ADABIYOTSHUNOSLIKDA TRANSFORMATSIYA JARAYONI

Adabiyotshunoslik nazariyasida transformatsiya tushunchasi badiiy matnlarning turli shakl va mazmun o‘zgarishlarini ifodalaydi. Keng ma’noda, har bir yangi asar o‘zidan oldingi matnlarga tayanadi va ularni ijodiy qayta ishlash orqali “rekodlash”, ya’ni yangi kod va kontekstda qayta ma’no berish sodir bo‘ladi. Fransuz olimi Gerard Genette “gipermatn” nazariyasida buni batafsil ta’riflab, har bir matn (gipermatn) o‘zidan oldingi matn (gipotext) bilan transformatsion aloqada bo‘lib, yangi matn B matn A ni bevosita tilga olmasdan turib “uyg‘otishi” mumkinligini ta’kidlagan [1]. Demak, transformatsiya adabiyotda matnlararo bog‘liqlikning (intertekstual aloqaning) mezoni bo‘lib, avvalgi matnlarni yangi sharoitga moslashtirish, ularga yangicha shakl va mazmun baxsh etish jarayonini anglatadi.