Published August 12, 2025 | Version v1.0

افراط گرایی به مثابه انتقام ناخودآگاه، تحلیل روانکاوانه تبدیل رنج شخصی به پروژه ی جمعی آزار دینی

  • 1. Independent researcher and researcher

Description

 

مقدمه

 

در صحنه‌ی پیچیده‌ی مناسبات دینی و اجتماعی، با پدیده‌ای شگفت‌انگیز و در عین حال تراژیک روبروییم: گروه‌هایی که با شعار دفاع از دین و حراست از ارزش‌های مقدس قد برمی‌افرازند، اما در عمل، کنش‌های آنان نتیجه‌ای معکوس به بار می‌آورد. این مدافعان سخت‌گیر، که دین را با چارچوب‌های بسته و انعطاف‌ناپذیر خود درمی‌آمیزند، ناخواسته چهره‌ای خشن و بیگانه‌ساز از آن ترسیم می‌کنند. در این میان، پرسشی بنیادین خودنمایی می‌کند: چگونه است که اقداماتی که قرار است دین را زنده و پاسداری کنند، در نهایت به زدگی و فاصله‌گیری عمومی از آن می‌انجامد؟

 

این پارادوکس ظاهری، تنها به حوزه‌ی سیاست یا تفسیرهای دینی محدود نمی‌شود، بلکه ریشه در لایه‌های پنهان روان آدمی دارد. هنگامی که دفاع از دین به ابزاری برای اعمال قدرت، تحمیل رنج و تکرار خاطرات تلخ تبدیل می‌شود، آیا می‌توان به نقش مکانیسم‌های ناخودآگاه در این فرآیند شک کرد؟ آیا ممکن است این رفتارها، در عمق خود، نه برآمده از ایمانی راستین، که زاییده‌ی زخم‌هایی کهن و خشم‌های فروخورده باشد؟ این مقاله در پی آن است تا با واکاوی این مسئله، چرایی این تناقض غریب را بشکافد و نشان دهد که چگونه دفاع افراطی از دین می‌تواند به نابودی روح آن بینجامد.


علاوه بر این، چارچوب تحلیلی ارائه‌شده، اگرچه در این مقاله متمرکز بر افراط‌گرایی دینی است، اما به نظر می‌رسد قابلیت بسط به دیگر زمینه‌های اجتماعیِ مبتنی بر الگوی اجبار و انتقال رنج را نیز دارا باشد.

 

 

پیشینه تحقیق

 

مطالعات پیشین در تحلیل پدیده بنیادگرایی، عمدتاً بر سه محور اصلی متمرکز بوده‌اند: عوامل اجتماعی نظیر فقر و نابرابری؛ عوامل اقتصادی مانند محرومیت نسبی؛ و عوامل الهیاتی شامل خوانش‌های خاص از متون مقدس (مقولاتی چون سلفی‌گری و ظاهرگرایی دینی) مطالعات انجام‌شده در حوزه‌های روانشناسی جنبش‌های جمعی و نیز تحلیل بنیادگرایی به عنوان پاسخی به چالش‌های جهان مدرن، سهم به‌سزایی در درک ما از این پدیده داشته‌اند.

 

با این حال، علیرغم غنای این تحقیقات، به نظر می‌رسد حلقه‌ای مفقوده در اکثر این تحلیل‌ها وجود دارد: «بُعد روان‌شناختی-ناخودآگاه جمعی». اغلب پژوهش‌ها از کنار این پرسش کلیدی به سادگی گذشته‌اند که آیا ممکن است بخشی از کنش‌های افراطی، ریشه در ضمیر ناخودآگاه فرد و جمع داشته باشد؟ آیا می‌توان سازوکارهایی را تصور کرد که در آن، رنج‌های تحمیل‌شده بر افراد در چارچوب دینداری اجباری، خود به عاملی ناخودآگاه برای انتقال و تکرار همان رنج بر دیگران تبدیل شود؟

 

این مقاله در پی پر کردن همین خلأ پژوهشی است. با الهام از آرای روانکاوانی چون «زیگموند فروید» درباره ناخودآگاه جمعی و نیز مفهوم «انتقال تروما» در نظریه روانشناسی تروما، این نوشتار بر آن است تا تبیینی نو و ژرف‌نگرانه از این پارادوکس دردناک ارائه دهد: چگونه ممکن است مدافعان متعصب یک دین، در عمق ناخودآگاه خویش، بزرگ‌ترین دشمنان آن باشند.

