Published August 17, 2025 | Version v1
Journal article Open

Współczesny "Homo capax Dei" w kontekście duchowości

Authors/Creators

Description

Artykuł analizuje pojęcie „homo capax Dei” w XXI wieku, przedstawiając duchowość współczesnego człowieka wraz z jego wolą, moralnością i rozumem na podstawie literatury teologicz­nej, filozoficznej i psychologicznej, z uwzględnieniem badań empirycznych. Definiuje duchowość jako zdolność do poszukiwania sensu życia i transcendencji, wyróżniając jej wymiary, takie jak pierwotna, religijna, filozoficzna, społeczna, intelektualna i uniwersalna. Konteksty historyczne i współczesne uka­zują ewolucję potrzeb duchowych, od form prehistorycznych po procesy chrystianizacji, w obliczu kry­zysów jak sekularyzacja i konsumpcjonizm. Dowody empiryczne podkreślają pozytywny wpływ ducho­wości na zdrowie, dobrostan i odporność, zwłaszcza w okresie pandemii COVID-19. Historie indywi­dualnych przemian ilustrują otwartość na boskość, podkreślając trwałą tęsknotę człowieka za transcen­dencją mimo wyzwań nowoczesności. Analiza konkluduje, że autentyczna duchowość religijna inte­gruje zdolności ludzkie, sprzyjając odnowie osobowej i społecznej.

Abstract (Antigua and Barbuda Creole English)

This article explores the concept of „homo capax Dei” in the 21st century, examining contemporary human spirituality alongside will, morality, and reason through theological, philosophical, and psychological lenses, including empirical studies. It defines spirituality as a capacity for seeking life's meaning and transcendence, delineating its dimensions such as primal, religious, philosophical, social, intellectual, and universal. Historical and modern contexts reveal evolving spiritual needs, from prehistoric forms to Christianization processes, amid crises like secularization and consumerism. Empirical evidence highlights spirituality's positive impact on health, well-being, and resilience, particularly during the COVID-19 pandemic. Individual transformation stories illustrate openness to the divine, underscoring the enduring human yearning for transcendence despite modern chal­lenges. The analysis concludes that authentic religious spirituality integrates human faculties, fostering renewal in personal and societal dimensions.

Files

zn14_2025_07 LIPSKA A. - Współczesny homo capax dei w kontekście duchowości.pdf

Files (3.5 MB)

Additional details

Additional titles

Translated title (English)
Contemporary "Homo capax Dei" in the Context of Spirituality

References

  • Kapała, M. (2017). Duchowość jako niedoceniany aspekt psyche. Propozycja nowego ujęcia duchowości w psychologii – kategoria wrażliwości duchowej. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio J, Paedagogia-Psychologia, 30(1), 7–26. https://journals.umcs.pl/j/article/view/3478
  • Krąpiec, M. A. (1999). Religia w Zofii Józefy Zdybickiej filozoficznym wyjaśnianiu. Roczniki Filozoficzne, 47(2), 5-11.
  • Michalski, K. (1980). Zmiany postawy religijnej na przełomie XIX i XX wieku. Analecta Cracoviensia, 12, 7–44
  • Szpet, J. (2014). Wiara jako pierwszorzędny cel katechezy. Colloquia Theologica Ottoniana, 1, 101–117.
  • Tomasini, A. (1997). Dowody aprioryczne na istnienie Boga. Przegląd Filozoficzny, 6(4), 67–85.
  • Bauman, Z. (2018). Retrotopia: Jak rządzi nami przeszłość. Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Chmielewski, M. (2004). Vademecum duchowości katolickiej: 101 pytań o życie duchowe. Polihymnia.
  • Drzewiecki, M. (1999). W poszukiwaniu dojrzałości duchowej. W: W. Przyczyna (red.), Trzymajcie się mocno słowa życia: Rekolekcje dla młodzieży (s. 145–153). Opoka.
  • Konferencja Episkopatu Polski. (2001). Dyrektorium katechetyczne Kościoła katolickiego w Polsce. Opoka.
  • Marek, Z. (2017). Pedagogika towarzyszenia: Perspektywa tradycji ignacjańskiej. Akademia Ignatianum.
  • Maryniarczyk, A. (1999). Człowiek – istota otwarta na transcendencję. Wyższe Seminarium Duchowne w Łodzi.
  • Foint, D. (2023). Historie duchowe po ciężkich wypadkach. Nieznany Świat.
  • Sochoń, J., & Grzybowski, J. (red.). (2014). Poiesis wobec Boga i śmierci. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
  • Straś-Romanowska, M. (2011). Późna dorosłość. W: J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka (Tom 2). Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Zdybicka, Z. J. (1993). Człowiek i religia: Zarys filozofii religii. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
  • Borda, M., & Solecki, R. (2017). Duchowa sfera wychowania w życiu młodzieży. Studia Redemptorystowskie, 15, 555–570. https://open.icm.edu.pl/server/api/core/bitstreams/ee0eda4a-b100-44c7-9202-9fa8c0986670/content
  • Cousturié, I. (2017, 13 września). Niespodziewane nawrócenie Érica-Emmanuela Schmitta. "Rozpalony" przez wiarę. Aleteia. https://pl.aleteia.org/2017/09/13/niespodziewane-nawrocenie-eric-emmanuel-schmitt-rozpalony-przez-wiare/
  • Drzewiecki, M. (b.d.). Rola duchowości w życiu człowieka. Opoka. Pobrano 16 stycznia 2024, z https://www.opoka.org.pl/biblioteka/T/TS/duchowosc_w_zyciu
  • Mariański, J. (2020). Nowa duchowość jako megatrend społeczno-kulturowy: Mit czy rzeczywistość? Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne, 13, 25. https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/9647/1/J_Marianski_Nowa_duchowosc_jako_megatrend_spo%C5%82eczno-kulturowy.pdf