Cinsel İşlev Bozukluğu Yaşayan Kadınlarda Geçmiş Travmatik Deneyimlerin Psikososyal Etkileri
Authors/Creators
Description
Cinsel işlev bozukluğu yaşayan kadınlarda geçmiş travmatik deneyimlerin psikososyal etkileri,
kadın sağlığı ve psikoloji alanında giderek daha fazla önem kazanan bir konudur. Cinsel işlev
bozuklukları, cinsel isteğin azalması, uyarılma güçlüğü, orgazm olamama veya ağrılı cinsel
ilişki gibi sorunları kapsayan çok boyutlu bir olgudur. Bu bozukluklar yalnızca biyolojik
nedenlerle değil, bireyin geçmiş yaşantıları, psikolojik yapısı ve ilişkisel dinamikleriyle de
yakından ilişkilidir. Özellikle erken dönemde yaşanan cinsel istismar, fiziksel şiddet, duygusal
ihmal veya travmatik yaşantılar, kadının beden algısı, güven duygusu ve cinsel kimlik
gelişimini olumsuz etkilemektedir.
Travma öyküsü bulunan kadınlarda sıklıkla düşük benlik saygısı, olumsuz beden imajı,
suçluluk, utanç ve değersizlik duyguları gözlenmektedir. Bu psikolojik etkiler, cinsel isteğin
azalmasına, uyarılma ve orgazm süreçlerinde güçlük yaşanmasına neden olmaktadır. Travmatik
deneyimler, aynı zamanda çift ilişkisinde iletişim sorunları, duygusal mesafe ve güven eksikliği
gibi faktörlerle birleştiğinde, cinsel yaşam üzerinde daha derin etkiler yaratmaktadır. Travma
sonrası gelişen kaygı, kaçınma ve kontrol kaybı duyguları, vajinismus ve disparoni gibi ağrılı
cinsel işlev bozukluklarının ortaya çıkmasını kolaylaştırmaktadır.
Bu araştırma da elde edilen bulgular, geçmiş travmatik yaşantılara sahip kadınlarda cinsel işlev
bozukluklarının görülme sıklığının anlamlı biçimde arttığını göstermektedir. Katılımcıların
büyük çoğunluğu, travma sonrası dönemde cinselliğe karşı isteksizlik, bedensel temastan
kaçınma, güvensizlik ve partnerle duygusal uzaklaşma yaşadıklarını ifade etmiştir. Ayrıca, bu
kadınlarda depresyon ve anksiyete düzeylerinin yüksek olduğu, cinsel doyumun ve yaşam
kalitesinin azaldığı belirlenmiştir.
Psikoterapötik müdahalelerin, özellikle bilişsel davranışçı terapi, duyumsal odaklı terapi ve çift
terapilerinin, travma sonrası cinsel işlev bozukluklarının tedavisinde etkili olduğu görülmüştür.
Bu yaklaşımlar, bireyin cinsel travmaya ilişkin olumsuz inançlarını değiştirmesine, kaygıyı
azaltmasına ve partnerle güvene dayalı iletişimi yeniden kurmasına yardımcı olmaktadır. Sonuç
olarak, cinsel işlev bozukluğu yaşayan kadınlarda geçmiş travmatik deneyimlerin etkileri çok
boyutlu biçimde ele alınmalı; biyolojik, psikolojik ve ilişkisel faktörleri içeren bütüncül bir
tedavi yaklaşımı benimsenmelidir. Bu tür müdahaleler, hem bireysel iyileşmeyi hem de ilişkisel
doyumu artırarak cinsel sağlığın yeniden inşasına katkı sağlamaktadır.
Abstract (En)
The psychosocial effects of past traumatic experiences in women with sexual dysfunction have
become an increasingly significant topic in the fields of psychology and women’s health. Sexual
dysfunction encompasses a range of issues such as decreased sexual desire, difficulties in
arousal, inability to reach orgasm, or painful intercourse. These disorders are not solely the
result of biological factors but are also closely associated with an individual’s past experiences,
psychological structure, and relational dynamics. Early life traumas such as sexual abuse,
physical violence, or emotional neglect can negatively influence a woman’s body image, sense
of trust, and sexual identity development.
Women with a history of trauma often experience low self-esteem, negative body perception,
feelings of guilt, shame, and worthlessness. Such psychological impacts contribute to
diminished sexual desire, difficulties in arousal, and impaired orgasmic function. When
combined with relationship issues such as emotional distance, communication breakdown, and
lack of trust, these effects can deeply disrupt sexual functioning. Moreover, post-traumatic
anxiety, avoidance, and loss of control are common reactions that may lead to disorders such
as vaginismus and dyspareunia, in which sexual activity becomes physically or emotionally
distressing.