 

علاوه بر این، چارچوب روانکاوانه‌ای که این مقاله برای تحلیل افراط‌گرایی دینی پیشنهاد می‌دهد—با محوریت مفاهیم «عادی‌سازی رنج» و «انتقال چرخهٔ آن»—از چنان قدرت تبیین‌کننده‌ای برخوردار است که به نظر می‌رسد قابلیت کاربرد در تحلیل سایر پدیده‌های اجتماعیِ مبتنی بر اجبار را نیز داشته باشد. برای نمونه، می‌توان بازتاب همین مکانیسم را در توجیه و تداوم نهادهایی چون «سربازی اجباری» مشاهده کرد، جایی که رنج تحمیل‌شده به یک نسل، به‌صورت ناخودآگاه به ضرورتی برای نسل‌های بعد تبدیل می‌شود. اگرچه بررسی این مصادیق خارج از دامنه این مقاله است، اما اشاره به آن، گویای ظرفیت و جهان‌شمولی نسبی چارچوب نظری حاضر است.

 

سؤال اصلی مقاله

 

در قلب این جستار، پرسشی به ظاهر متناقض نما قرار دارد: آیا می‌توان افراط‌گرایی دینی را ... به منزله‌ی شکل وارونه‌ای از خشم علیه قرائتی تحمیلی و رنج‌آور از دین تفسیر کرد؟ به عبارت دیگر، آیا این پافشاری خشم‌آلود بر شریعت و سخت‌گیریِ به ظاهر متعصبانه، می‌تواند در عمق خود، فریادی خاموش در برابر رنجی باشد که روزگاری از ساختارها و تفاسیر خشک و آزاردهنده‌ای که به نام دین بر او تحمیل شده بود؟

 

فرضیه

 

فرضیه‌ی این پژوهش آن است که افراط‌گرایی، در نمونه‌های بارز خود، صرفاً یک موضع ایدئولوژیک صرف نیست، بلکه کارکردی پیچیده‌تر دارد. این پدیده را می‌توان نوعی «مکانیسم دفاعی ناخودآگاه جمعی» دانست که هدف اصلی آن، «انتقال چرخه‌ی رنج» و «عقده‌گشایی» است. در این مکانیسم، فرد یا گروهی که خود قربانی اجرای خشک و رنج‌آور دین بوده است، به جای رویارویی مستقیم با منبع درد، به طور ناخودآگاه در پی تکرار همان الگوی آزاردهنده بر دیگران است. این تکرار، هم وسیله‌ای برای توجیه رنج گذشته خود می‌شود و هم راهی برای انتقام گیری غیرمستقیم از همان ساختاری که او را آزرده است. در نهایت، این فرآیند، دین (قرائتی خاص از دین) را از یک امر معنوی به ابزاری برای تداوم درد تبدیل می‌کند

 

Abstract (En)

 

This article begins by examining a fundamental paradox within the phenomenon of religious extremism: how is it that the most rigid defenders of a religion, through the violent and inflexible enforcement of its dictates, ultimately alienate people from that very faith? To address this question, the article employs a social psychoanalytic framework to test the hypothesis that religious extremism can, in some instances, stem not from pure faith, but from an inverted form of unconscious rage against a rigid and coercive religious structure that caused them initial suffering

 

 

 

According to this analysis, extremism functions as a collective defense mechanism aimed at the "transference of a cycle of suffering" and "acting out a complex" through the repetition of oppressive patterns. Individuals who were themselves victimized by coercive and painful religious enforcement within rigid educational and upbringing systems resort to "reaction formation" to vent their repressed anger. Instead of openly rejecting religion, they unconsciously seek revenge against the source of their original suffering by obsessively insisting on the extreme implementation of the very same religious mandates.

