TOMCHILATIB SUG'ORISHNING UZUM NAVLARINING HOSILDORLIGI VA SIFATIGA TA'SIRI

Ushbu maqolada tomchilatib sug‘orish texnologiyasining uzum yetishtirishdagi samaradorligi, hosildorlik va meva sifatiga bo‘lgan ta’siri tahlil qilinadi. Dunyodagi turli agroekologik hududlarda o‘tkazilgan tadqiqotlar asosida bu sug‘orish usulining suvdan foydalanish samaradorligini oshirishi, shuningdek, uzum hosildorligi va sifat ko‘rsatkichlariga (shakar miqdori, rezavor hajmi, fenolik tarkibi, kislotalilik va umumiy eriydigan moddalari) ijobiy ta’sir ko‘rsatishi ko‘rsatib berilgan.  Analiz qilingan 13 ta tadqiqotning aksariyati tomchilatib sug‘orishning an’anaviy usullarga qaraganda hosilni 9–40% gacha oshirishi mumkinligini ko‘rsatdi. Masalan, yarim qurg‘oqchil qumloq tuproqli hududlarda bu usul orqali meva hosili 9–12% ga, suvdan foydalanish samaradorligi esa 11% gacha oshgan. Tropik sharoitlarda plastik mulchalash bilan birgalikda qo‘llanilganda esa uzum rezavorlarining o‘lchami 10–18% ga, hosildorlik esa 35–40% ga ko‘tarilgan. Meva sifatiga doir natijalar esa turlicha bo‘lib, ayrim hollarda shakar miqdori va umumiy eriydigan moddalarning ko‘payishi, boshqa holatlarda esa haddan tashqari suv cheklovi tufayli vino sifatining pasayishi qayd etilgan. Bundan tashqari, ilg‘or texnologiyalar, xususan datchiklarga asoslangan sug‘orishni boshqarish vositalari (masalan, Fruition Sciences) uzumzorlarda suvni tejash va mahsulot sifatini oshirish imkonini bergan.   Xulosa qilib aytganda, tomchilatib sug‘orish uzum yetishtirishda barqarorlikni ta’minlash, hosildorlikni oshirish va suvdan oqilona foydalanishning samarali vositasi sifatida tavsiya etiladi. Biroq uning natijalari tuproq turi, iqlim sharoiti, sug‘orish chastotasi va uzum navlariga qarab sezilarli farq qilishi mumkin. Shuning uchun tomchilatib sug‘orish tizimini joriy etishda lokal agroekologik sharoitlarni inobatga olish muhimdir.