Published August 24, 2025 | Version v1
Journal article Open

Rola administracji publicznej w prewencji PTSD wśród funkcjonariuszy służb mundurowych

Authors/Creators

Description

Zespół stresu pourazowego (PTSD) to zaburzenie psychiczne o podłożu lękowym, dotyka­jące od kilku do kilkunastu procent osób w społeczeństwie, które zetknęły się bezpośrednio z różnymi traumatycznymi wydarzeniami w swym życiu. PTSD znane jest już od zamierzchłych czasów, jed­nakże pierwsza oficjalna diagnoza została wprowadzona dopiero pod koniec XX wieku, w roku 1980 przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (APA). Objawy mogą wystąpić natychmiast po ta­kim zdarzeniu, po kilku tygodniach, miesiącach, a nawet latach. Zaburzenie to cechuje się: utrzymu­jącym się odtwarzaniem wydarzenia traumatycznego, uporczywym unikaniem bodźców dotyczących urazu, poczuciem alienacji oraz zwiększonym pobudzeniem. Objawy nie mogą wyprzedzać trauma­tycznego zdarzenia. W grupie osób dotkniętych PTSD znacznie częściej odnotowuje się różnorodne zaburzenia somatyczne oraz nadużywanie środków psychoaktywnych.

Abstract (English)

Post-traumatic stress disorder (PTSD) is a mental disorder with an anxiety base that affects between a few and a dozen percent of people in society who have directly encountered various traumatic events in their lives. PTSD has been known since ancient times, but the first official diagnosis was introduced only in the late 20th century, in 1980, by the American Psychiatric Association (APA). Symptoms can appear immediately after the event, weeks, months, or even years later. This disorder is characterized by persistent re-experiencing of the traumatic event, persistent avoidance of stimuli related to the trauma, emo­tional numbing, a sense of alienation, and increased arousal. Symptoms cannot precede the traumatic event. Among those affected by PTSD, various somatic disorders and substance abuse are significantly more common.

Files

zn14_2025_08 URBANIAK W. - Rola administracji publicznej w prewencji PTSD wśród funkcjonariuszy służb mundurowych.pdf

Files (3.2 MB)

Additional details

Dates

Issued
2025-08-24

References

  • Anderson, F. G. (2023). Leczenie złożonego PTSD w oparciu o terapię Systemu Wewnętrznej Rodziny (IFS). Wydawnictwo Miejsce Ludzi.
  • Kobylarczyk-Kaczmarek, M., & Ogińska-Bulik, N. (2023). Trauma u młodzieży. Konsekwencje i uwarunkowania. Wydawnictwo Difin.
  • Przybylska, P. (2024). Psychologiczne i społeczne uwarunkowania przemocy w ujęciu naukowym. Wydawnictwo Naukowe TYGIEL sp. z o.o.
  • Bobrzyński, J. (2010). Proces zdrowienia po urazie psychicznym. Psychoterapia, 2(153), 25–31.
  • Dziektarz, A., & Wójcik, S. (2022). Wykorzystanie psychoterapii poznawczo-behawioralnej w radzeniu sobie z nadmiernym stresem. Sztuka Leczenia, 2, 57–63
  • Kowalski, J., Elżanowski, A., & Śliwerski, A. (2024). Przegląd wybranych psychoterapii PTSD, ich skuteczności i zaleceń terapeutycznych w terapii osób dorosłych. Psychiatria Polska, 58(2), 315–328. https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/157105
  • Koweszko, T., de Barbaro, B., Izydorczyk, B., Mastalerz-Migas, A., Samochowiec, J., Szulc, A., Kowalska, A., Wachowska, K., & Gałecki, P. (2023a). Stanowisko grupy roboczej dotyczące diagnozy zaburzeń związanych ze stresem pourazowym u osób dorosłych. Psychiatria Polska, 57(4), 681–704. https://doi.org/10.12740/PP/158042
  • Koweszko, T., de Barbaro, B., Izydorczyk, B., Mastalerz-Migas, A., Samochowiec, J., Szulc, A., Kowalska, A., Wachowska, K., & Gałecki, P. (2023b). Stanowisko grupy roboczej dotyczące terapii zaburzeń związanych ze stresem pourazowym u osób dorosłych. Psychiatria Polska, 57(4), 705–727. https://doi.org/10.12740/PP/166172
  • Kruczaj, K., Krawczyk, E., & Piegza, M. (2023). Zespół stresu związanego z błędem medycznym w teorii i praktyce – przegląd narracyjny. Medycyna Pracy, 74(6), 513–526. https://doi.org/10.13075/mp.5893.01425
  • Kucmin, T., Kucmin, A., Nogalski, A., Sojczuk, S., & Jojczuk, M. (2016). Historia traumy i zaburzeń potraumatycznych w literaturze. Psychiatria Polska, 50(1), 269–281. https://doi.org/10.12740/PP/43039
  • Kucmin, T., Kucmin, A., Turska, D., Turski, A., & Nogalski, A. (2018). Style radzenia sobie ze stresem i dyspozycyjny optymizm jako predyktory nasilenia objawów PTSD w grupie ratowników medycznych. Psychiatria Polska, 52(3), 543–555. https://doi.org/10.12740/PP/68514
  • Lis-Turlejska, M., Łuszczyńska, A., & Szumiał, S. (2016). Rozpowszechnienie PTSD wśród osób, które przeżyły II wojnę światową w Polsce. Psychiatria Polska, 50(5), 923–934. https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/60171
  • Odachowska-Rogalska, E. (2023). Różnicowanie diagnoz klinicznych zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD), zespołu nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD) i zaburzeń po stresie traumatycznym (PTSD). Psychiatria i Psychologia Kliniczna, 23(4), 297–306. https://doi.org/10.15557/PiPK.2023.0037
  • Popiel, A., & Zawadzki, B. (2021). Od badań podstawowych do wdrożenia metod terapii i profilaktyki PTSD. Przegląd Psychologiczny, 64(1), 45–60. https://doi.org/10.14691/CPPJ.27.1.45
  • Rozpędek, W. (2015). Podłoże neurobiologiczne zespołu stresu pourazowego. Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 10(1), 27–39.
  • Rzeszutek, M., Dragan, M., Lis-Turlejska, M., Schier, K., Holas, P., Drabarek, K., & Fijak, K. (2023). Exposure to self-reported traumatic events and probable PTSD in a national sample of Poles: Why does Poland's PTSD prevalence differ from other national estimates? PLoS ONE, 18(7), Article e0287854. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0287854
  • Szepietowska, M. (2023). Wojna w Ukrainie a dynamika PTSD i depresji u Polaków w wieku 50+. Psychiatria i Psychologia Kliniczna, 23(3), 155–164. https://doi.org/10.15557/PiPK.2023.0021