 

A case study of the Taliban, presented as an example of a "collective complex-acting-out project," demonstrates how policies such as educational deprivation, severe punishments, and moral coercion effectively generate aversion to religion and undermine its spiritual foundations. The article concludes with a warning that any religious or educational system founded upon coercion and the infliction of suffering will, in the long term, cultivate not genuine believers, but unconscious avengers who pose the greatest threat to the religion itself.

 

 

Abstract (Persian)

 

این مقاله با بررسی یک پارادوکس اساسی در پدیده افراط‌گرایی دینی آغاز می‌شود: چگونه است که سخت‌گیرترین مدافعان یک دین، در عمل با اجرای خشونت‌بار و غیرمنعطف احکام، به بی‌زارسازی مردم از دین می‌پردازند؟ در پاسخ به این پرسش، مقاله با بهره‌گیری از چارچوب روانکاوی اجتماعی، این فرضیه را به آزمون می‌گذارد که افراط‌گرایی دینی در مواردی، نه برآمده از ایمانی ناب، که شکل وارونه‌ای از خشم ناخودآگاه علیه خود دین است.

 

بر اساس این تحلیل، افراط‌گرایی به عنوان یک مکانیسم دفاعی جمعی عمل می‌کند که هدف آن «انتقال چرخه رنج» و «عقده‌گشایی» از طریق تکرار الگوهای آزاردهنده (بازآفرینی الگوهای آزاردهنده) است. افرادی که خود در سیستم‌های آموزشی و تربیتی سخت‌گیر، قربانی اجرای تحمیلی و رنج‌آور دین شده‌اند، برای تخلیه خشم فروخفته خود، به «واکنش وارونه» روی می‌آورند. آنان به جای طرد آشکار دین، با پافشاری افراطی بر اجرای همان احکام، به گونه‌ای ناخودآگاه در پی انتقام از ساختارها و قرائتی از دین هستند که منشأ رنج اولیه آنان بوده است

 

مطالعه موردی طالبان به عنوان نمونه‌ای از «پروژه عقده‌گشایی جمعی» نشان می‌دهد که چگونه سیاست‌هایی چون محرومیت از آموزش، مجازات‌های شدید و اجبارهای اخلاقی، در عمل به ایجاد نفرت از دین و تضعیف بنیان‌های معنوی آن می‌انجامد.
این مقاله هشدار می‌دهد که هر نظام دینی یا آموزشی که بر پایه اجبار و ایجاد رنج استوار باشد، در درازمدت، به جای پرورش مومنان راستین، به بازتولید چرخه معیوب رنج و پرورش انتقام‌جویان ناخودآگاهی می‌انجامد که بزرگ‌ترین تهدید برای خود آن دین محسوب می‌شوند.

 

 

 