Findings of the current study indicate that women with a history of trauma are significantly
more likely to experience sexual dysfunction compared to those without such experiences. Most
participants reported loss of sexual interest, avoidance of physical intimacy, and increased
emotional detachment from their partners following trauma. They also demonstrated higher
levels of depression and anxiety, along with lower sexual satisfaction and overall quality of life.
Psychotherapeutic interventions particularly cognitive behavioral therapy, sensate focus
therapy, and couples therapy have been found to be effective in treating trauma related sexual
dysfunctions. These approaches help individuals modify negative beliefs about sexuality,
reduce anxiety, and rebuild communication and trust with their partners. In conclusion, the
impact of past traumatic experiences on sexual dysfunction in women should be addressed
through a multidimensional framework. Integrating biological, psychological, and relational
factors into treatment provides a holistic approach that enhances both individual recovery and
relational satisfaction. Such comprehensive interventions contribute significantly to the
restoration of sexual health and overall well being in women affected by trauma related sexual
dysfunctions.
Files
296-316.pdf
Files
(457.9 kB)
| Name | Size | Download all |
|---|---|---|
|
md5:85ca646adc25ebd9427544e61b70fbdf
|
457.9 kB | Preview Download |
Additional details
Additional titles
- Alternative title (En)
- Psychosocial Effects of Past Traumatic Experiences in Women with Sexual Dysfunction
References
- Aşcı, Ö., Demirgöz Bal, M. ve Koçoğlu, D. (2024). Kadınlarda travmatik deneyimlerin cinsel işlev bozukluklarına etkisi. Türk Psikiyatri Dergisi, 35(2), 115–128. Aslan, E. (2013). Kadın cinsel sağlığı ve işlev bozuklukları. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi. Atmaca, M. (2013). Cinsel yanıt fizyolojisi ve bozuklukları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 5(4), 453–469. Aydın, B. (1998). Cinsellik ve toplumsal değerler. Ankara: Pegem Akademi. Aydın, M. (2020). Cinsel sağlıkta psikososyal boyutlar. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(3), 712–728. Aydın, M. (2021). Psikolojik sağlamlık ve yaşam doyumu ilişkisi: Bireysel ve sosyal faktörlerin rolü. Psikoloji Çalışmaları Dergisi, 41(1), 35–52. Aydın Beşen, F. ve Arslan, R. (2014). Aseksüalite ve hiperseksüalite: Temel kavramlar. Klinik Psikiyatri Dergisi, 17(4), 304–308. Bakım, B., Özen, Ş., Ceylan, R. ve Yıldız, S. (2011). Çocukluk çağı cinsel istismarının kadın cinselliği üzerindeki uzun dönem etkileri. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 12(3), 217–225. Bancroft, J. (2009). Human sexuality and its problems (3. baskı). Edinburgh: Churchill Livingstone. Bozdemir, H. ve Özcan, M. (2011). Cinsellik kavramına disiplinlerarası bir bakış. Cumhuriyet Tıp Dergisi, 33(2), 145–154. Bozkurt, A. (1996). İnsanda cinsellik ve psikodinamik süreçler. İstanbul: Remzi Kitabevi. Brotto, L. A. (2010). The DSM diagnostic criteria for hypoactive sexual desire disorder in women. Archives of Sexual Behavior, 39(2), 221–239. Budak, S. (2014). Psikoloji sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları. CETAD (Cinsel Eğitim Tedavi ve Araştırma Derneği). (2006). Cinsel yaşam ve sorunları (Ed. Şahin, D., Şimşek, F. ve Seyisoğlu, H.). İstanbul: CETAD Yayınları. Çelik, Ö. ve Gürel, H. (2004). Vajinismus: Klinik özellikler ve tedavi yaklaşımları. Kadın Sağlığı Dergisi, 9(1), 45–53. Çetin, R. (2022). Cinsel işlev bozukluklarının psikososyal etkenleri. Klinik Psikoloji Dergisi, 8(1), 61–75. Çeri, M., Yılmaz, T. ve Soykan, C. (2008). Cinsel işlevlerin nörobiyolojik temelleri. Türk Psikiyatri Dergisi, 19(3), 211–220. Demir, E. (2020). Cinsellikte psikolojik faktörlerin rolü. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 23(1), 13–23. Doğan, S. (2011). Kadın cinselliğinde psikolojik süreçler. