SAFRANBOLU'DA SÖZLÜ KÜLTÜR VE GELENEKSEL BİLGİNİN AKADEMİK YANSIMALARI: TÜRK HALKBİLİMİ LİTERATÜRÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Bu çalışma, Türkiye’nin UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan nadide kültürel miras alanlarından biri olan Safranbolu’nun sözlü kültür ögeleri ile geleneksel bilgi sistemlerinin, halkbilimi literatüründe nasıl temsil edildiğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Özellikle 1980–2025 yılları arasında yayımlanmış olan akademik tezler, makaleler, bildiriler ve kitap bölümleri üzerinden gerçekleştirilen bu bibliyografik değerlendirme; Safranbolu’nun halk anlatıları, inanç pratikleri, geçiş dönemi ritüelleri, geleneksel el sanatları ve gündelik yaşam kültürü gibi temalarda ne ölçüde incelendiğini ortaya koymaktadır. Çalışmada, halkbilimi disiplinin yöntem ve kavramsal çerçevesi doğrultusunda, Safranbolu’ya ilişkin akademik üretimin tematik çeşitliliği, disipliner eğilimleri, yöntemsel yaklaşımları ve zaman içinde gösterdiği gelişim çizgisi sınıflandırılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Safranbolu’nun mimari dokusu kadar, yaşayan kültür öğeleriyle de halkbilimi araştırmalarına önemli katkılar sunduğunu ortaya koymakta; ancak bu katkıların büyük oranda turizm odaklı çalışmalarda sınırlı kaldığını göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, Türk halkbilimi literatüründe Safranbolu’ya ilişkin mevcut bilgi birikimini görünür kılmakta; aynı zamanda alanın eksik kalan yönlerine ışık tutarak yeni araştırmalara yön verme potansiyeli taşımaktadır. Safranbolu’nun sözlü kültür belleği ve geleneksel bilgi taşıyıcılığı açısından halkbilimsel araştırmalara olan katkısı, bu bibliyografik değerlendirme ile sistematik biçimde ortaya konmuştur.