Published September 5, 2025 | Version v1
Journal article Open

Rodzina jako przestrzeń chroniąca dziecko przed współczesnymi zagrożeniami

Authors/Creators

Description

Autorka analizuje cyberprzestrzeń jako nowe środowisko edukacyjne, które znacząco wpływa na rozwój dzieci i młodzieży w społeczeństwie cyfrowym. Problem badawczy dotyczy identyfikacji wyzwań stojących przed rodziną w kontekście dynamicznych zmian technologicznych, które przekształcają proces socjalizacji i formowanie tożsamości. Metodologia opiera się na teoretycznej analizie literatury z zakresu pedagogiki, psychologii i socjologii mediów. Wyniki wskazują, że cyberprzestrzeń, obejmująca media cyfrowe takie jak portale społecznościowe i gry online, staje się integralną częścią codziennego życia, oferując możliwości rozwoju poznawczego, społecznego i emocjonalnego, ale także generując zagrożenia takie jak cyberprzemoc, uzależnienie czy naruszenia prywatności. Rodzina odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu kompetencji cyfrowych dziecka poprzez strategie mediacji rodzicielskiej — restrykcyjne, aktywne i współużytkowanie — a także modelowanie odpowiednich wzorców korzystania z technologii. Wnioski podkreślają potrzebę aktywnego zaangażowania rodziców w cyfrowe życie dzieci, podnoszenia świadomości zagrożeń oraz budowania równowagi między światem online i offline. Promowanie edukacji cyfrowej dla rodzin może wzmocnić ochronę przed ryzykiem cybernetycznym i wspierać harmonijny rozwój młodego pokolenia.

Abstract (English)

The article examines cyberspace as a new educational environment that significantly influences the development of children and adolescents in a digital society. The research problem involves identifying challenges faced by the family in the context of dynamic technological changes that transform the socialization process and identity formation. The methodology relies on a theoretical analysis of the literature in pedagogy, psychology, and media sociology. The results indicate that cyberspace, encompassing digital media such as social networking sites and online games, becomes an integral part of daily life, offering opportunities for cognitive, social, and emotional development, but also generating threats such as cyberbullying, addiction, or privacy breaches. The family plays a key role in shaping the child's digital competencies through parental mediation strategies—restrictive, active, and co-use—as well as modeling appropriate patterns of technology use. The conclusions emphasize the need for active parental involvement in children's digital lives, raising awareness of threats, and building a balance between online and offline worlds. Promoting digital education for families can enhance protection against cyber risks and support the harmonious development of the young generation.

Files

art.161_zn15_2025_LEWICKA_M._Rodzina-jako-przestrzeń-chroniąca-dziecko.pdf

Files (198.7 kB)

Additional details

Additional titles

Translated title (Antigua and Barbuda Creole English)
Family as a space that protects children from contemporary threats

Dates

Available
2025-09-05

References

  • American Academy of Pediatrics. (2016). Media and young minds. Pediatrics, 138(5), Article e20162591. https://doi.org/10.1542/peds.2016-2591
  • Andrzejewska, A., Bednarek, J. (2023). Osobowe i społeczne aspekty funkcjonowania dzieci i młodzieży w cyberprzestrzeni. Tom 18.
  • Bednarek, J., Andrzejewska, A. (2018). Cyberprzestrzeń wyzwaniem dla działalności opiekuńczo-wychowawczej. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 571(1), 4–12. https://doi.org/10.5604/01.3001.0011.6503
  • Bębas, S. (2018). Zagrożenia dla dzieci i młodzieży w świecie wirtualnym. W: W. Ratajek (Red.), Edukacja i człowiek w czasach nowych technologii. Szanse, nadzieje i zagrożenia. Wydawnictwo Humanistyczne Via Ferrata.
  • Biernat, T. (2022). Cyberwychowanie – cicha rewolucja w cyberprzestrzeni. O potrzebie cyberpedagogiki. Paedagogia Christiana, 49(1), 163–179. https://doi.org/10.12775/PCh.2022.009
  • Czupryński, W. (2016). Portale społecznościowe jako środowisko wychowawcze. Studia Warmińskie, 53, 235–245.
  • Ferrari, A. (2013). DIGCOMP: A framework for developing and understanding digital competence in Europe. Publi-cations Office of the European Union. https://doi.org/10.2788/52966
  • Gorman, L., McLean, D. (2010). Media i społeczeństwo. Wprowadzenie historyczne. Wydawnictwo Uniwersyte-tu Jagiellońskiego.
  • Kazubowska, U. (2023). Rodzina jako "przestrzeń chroniąca" dziecko przed cyberprzestrzenią – analiza teo-retyczna z elementami praktyki opiekuńczo-wychowawczej. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 621(5), 3–17. https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.3393
  • Kędzior, J. (2019). Nowe media w przestrzeni edukacyjnej dzieci w wieku przedszkolnym – szanse i zagrożenia. Wychowanie w Rodzinie, 21(2), 273–299. https://doi.org/10.34616/wwr.2019.2.273.299
  • Kozak, S. (2014). Patologia cyfrowego dzieciństwa i młodości. Przyczyny, skutki, zapobieganie w rodzinach i szkołach. Difin.
  • Kowalczuk, K. (2024). Rodzina jako kluczowa instytucja kształtująca prawidłowe wzorce korzystania z mediów cyfrowych. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Pedagogika, 47(1), 57–77. https://doi.org/10.12775/AUNC_PED.2024.004
  • Livingstone, S., Helsper, E. (2008). Parental mediation of children's internet use. Journal of Broadcasting Elec-tronic Media, 52(4), 581–599. https://doi.org/10.1080/08838150802437396
  • Łuszczek, K. (2015). Wolność i kontrola w Internecie drugiej fali. Cyfrowe dylematy społeczeństwa obywatelskiego w Stanach Zjednoczonych i Unii Europejskiej. [Wydawca nieokreślony].
  • Łuszczek, K. (2018). Nowe paradygmaty wychowania w środowisku cyfrowym. Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie, 25, 303–314.
  • Morbitzer, J. (2014). O wychowaniu w świecie nowych mediów – zarys problematyki. Labor et Educatio, 2, 119–143.
  • Ng, W. (2012). Can we teach digital natives digital literacy? Computers Education, 59(3), 1065–1078. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2012.04.016
  • Pyżalski, J. (2012). Agresja elektroniczna i cyberbullying jako nowe ryzykowne zachowania młodzieży. Impuls.
  • Sefton-Green, J., Marsh, J., Erstad, O., Flewitt, R. (2016). Establishing a research agenda for the digital literacy practic-es of young children: A white paper for COST Action IS1410. COST Action IS1410.
  • Szeligiewicz-Urban, D. (2021). Świadomość zagrożeń cyfrowych wśród dzieci i młodzieży w opinii ich rodziców – wyniki badań. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas. Pedagogika, 22, 137–152. https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.6501
  • Wnęk-Gozdek, J., Maćkowicz, J. (2025). The importance of digital competence of Polish (Euro)grandparents for maintaining relationships with grandchildren. Roczniki Pedagogiczne, 16(1), 65–80.
  • Wróbel-Delegacz, W. (2019). Edukacyjno-wychowawcza rola rodziny w kształtowaniu kultury i poczucia bez-pieczeństwa w cyberprzestrzeni. Journal of Modern Science, 43(4), 231–250. https://doi.org/10.13166/jms/117980