Methods

روش تحقیق
برای واکاوی فرضیه پیچیده این پژوهش – که افراط گرایی دینی را شکلی از انتقام ناخودآگاه می داند – از یک «روش شناسی سه بعدی» بهره گرفته ایم که بر اساس ماهیت بینارشته ای پژوهش طراحی شده است. این چارچوب روش شناختی، تحلیل کیفی را در سه لایه به کار می بندد:
الف) تحلیل گفتمان انتقادی: در این مرحله، متون اولیه منتشرشده توسط گروه های افراط گرا (اعم از بیانیه ها، فتاوی، سخنرانی ها و مطالب منتشرشده در رسانه های رسمی آنان) با تمرکز بر دو محور مورد بررسی قرار گرفت:
· شواهد زبانی حاکی از «اجبار» و «ریاضت» به مثابه ارزشی ذاتی
· تضادهای گفتمانی میان تاکید بر رحمت در شعار و ترویج خشونت در عمل این تحلیل به ما کمک کرد تا نه تنها بر«چه گفته می شود»، که بر «چگونه گفتن» و «چه ناگفته ای در لایه های زیرین قرار دارد» متمرکز شویم.
ب) واکاوی روان کاوانه: با اتکا به مبانی نظری روان کاوی، به ویژه مفاهیم «واکنش وارونه» و «عقده»، به تفسیر کیفی الگوهای رفتاری و بیانی این گروه ها پرداختیم. در این مسیر، زندگی نامه ها و خاطرات برجامانده از اعضای سابق یا کنونی این جریان ها (در دسترس عموم) و نیز گزارش های میدانی نهادهای معتبر بین المللی که به بررسی شرایط تربیتی و آموزشی در خاستگاه های اجتماعی این گروه ها پرداخته اند، به عنوان داده ی کمکی مورد استفاده قرار گرفت. این واکاوی در پی کشف پیوندهای احتمالی میان «رنج تحمیل شده» در گذشته و «اجبار بازتولید همان رنج» برای دیگران در زمان حال بود.
ج) مطالعه موردی تطبیقی: برای عینیت بخشیدن به چارچوب نظری، گروه طالبان در افغانستان به عنوان مطالعه موردی برگزیده شد. انتخاب این مورد، بر اساس «نمونه گیری هدفمند» و با در نظر گرفتن معیارهایی چون دسترسی به داده های گسترده و مستند، و نیز تبلور آشکار الگوی مورد نظر پژوهش انجام گرفت. در این بخش، سیاست های رسمی این گروه در حوزه های آموزش، حقوق زنان و مجازات ها در بستر تاریخی سیستم آموزشی مدارس مذهبی سنتی (مدرسه) در منطقه تحلیل شد.
ملاحظات اخلاقی: در تمامی این مراحل، با خودآگاهی کامل، از هرگونه برچسب زنی روان شناختی به افراد خاص پرهیز شده و تحلیل ها همواره در سطح «الگوهای جمعی» باقی مانده است. همچنین با وجود تمرکز بر یک مطالعه موردی، همواره در نظر داشته ایم که این الگو می تواند در سایر بسترهای اجتماعی-فرهنگی با اشکال متفاوتی ظهور یابد.

Notes (Persian)

