मराठी साहित्यातील आत्मकथनांमागील प्रेरणा

           लेखात आत्मकथनाच्या प्रेरणांच्या विविध पैलूंचा विचार करण्यात आला आहे—मानसिक, भावनिक, सामाजिक प्रकटीकरणाची प्रक्रिया; लिंग, कौटुंबिक बंधने व सामाजिक बंधनांतून निर्माण झालेल्या स्त्रीलेखनाच्या प्रेरणा; ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि वैचारिक प्रेरणा; तसेच अन्याय, विषमता, शोषणाविरुद्ध आवाज उठविण्याची चेतना.दलित, स्त्रीवादी, आदिवासी आणि भटक्या समाजातील लेखकांनी आत्मकथनाच्या माध्यमातून स्वतःचे अनुभव, संघर्ष आणि समाजातील असमानता प्रामाणिकपणे मांडली आहे. त्यामुळे आत्मकथन हे केवळ वैयक्तिक न राहता सामाजिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक संदर्भात एक दस्तऐवज बनते. मराठी आत्मकथनाची वाटचाल धार्मिक व सुधारक व्यक्तिमत्त्वांच्या आत्मलेखनापासून सुरू होऊन आधुनिक काळातील सामाजिक परिवर्तनापर्यंत विस्तारलेली दिसते. आत्मकथन हा केवळ साहित्यप्रकार नसून तो सामाजिक जाण, आत्मपरीक्षण, आत्मविकास आणि समाजपरिवर्तनाचे प्रभावी माध्यम आहे.