Published December 18, 2025 | Version v1

Hududiy iqtisodiyotning barqaror o'sishini ta'minlashda diversifikatsiya omili: Farg'ona viloyati Oltiariq tumani misolida

  • 1. Farg'ona davlat texnika universiteti i.f.d., prof.
  • 2. Farg'ona davlat texnika universiteti 1-bosqich magistranti

Description

Mazkur maqolada Farg'ona viloyati Oltiariq tumani misolida hududiy iqtisodiy o'sish va barqarorlikni ta'minlashda diversifikatsiya omilining roli tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi tuman iqtisodiyotining tarmoqlar tarkibidagi konsentratsiya darajasini baholash, diversifikatsiya ko'rsatkichlarining o'sish, bandlik va daromad bazasi bilan bog'liqligini empirik jihatdan yoritish hamda amaliy siyosiy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Metodologiya 2010-2025 yillar kesimida rasmiy ikkilamchi statistik ma'lumotlarga tayangan holda tarmoq ulushlari asosida diversifikatsiya indekslarini hisoblash hamda natija indikatorlari bilan qiyosiy-dinamik tahlil qilishga asoslanadi. Natijalar Oltiariq tumanida iqtisodiy faollikning qishloq xo'jaligida yuqori darajada jamlanganini, sanoat ulushi esa viloyat miqyosida nisbatan past qolayotganini ko'rsatadi. Eksport tarkibida meva-sabzavot mahsulotlarining ustunligi logistika, saqlash, standartlash va tashqi bozor shoklariga sezgirlik kabi risklarni kuchaytirishi aniqlanadi. Diversifikatsiyaning eng istiqbolli yo'nalishi sifatida agrar xomashyoni chuqur qayta ishlash, logistika va servis infratuzilmasini kengaytirish hamda funksional oziq-ovqat va farmatsevtika yo'nalishlarida yuqori qo'shimcha qiymat yaratishga qaratilgan sanoat kooperatsiyasini rivojlantirish taklif etiladi. Tadqiqot natijalari hududiy rivojlanish strategiyalarini takomillashtirish, tarmoqlararo muvozanatni kuchaytirish va iqtisodiy risklarni kamaytirishga qaratilgan qarorlar uchun ilmiy-amaliy asos bo'lib xizmat qiladi.

Files

22_977-127-137-Orinboyeva.pdf

Files (476.4 kB)

Name Size Download all
md5:454776ca14ab980a2179fe377ca903dd
476.4 kB Preview Download

Additional details

References

  • Saboori, B., Goltabar, S., & Ranjbar, O. (2024). Rethinking diversification: Assessing the impact of energy concentration on climate change in rentier and non-rentier countries. Energy Strategy Reviews, 56, 101563. https://doi.org/10.1016/j.esr.2024.101563
  • Hoang, D. P., Chu, L. K., To, T. T., & Le, H. T. (2024). How diversification in energy and economic sectors influences environmental quality: International evidence. Energy Policy, 114347. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2024.114347
  • Kuziboev, B., Ozturk, I., Kalandarov, F., Samandarov, O., Bekjanov, D., & Makhmudov, S. (2025). Promoting energy sources diversification through ESG performance. Energy, 136009. https://doi.org/10.1016/j.energy.2025.136009
  • Sachs, J. D., & Warner, A. M. (2001). The curse of natural resources. European Economic Review, 45(4–6), 827–838. https://doi.org/10.1016/S0014-2921(01)00125-8
  • Saidkhodjaeva, M. (2004). Uzbekistan, an expanding and capital-hungry economy: specific inter-related opportunities in energy, IT and agriculture. Energy Policy, 32(10), 1243–1245. https://doi.org/10.1016/S0301-4215(03)00137-X
  • Yalçın, G. C., Kara, K., Özekenci, E. K., Simic, V., & Pamucar, D. (2025). Multidimensional trade performance assessment for integrating sustainability and economic diversification in OECD countries using a spherical fuzzy SIWEC-SPC-based decision support model. Applied Soft Computing, 185, 113934. https://doi.org/10.1016/j.asoc.2025.113934
  • Mohammad T, Shanmugam AP, Venkatachalapathi S, Qureshi NW, Seenivasan P, Thangavel V. Vulnerable yet aspiring: Insights from micro- and meso-level socio-economic vulnerability assessment of an aspirational district in central India. Sustainable Futures. 2025,10:101329. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2025.101329
  • Vahobov, A. V., & Raxmatova, N. A. (yil). Milliy iqtisodiyot tarkibini diversifikatsiyalash yo'nalishlari (monografiya). Toshkent: Mirzo Ulug'bek nomidagi O'zbekiston Milliy universiteti.
  • Bilal, M., Umirbekov, P., Djanibekov, N., Tadjiev, A., & Mirkasimov, B. (2026). Land tenure, autonomy and crop choice: Institutional drivers of agricultural diversification in Uzbekistan. Agricultural Systems, 233, 104574. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2025.104574
  • Najjar, D., Nyantakyi-Frimpong, H., Devkota, R., & Bentaibi, A. (2023). A feminist political ecology of agricultural innovations in smallholder farming systems: Experiences from wheat production in Morocco and Uzbekistan. Geoforum, 146, 103865. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2023.103865
  • Djanibekov, U., Van Assche, K., Boezeman, D., & Djanibekov, N. (2013). Understanding contracts in evolving agro-economies: Fermers, dekhqans and networks in Khorezm, Uzbekistan. Journal of Rural Studies, 32, 137–147. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2013.05.003
  • Tashmatov, A., Aknazarov, F., Juraev, A., Khusanov, R., Kadyrkulov, K.D., Kalchayev, K., & Amirov, B. (2000). Food policy reforms for sustainable agricultural development in Uzbekistan, the Kyrgyz Republic, and Tajikistan. Food Policy, 25(6), 719–732. https://doi.org/10.1016/S0306-9192(00)00034-8
  • Kayes ANM, Pramanik MA, Mim RS. Assessing industrial linkage and strategic locations for sustainable economic development: A case study in North Corridor of Bangladesh. Journal of Urban Management. 2025. In press. https://doi.org/10.1016/j.jum.2025.08.003
  • Nguyen AT, Vu TTT, Nguyen TPN, Phuong NT, Le NA, Do TT, Le HT. Sustainable agritourism monitoring: An expert Delphi study on provincial-level indicators in Vietnam. Environmental and Sustainability Indicators. 2025,28:100966. https://doi.org/10.1016/j.indic.2025.100966
  • Cascone, G., Guarnaccia, P., & Timpanaro, G. (2025). Innovation in inner areas: How Living Labs support green transition and bio-district success. Environmental and Sustainability Indicators, 28, 100969. https://doi.org/10.1016/j.indic.2025.100969
  • Oltiariq tumani hokimligi. (2025). Oltiariq tumani hokimligi – rasmiy veb-sayti: Tuman haqida umumiy ma'lumotlar. https://oltiariq.uz/
  • O'zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo'mitasi. Farg'ona viloyati statistika boshqarmasi. (2025). Rasmiy veb-sayt. https://www.farstat.uz/