalık algıları. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 11(1), 95–113 Bilgiç, H. ve Yurtal, F. (2009). Zorbalığa karışan ve karışmayan öğrencilerin sınıf iklimi algıları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 15(59), 345–370 Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development. Harvard University Press. Burnukara, P. ve Uçanok, Z. (2012). Akran zorbalığının gerçekleştiği ortamlar ve etkileri. Türk Psikoloji Dergisi, 27(70), 45–62 Butler, D., Kift, S. ve Campbell, M. (2009). Cyber bullying in schools. International Journal of Law and Education, 14, 89–116 Campbell, S. B. (1995). Behavior problems in preschool children. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 36(7), 113–149 Carney, A. ve Merrell, K. (2001). Bullying in schools. School Psychology Review, 30(1), 43–57 Cenkseven-Önder, F. ve Sarı, M. (2012). İlköğretim öğrencilerinde zorbalık ve okul iklimi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(4), 2499–2526 Chang, F. C., Chiu, C. H., Miao, N. F., Chen, P. H., Lee, C. M., Chiang, J. T. ve Pan, Y. C. (2015). Online risk exposure and cyberbullying. School Psychology International, 36(6), 612–627 Craig, W., Pepler, D. ve Blais, J. (2007). Responding to bullying. School Psychology International, 28(4), 465–477 Crick, N. R. ve Bigbee, M. A. (1998). Relational aggression and victimization. Journal of Abnormal Child Psychology, 26(3), 179–192 Crick, N. R. ve Grotpeter, J. (1995). Relational aggression. Child Development, 66(3), 710–722 Çevlik, M. (2013). Zorbalık davranışlarının sınıf ortamındaki yansımaları. Eğitim Bilimleri Dergisi, 38(1), 34–51 Çınkır, Ş. (2006). Okullarda zorbalık ve önleme. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 39(2), 119–139 Dake, J., Price, J. H. ve Telljohann, S. K. (2003). The nature and extent of bullying. Journal of School Health, 73(5), 173–180 Demirel, M. (2022). Teknoloji bağımlılığı ve zorbalık ilişkisi. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 6(2), 87–102 Dilekmen, M., Ada, S. ve Alder, S. (2011). Akran zorbalığının uzun dönem etkileri. Kuramsal Eğitim Bilim Dergisi, 4(1), 45–62 Doğan, S. ve Yağmurlu, B. (2010). Okul öncesi dönemde saldırgan davranışlar. Türk Psikoloji Dergisi, 25(66), 34–45. Doğan-Çevirgen, A. (2018). İlkokul öğrencilerinde zorbalık davranışları. (Yüksek lisans tezi). Ekşisu, M. (2014). Akran zorbalığının sonuçları. Eğitim ve Psikoloji Araştırmaları Dergisi, 3(2), 55–70 Elliot, M. (1997). Bullying: A practical guide to coping. Longman Erk, S. (2019). Seyirci rolleri ve zorbalık ilişkisi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 9(54), 25–39 Ertemel, A. V. ve Aydın, G. (2018). Çocuklarda teknoloji kullanımı araştırması. Çocuk ve Medya Çalışmaları Dergisi, 3(1), 14–29 Espelage, D. L. ve Swearer, S. (2003). Bullying research in schools. Educational Psychologist, 38(2), 123–137 Farrington, D. (1993). Understanding and preventing bullying. Crime and Justice, 17(1), 381–458 Furniss, C. (2000). Bullying in schools. Routledge Garcia, L. ve Pham, A. (2015). Bullying typologies. Journal of School Counseling, 13(6), 1–27 Gini, G. (2006). Social cognition and bullying. Aggressive Behavior, 32(6), 528–539 Gökkaya, F. ve Tekinsav-Sütcü, S. (2018). Aleksitimi ve zorbalık ilişkisi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 21(4), 312–321 Gökler, R. (2007). Okul zorbalığının aileyle ilişkisi. Aile ve Toplum, 3(10), 59–71 Gökler, R. (2009). Arkadaş ilişkileri ve zorbalık. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Dergisi, 2(1), 45–53 Goodstein, R. (2013). Bullying and harassment in schools. Springer Griffin, R. ve Alan, I. (2004). School bullying. Educational Psychology Review, 16(2), 137–153 Gültan, S. (2019). İlkokul öğrencilerinde zorbalık mekânları. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 95–109 Harris, S. ve Petrie, G. (2002). Bullying: The bullies, the victims, the witnesses. Scarecrow Press Hinduja, S. ve Patchin, J. (2015). Cyberbullying fact sheet. Cyberbullying Research Center Hong, J. ve Espelage, D. (2012). A review of bullying in schools. Educational Psychology Review, 24(2), 225–248 Hoşgörür, V. ve Orhan, E. (2017). Okul yöneticilerine göre zorbalık. Abant Eğitim Dergisi, 17(2), 618–640 Hymel, S. ve Swearer, S. (2015). Four decades of bullying research. American Psychologist, 70(4), 293–299 Ingersoll, B. ve Schreibman, L. (2006). Naturalistic behavioral interventions. Journal of Autism and Developmental Disorders, 36, 295–316 Kale, M. ve Demir, S. (2017). İlkokul öğrencilerinde zorbalığın sınıf düzeyine göre incelenmesi. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(1), 85–102 Kamps, D. et al. (2015). Peer-mediated interventions. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 30(1), 27–36 Karataş, Z. (2011). Zorba-kurban davranışları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(3), 1379–1395 Kasari, C. et al. (2010). JASPER intervention. Journal of Applied Behavior Analysis, 43(3), 437–452 Keskin, G. (2010). Akran zorbalığı üzerine bir inceleme. Aile ve Toplum Dergisi, 5(19), 43–57 Kestel, G. ve Akbıyık, C. (2016). Siber zorbalığın etkileri. