MURAKKAB MEXANIK TIZIMLARDA ENERGIYANING SAQLANISHI

Ushbu maqolada murakkab mexanik tizimlarda energiyaning saqlanishi qonuni, uning nazariy asoslari, nolinarlik, dissiptiv jarayonlar va ko‘p erkinlik darajali tizimlarga tatbiqi keng yoritiladi. Maqolada ikki erkinlik darajasiga ega bo‘lgan massali–prujinali–amortizatorli mexanik tizim namuna sifatida o‘rganildi. Lagranj va Gamilton formalizmlari asosida tizimning kinetik, potensial va dissipativ energiyalari ifodalandi, differensial tenglamalar chiqarildi va real texnik qurilmalardagi energiya almashinuvi modellashtirildi. Fazoviy tahlil natijalariga ko‘ra, murakkab tizimlarda energiya oqimi komponentalar o‘rtasida dinamik ravishda taqsimlanishi, amortizatsiya esa umumiy energiyaning vaqt bo‘yicha susayishiga olib kelishi aniqlandi. O‘rganishlar robototexnika, transport osma tizimlari, mashina va mexanizmlar dinamikasi hamda vibromexanik qurilmalar uchun amaliy ahamiyatga ega.