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که افراط‌گرایی دینی را می‌توان در چارچوب یک مکانیسم روان‌شناختی پیچیده تحلیل کرد. بر اساس داده‌های به دست آمده، سه الگوی رفتاری قابل تشخیص است:
نخست، شکل‌گیری "عقده دین-رنج" در ناخودآگاه جمعی مشاهده شد. این پدیده به وضوح در تحلیل مصاحبه‌ها و اسناد مربوط به تربیت اولیه اعضای گروه‌های افراط‌گرا قابل ردیابی است. در این الگو، تجربیات رنج‌آور اولیه در چارچوب دینداری اجباری، به ایجاد نوعی ارتباط ناخودآگاه بین دین و رنج منجر شده است.
دوم، مکانیسم "واکنش وارونه" به عنوان راهکار دفاعی روانی شناسایی شد. بر خلاف تصور رایج، تعصب شدید و دفاع افراطی از دین در موارد بسیاری نه نشانه ایمان عمیق، که بیانگر خشم سرکوب‌شده و رنج تحمیل‌شده اولیه است. این یافته به خوبی در تحلیل سخنرانی‌ها و بیانیه‌های رهبران افراط‌گرا مشهود بود.
سوم، "چرخه انتقال رنج" به عنوان الگوی غالب رفتار جمعی به اثبات رسید. مطالعه موردی طالبان نشان داد که چگونه سیاست‌های اعمال‌شده توسط این گروه، بازتولید دقیق همان الگوهای رنج‌آوری است که خود اعضا در گذشته تجربه کرده‌اند. این امر به وضوح در محرومیت‌سازی آموزشی، مجازات‌های شدید و اجبارهای اخلاقی مشهود است.
نکته قابل تأمل این که بر خلاف ادعاهای ظاهری، این رفتارها در عمل به تضعیف جایگاه دین در جامعه می‌انجامد. آمارهای جمع شده نشان می‌دهد که پس از استقرار حکومت طالبان، میزان اقبال عمومی به دیندر میان نسل جوان به طور محسوسی کاهش یافته است.
این یافته‌ها به طور کلی نشان می‌دهد که افراط‌گرایی دینی در بسیاری موارد، نه تنها بیانگر ایمان راستین نیست، بلکه می‌تواند شکل وارونه‌ای از اعتراض به دین و بازتابی از زخم‌های روانی جمعی باشد.
یافته‌های این پژوهش تصویر پیچیده‌ای از پدیده افراط‌گرایی دینی ترسیم می‌کند که نیازمند تأمل عمیق‌تر است. آنچه در نگاه اول به عنوان دفاع سرسختانه از دین ظاهر می‌ شود، در لایه‌های زیرین، روایت متفاوتی را بازگو می‌کند. به نظر می‌رسد ما با پدیده‌ای روان‌شناختی مواجهیم که ریشه در "عقده روانی-اجتماعی" دارد؛ عقده‌ای که از تلاقی رنج فردی و ممنوعیت اجتماعی زاده می‌شود.
نکته قابل تأمل در این تحلیل، کشف این پارادوکس است که چگونه مکانیسم‌های دفاعی روانی می‌توانند به ابزاری برای تداوم رنج تبدیل شوند. "واکنش وارونه" که قرار بود از روان در برابر اضطراب محافظت کند، در اینجا به عاملی برای انتشار درد بدل شده است. این یافته با نظریه میلر در مورد "انتقال چرخه آسیب" همسویی کامل دارد، با این تفاوت که در این مورد، آسیب نه تنها به نسل بعدی، که به خود دین نیز منتقل می‌شود.
مطالعه موردی طالبان به خوبی نشان می‌دهد که چگونه یک "پروژه عقده‌گشایی جمعی" می‌تواند در مقیاس ملی عمل کند. آنچه در افغانستان رخ داده، تنها یک تغییر سیاسی نبوده، بلکه نمایشی از یک تروما حل‌نشده جمعی است. سؤال اساسی اینجاست: آیا می‌توان این رفتارها را بدون در نظر گرفتن تروماهای تاریخی منطقه درک کرد؟
این پژوهش همچنین بر ضرورت بازتعریف مفهوم "دفاع از دین" تأکید دارد. به نظر می‌رسد دفاع واقعی از دین نه در سخت‌گیری و انعطاف‌ناپذیری، که در ارائه قرائتی رحمانی و عقلانی نهفته است. تجربه طالبان نشان می‌دهد که دفاع افراطی در نهایت به تهی‌سازی دین از محتوای معنوی می‌انجامد.
در پایان باید به این نکته اشاره کرد که اگرچه این تحلیل بر جنبه‌های روان‌شناختی تأکید دارد، اما به معنای نادیده گرفتن عوامل دیگر نیست. بلکه این چارچوب تحلیلی می‌کوشد با افزودن این بعد جدید، درک جامع‌تری از این پدیده پیچیده ارائه دهد. هشدار نهایی این پژوهش آن است که هر نظام دینی که اجبار را بر انتخاب ترجیح دهد، در درازمدت در حال پرورش دشمنان خود است.
شایان توجه است که قدرت تبیین‌کنندگی این چارچوب تحلیلی، فراتر از پدیده افراط‌گرایی دینی است و می‌تواند الگوهای مشابهی را در سایر عرصه‌های اجتماعی ردیابی کند.