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 6(2), 55–72 Kocuk, E. (2022). Öğretmen görüşlerine göre zorbalık. Milli Eğitim Dergisi, 51(236), 1129–1154 Kowalski, R., Limber, S. ve McCord, A. (2019). Bullying in the digital age. Wiley-Blackwell Küpeli, A. (2020). Zorbalığın psikososyal nedenleri. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 16(1), 1–15 Kurt, M. (2019). Sosyal kaygı ve zorbalık ilişkisi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 10(54), 122–138 Kutlu, M. (2020). Zorbalık farkındalık programı etkileri. Eğitim ve Bilim Dergisi, 45(202), 65–88 Kutlu, M. ve Hamiden-Karaca, S. (2021). Akran zorbalığı eğitim programı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 54(1), 115–135 Lereya, S. T., Copeland, W., Costello, E. ve Wolke, D. (2015). Adult mental health after bullying. The Lancet Psychiatry, 2(6), 524–531 McGee, G., Morrier, M. ve Daly, T. (1999). Naturalistic teaching strategies. Journal of Autism and Developmental Disorders, 29(3), 251–261 Metin-Aslan, A. (2013). Okul öncesinde zorbalık davranışları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(3), 1427–1448 Moffitt, T. (1993). Life-course persistent offenders. Psychological Review, 100(4), 674–701 Olweus, D. (1993). Bullying at school. Blackwell Publishing Özbek, M. ve Taneri, P. (2022). Akran zorbalığı farkındalık eğitimleri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 11(1), 50–67 Özbek, M. ve Taneri, P. (2023). Sosyal kaygı ve zorbalık. Journal of Human Sciences, 20(1), 95–110 Özdemir, M. ve Akar, F. (2011). Siber zorbalık ve sosyal medya. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(1), 177–199 Özdemir, S. ve Özyürek, A. (2023). Okul öncesi dönemde zorbalık. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 9(2), 23–38 Özen, R. (2012). Zorbalık rollerinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 37(165), 175–187 Özgöker, F. ve Gürşimşek, I. (2023). Öğretmen görüşlerine göre zorbalığın türleri. Uluslararası Eğitim Yönetimi Dergisi, 5(2), 77–94 Özkan, R. ve Çifçi, C. (2010). İlişkisel saldırganlık. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 10(1), 199–229 Pellegrini, A. ve Bartini, M. (2000). Bullying in elementary school. Journal of Educational Psychology, 92(2), 301–312 Perren, S. ve Alsaker, F. (2006). Social behavior and bullying. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 47(7), 696–703 Pişkin, M. (2002). Akran zorbalığı türleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 35(1–2), 1–18 Polat, G. (2007). Zorbalık davranışlarının özellikleri. Milli Eğitim Dergisi, 36(176), 43–62 Rigby, K. (1997). Bullying in schools. ACER Press Rigby, K. (2017). Bullying in schools: Addressing needs. Wiley Rogers, S. ve Dawson, G. (2010). Early Start Denver Model. Guilford Press Salmivalli, C. et al. (1996). Bullying participant roles. Journal of Abnormal Child Psychology, 24(4), 457–471 Sarı, S. ve Demirbağ, B. (2019). Aile içi iletişim ve zorbalık. Aile ve Toplum Dergisi, 5(25), 14–35 Seçer, İ. (2014). Medya ve şiddet ilişkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(48), 113–129 Sharp, S. ve Smith, P. (2002). Bullying in schools. Cambridge University Press Shaw, D., Gilliom, M. ve Giovannelli, J. (2000). Early childhood conduct problems. Development and Psychopathology, 12(2), 335–353 Smith, P. (2001). Social behavior in young children. Child Development Review, 22(1), 115–129 Smith, P. K. (2016). Bullying research in the digital age. Child Development, 87(4), 1050–1056 Smith, P. K. et al. (2004). Bullying in primary schools. British Journal of Educational Psychology, 74(2), 239–254 Spriggs, A. L., Iannotti, R. J., Nansel, T. R. ve Haynie, D. (2007). Peer victimization. Journal of Adolescent Health, 41(3), 283–293 Sullivan, K., Cleary, M. ve Sullivan, G. (2004). Bullying in secondary schools. Corwin Press Swearer, S. ve Hymel, S. (2015). Bullying and peer victimization. American Psychologist, 70(4), 293–299 Takizawa, R., Maughan, B. ve Arseneault, L. (2014). Adult outcomes of bullying. American Journal of Psychiatry, 171(7), 777–784 Tatlılıoğlu, K. (2016). Öğrencilerin zorbalığı algılama biçimleri. KSÜ Eğitim Dergisi, 2(2), 33–52 Totan, T. (2008). İlişkisel saldırganlık ve sonuçları. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 15(3), 165–176 TÜİK. (2021b). Hane halkı bilişim teknolojileri kullanımı araştırması. TÜİK. (2021c). Çocuklarda internet kullanım istatistikleri Ünaldı, E. (2017). Zorba bireylerin kişilik özellikleri. Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(1), 89–104 Ünver, H. ve Koç, M. (2017). Teknoloji kullanımının riskleri. Eğitim Teknolojileri Araştırmaları Dergisi, 9(2), 33–47 Uysal, A. ve Dinçer, Ç. (2012). Okul öncesinde zorbalık. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43, 423–435 West, D. ve Salmon, G. (2000). Bullying characteristics. British Journal of Psychiatry, 176, 154–159 Wolfberg, P. (2009). Play and imagination in children with autism. Teachers College Press Yörük, G. (2016). Okul öncesi dönemde zorbalık. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(4), 765–782 Yüksel, S. ve Yılmaz, M. (2016). Çocuklarda teknoloji kullanımı. Türkiye Sosyal