Doğu Akdeniz'de Enerji Diplomasisi: Türkiye, Yunanistan ve İtalya Arasında Geleceğe Yönelik Stratejik Bir Analiz

Doğu Akdeniz, son yıllarda tespit edilen doğal gaz ve petrol rezervleriyle birlikte uluslararası enerji diplomasisinin ve bölgesel güç dengelerinin odak noktalarından biri hâline gelmiştir. Bölgedeki hidrokarbon potansiyeli, ekonomik çıkarların ötesinde; enerji arz güvenliği, deniz yetki alanlarının sınırlandırılması, enerji transit koridorlarının kontrolü ve jeopolitik etki rekabeti açısından stratejik önem taşımaktadır. Bu çalışma ile Türkiye, Yunanistan ve İtalya’nın Doğu Akdeniz bağlamındaki enerji politikalarını çok boyutlu bir çerçevede incelenerek, ülkelerin benimsediği stratejik yaklaşımların kaynak, altyapı ve diplomasi boyutlarının analiz edilmesi hedeflenmiştir.

Bu araştırma, Türkiye’nin enerji geçiş yolları ve altyapı yatırımları üzerinden bölgesel aktörlerle etkileşim kurma hedefini; Yunanistan’ın AB ile olan bağları ve deniz yetki alanı politikaları eksenindeki tutumunu; İtalya’nın ise Avrupa enerji arz güvenliği bağlamındaki rolünü ve enerji ithalatçısı kimliğiyle izlediği denge politikalarını karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Ayrıca, deniz hukuku çerçevesinde Münhasır Ekonomik Bölgeler (MEB) ve kıta sahanlığı tartışmalarının enerji paylaşımı üzerindeki hukuki ve diplomatik yansımaları detaylandırılmıştır. Bölgesel enerji rekabetinin Avrupa Birliği, ABD ve Rusya gibi küresel aktörlerin stratejileriyle nasıl örtüştüğü ve uluslararası düzeyde yaratabileceği riskler de değerlendirilmiştir.

Bulgular, üç ülke arasındaki stratejik farklılıkların; ekonomik kırılganlıklar, iç siyaset dinamikleri ve uluslararası ittifaklardan kaynaklanan kısıtlayıcı etkilerle şekillendiğini göstermektedir. Öte yandan, ortak altyapı projeleri ve yenilenebilir enerji iş birlikleri vasıtasıyla iş birliği potansiyelinin de belirgin olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma ile bölgesel istikrarın güçlendirilmesi için enerji diplomasisinin yoğunlaştırılmasını, hukuki uyuşmazlıkların çok taraflı diyalog mekanizmalarıyla çözülmesi ve enerji kaynaklarının paylaşımında şeffaf, sürdürülebilir ve çok paydaşlı yönetim modellerinin benimsenmesi önerilmektedir. Bu bağlamda, enerji kaynaklarının rekabet ekseni olmaktan çıkarılıp bölgesel iş birliğine dönüştürülmesi gerektiği vurgulanmaktadır.