به عنوان نمونه، در پدیده‌هایی چون «سربازی اجباری» می‌توان بازتاب همان مکانیسم «عادی‌سازی رنج» و «انتقال چرخهٔ آن» را مشاهده کرد. افرادی که خود دوره‌ای سخت و همراه با محرومیت را پشت سر گذاشته‌اند، برای توجیه رنج خود، ناخودآگاه بر ضرورت تکرار همان تجربه برای نسل‌های بعدی پافشاری می‌کنند و آن را به یک «آیین ضروری گذار» یا «وظیفه ی ملی غیرقابل چالش» تبدیل می‌نمایند. این شباهت، بر قدرت و جهان‌شمولی نسبی الگوی روانشناختیِ حاضر—یعنی «انتقام ناخودآگاه از طریق بازتولید رنج»—صحه می‌گذارد و نشان می‌دهد که این الگو می‌تواند پایه‌ای برای فهم سایر نهادهای اجتماعی مبتنی بر اجبار باشد.
حتی می‌توان فرض کرد که این چارچوب، قدرت تبیین پدیده‌هایی به ظاهر نامرتبط را نیز دارد. برای نمونه، شکل‌گیری جنبش‌های مردانه‌گرای افراطی در برخی جوامع غربی را می‌توان از طریق این منظر تحلیل کرد: مردانی که در نتیجه ی تحولات اجتماعی سریع، احساس سرخوردگی و از دست دادن جایگاه سنتی می‌کنند، به جای پردازش این رنج، به طور ناخودآگاه در پی انتقال آن هستند. آنان با بازتولید الگوهای سلسله‌مراتبی کهن و معطوف کردن خشم خود به سمت زنان، مهاجران یا نظم اجتماعی جدید، در حال تکرار همان چرخه ی شوم «انتقام ناخودآگاه از طریق بازتولید رنج» هستند.
این هم‌سانی ساختاری نشان می‌دهد که هرگاه یک سامانه—خواه دینی، خواه ملی، خواه اجتماعی—مشروعیت خود را نه بر پایه ی انتخاب آگاهانه و اقناع، که بر اساس اجبار و ایجاد رنج استوار کند، در درازمدت در معرض این خطر ویرانگر قرار می‌گیرد که مدافعانش، به دشمنان ناخودآگاه آن تبدیل شوند.
پژوهش حاضر با واکاوی لایه‌های پنهان پدیده افراط‌گرایی دینی به این نتیجه رسید که آنچه در ظاهر به عنوان دفاع سرسختانه از دین جلوه می‌کند، در عمق می‌تواند بیانگر نبردی ناخودآگاه با خود دین باشد. این مطالعه نشان داد که افراط‌گرایی در موارد بسیاری، نه برآمده از ایمانی اصیل، که محصول "واکنش وارونه" روان جمعی در برابر رنج‌های تحمیل‌شده در سایهٔ دینداری اجباری است.
مطالعه موردی طالبان به عنوان نمونه‌ای بارز از این پدیده نشان داد که چگونه سیاست‌های به ظاهر دینی می‌توانند در عمل به ابزاری برای انتقام‌گیری ناخودآگاه از دین تبدیل شوند. ایجاد محدودیت‌های آموزشی، اعمال مجازات‌های شدید و تحمیل الگوهای رفتاری سخت‌گیرانه، نه تنها مردم را از دین بی‌زار می‌کند، بلکه به تدریج بنیان‌های معنوی جامعه را نیز تخریب می‌نماید.
این پژوهش بر این نکته تأکید دارد که مقابله با افراط‌گرایی تنها از مسیر رویارویی ایدئولوژیک یا مقابلهی امنیتی ممکن نیست. بلکه لازم است "زنجیره انتقال رنج" از طریق پرداختن به ترومای جمعی و بازتعریف روش‌های آموزش دین شکسته شود. دینداری که بر پایهیاجبار و ایجاد رنج استوار باشد، در نهایت به پرورش "انتقام‌جویان ناخودآگاه" خواهد انجامید.
پیام این تحلیل، اما، فراتر از حیطهٔ دین است. الگوی «رنج → عقده ناخودآگاه → انتقال رنج» که در این مقاله تشریح شد، یک بیماری فرهنگی محدود نیست، بلکه یک الگوی خطرناک اما قابل شکست است. همان‌گونه که در بخش بحث آمد، این الگو تبلور خود را در پدیده‌های گوناگونی چون سربازی اجباری یا حتی در سرخوردگی مردان در جوامع غربی می‌یابد؛ جایی که رنج از دست دادن جایگاه سنتی، به جای پردازش، به شکل خشم وارونه و بازتولید همان الگوهای کهن علیه دیگران درمی‌آید.
هشدار نهایی این پژوهش آن است که هر نظام فکری—خواه دینی، خواه ملی، خواه اجتماعی—که مشروعیت خود را از مسیر تحمیل و ایجاد ترس جستجو کند، در درازمدت بزرگ‌ترین دشمنان خود را پرورش خواهد داد. این الگو محدود به جغرافیای خاصی نیست؛ همان‌گونه که تجربهی بنیادگرایی در جوامع مختلف نشان می‌دهد، این چرخه‌ی شوم را می‌توان در پدیده‌هایی چون سربازی اجباری و حتی در سرخوردگی مردان جوامع غربی نیز مشاهده کرد؛ مردانی که به جای پردازش رنج تحولات اجتماعی، خشم خود را به‌شکل وارونه و در قالب جنبش‌های مردانه‌گرای افراطی بروز می‌دهند. همهی این موارد، جلوه‌های مختلفی از یک مکانیسم واحد هستند: تبدیل قربانی دیروز به آزارگر امروز. بنابراین، بازگشت به خردورزی، انتخاب آگاهانه و معنویت اصیل، تنها راه برون‌رفت از این چرخهی معیوب نیست، بلکه پادزهر ضروری برای رهایی از چرخهی انتقام‌گیری ناخودآگاهی است که بنیان‌های هر نظام معنوی یا اجتماعی را از درون می‌پوساند. آیندهی هر فرهنگ و معنویتی به سلامت روان جمعی گره خورده است؛ جامعه‌ای که نتواند رنج خود را بشناسد و التیام بخشد، محکوم به تکرار همیشگی آن در پوشش‌های مختلف است.

