Balıkçı ve Oğlu Romanında Çevre Sorunlarının Retoriksel İnşası

Birleşmiş Milletler öncülüğünde gerçekleşen “insan ve Çevresi Kongresi” çevreyi bir insan hakkı olarak kabul etmiş ve ekoloji tartışmalarına küresel bir boyut kazandırmıştır. Bu süreç, 1990’lı yıllarda eko-kritik yaklaşımın gelişmesine zemin hazırlamıştır. Eko-kritik yaklaşım, edebiyat ile ekoloji arasında ilişki kurmayı amaçlamakta, insanın doğaya verdiği zararları ele almakta ve doğa merkezli bir etik perspektifini edebi metinlerde incelemektedir. Batı merkezli olarak doğmuş olsa da, bu yaklaşım günümüzde küresel ölçekte uygulanmaktadır.Bu çalışmada, Türkiye edebiyatında ekolojik duyarlılığı işleyen bir örnek olarak Zülfü Livaneli’nin Balıkçı ve Oğlu romanı ele alınmıştır. Çalışmada roman, eko-kritik kuram çerçevesinde incelenmiş; doğa temsilleri, çevre sorunlarının retoriksel inşası ve insan-doğa ilişkisinin yapılandırılması metin çözümlemesi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular, romanın ekolojik sorunları başarılı bir şekilde işlediğini ve etkili ekolojik retoriklere sahip olduğunu göstermektedir. Bu kapsamda çalışma, Türkiye edebiyatında eko-kritik yaklaşımın uygulanabilirliğini gösteren önemli bir örnek sunmaktadı.