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 64(2), 145–156. Erden, F. (2019). Yaşam kalitesi ve psikolojik sağlamlık ilişkisi. Sosyal Bilimler Dergisi, 7(4), 75–88. Erdoğan, T. (2022). Cinsel sağlıkta psikososyal iyilik hali. Sağlık Bilimleri Dergisi, 31(3), 410–423. Fiala, C., Lenz, S. ve Bob, P. (2021). Childhood sexual abuse and sexual dysfunction in women: A review. Frontiers in Psychology, 12, 642938. Gölbaşı, Z. (2003). Kadın cinselliğine toplumsal yaklaşım. Kadın Çalışmaları Dergisi, 4(1), 88–99. Gölge, Z., Yavuz, M. F. ve Kahveci, G. (2013). Türkiye'de cinsel istismar mağduru kadınlarda travma sonrası etkiler. Adli Bilimler Dergisi, 12(2), 109–120. Gülsün Ak, G. ve Bozkurt, A. (2009). Cinsellik ve psikanalitik yaklaşımlar. Psikiyatri Dünyası, 13(1), 47–54. Heiman, J. R. ve LoPiccolo, J. (1988). Becoming orgasmic: A sexual and personal growth program for women. New York: Simon ve Schuster. İncesu, C. (2001). Kadın cinsel işlev bozuklukları: Tanı ve tedavi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 4(2), 83–92. İncesu, C. (2004). Cinsel işlev bozukluklarında tanı ve sınıflama. Türk Psikiyatri Dergisi, 15(4), 302–310. Janssen, E., Everaerd, W., Spiering, M. ve Janssen, J. (2012). The psychophysiology of sexual arousal in women with trauma history. Journal of Sexual Medicine, 9(3), 724–732. Karakaş, Z. (2021). Kadın cinsel sağlığında psikososyal değişkenlerin rolü. Türkiye Klinikleri Psikoloji Dergisi, 9(2), 131–141. Karsten, J., Both, S., Everaerd, W., Laan, E. ve Scholte, H. S. (2020). Neural correlates of sexual pain in women with genitopelvic pain disorder. NeuroImage: Clinical, 28, 102436. Kaya, M. (2021). Cinsel doyumun yaşam doyumuna etkisi. Toplum Bilimleri Dergisi, 15(2), 90–108. Kızıltepe, G. (2006). Kadınlarda cinsel ilgi ve uyarılma bozukluğu. Türk Jinekoloji ve Obstetrik Dergisi, 3(2), 97–103. Kulak, E. (2006). Cinsel yanıt döngüsü ve kadın cinselliği. İstanbul: Nobel Yayıncılık. Laumann, E. O., Paik, A. ve Rosen, R. C. (1999). Sexual dysfunction in the United States: Prevalence and predictors. JAMA, 281(6), 537–544. Masters, W. H. ve Johnson, V. E. (1994). Human sexual response. New York: Harper ve Row. Nayir, M. (2010). Kadınlarda cinsel ağrı bozuklukları ve psikolojik etkiler. Türk Psikiyatri Dergisi, 21(1), 58–67. Ortaylı, N. (2001). Disparoni: Tanı ve tedaviye genel bakış. Türk Jinekoloji ve Obstetrik Dergisi, 5(3), 145–150. Özkan, S. ve Kızılkaya Beji, N. (2008). Cinsel işlev bozukluğu olan kadınlarda evlilik uyumu ve psikososyal faktörler. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 9(2), 97–104. Palacios, S., Castaño, R. ve Graziottin, A. (2008). Epidemiology of female sexual dysfunction. Maturitas, 61(2), 114–118. Sayalı, C., Doğangün, B. ve Aras, S. (1997). Disparoni: Bir semptom olarak değerlendirme. Türk Kadın Sağlığı Dergisi, 3(1), 25–33. Sungur, M. Z. (1998). Cinsel işlev bozuklukları: Tanı, nedenler ve tedavi yaklaşımları. Ankara: METU Yayınları. Sungur, M. Z. (2004). Kadın cinselliği, toplumsal mitler ve cinsel doyum. Klinik Psikiyatri Dergisi, 7(1), 1–10. Tiefer, L. (2001). A new view of women's sexual problems. Journal of Sex and Marital Therapy, 27(2), 113–120. Touloumis, S., Chivers, M. L., Brotto, L. A. ve Stephenson, K. R. (2019). Childhood sexual abuse and adult sexual functioning in women. Archives of Sexual Behavior, 48(5), 1321–1333. Turan, E. (2020). Cinsel işlev bozukluklarının psikolojik etkileri. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 21(4), 249–258. World Health Organization (WHO). (2006). Defining sexual health: Report of a technical consultation on sexual health, 28–31 January 2002, Geneva. Cenevre: World Health Organization. Yıldız, S. (2018). Yaşam kalitesi ve cinsel doyum arasındaki ilişki. Klinik Psikiyatri Dergisi, 21(3), 201–209. Yılmaz, F. (2019). Cinsel sağlık ve psikolojik iyi oluş ilişkisi. Sağlık ve Toplum Dergisi, 29(4), 82–91. Yetkin, S. (2011). Vajinismusun psikodinamik değerlendirmesi. Türk Psikiyatri Dergisi, 22(2), 115–122.