Files

def9de26-8efb-451b-a8fd-ecd2209cde42.pdf

Files (1.4 MB)

Name Size
md5:b388a8ef1506be8c601a5a60b4ab9263
1.4 MB Preview Download

Additional details

Additional titles

Translated title (En)
The Reverse Jihad: A Psychoanalytic Study of Religious Extremism as Unconscious Revenge Against Faith
Alternative title (En)
When Defense Becomes Defilement: The Paradox of Religious Extremism
Alternative title (Persian)
نبرد وارونه: روان‌کاوی افراط‌گرایی دینی

References

  • منابع: فروید، زیگموند. (۱۳۹۵). تمدن و ملالت‌های آن. ترجمه محمد مبشری. تهران: نشر ماهی. Freud, S. (1915). The Unconscious. In J. Strachey (Ed. & Trans.), The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud (Vol. 14, pp. 159–204). London: Hogarth Press. Freud, S. (1936). The Problem of Anxiety (H. A. Bunker, Trans.). New York: W. W. Norton & Company. Jung, C. G. (1968). The Archetypes and the Collective Unconscious (Collected Works of C. G. Jung, Vol. 9, Pt. 1). Princeton, NJ: Princeton University Press. Miller, A. (1983). For Your Own Good: Hidden Cruelty in Child-Rearing and the Roots of Violence. New York: Farrar, Straus and Giroux. Volkan, V. D. (1997). Bloodlines: From Ethnic Pride to Ethnic Terrorism. New York: Farrar, Straus and Giroux. بشیریه، حسین. (۱۳۸۹). جامعه‌شناسی سیاسی. تهران: نشر نی. رشید، احمد. (۱۳۸۰). طالبان: اسلام، نفت و بازی بزرگ جدید. ترجمه صادق باقری و همکاران. تهران: نشر دانش هستی. Crews, R. D., & Tarzi, A. (Eds.). (2008). The Taliban and the Crisis of Afghanistan. Cambridge, MA: Harvard University Press. Stern, J. (2003). Terror in the Name of God: Why Religious Militants Kill. New York: Ecco/HarperCollins. Atran, S. (2010). Talking to the Enemy: Faith, Brotherhood, and the (Un)Making of Terrorists. New York: Ecco/HarperCollins. Ginges, J., & Atran, S. (2009). What motivates participation in violent political action: Selective incentives or parochial altruism? Annals of the New York Academy of Sciences, 1167(1), 115–123. Staub, E. (2006). Reconciliation after genocide, mass killing, or intractable conflict: Understanding the roots of violence, psychological recovery, and steps toward a general theory. Political Psychology, 27(6), 867–894. Appleby, R. S. (2000). The Ambivalence of the Sacred: Religion, Violence, and Reconciliation. Lanham, MD: Rowman & Littlefield. UNICEF. (2019, May). Threefold increase in attacks on schools in Afghanistan in one year [Press release]. New York: UNICEF.