YEME BOZUKLUĞU VE BİLİŞSEL DAVRANIŞÇI TERAPİ ÜZERİNE DERLEME

Yeme bozuklukları, bireyin yeme davranışlarında ciddi bozulmalarla kendini gösteren 
psikolojik rahatsızlıklardır. Genellikle beden algısı, kilo alma korkusu ve yeme ile ilgili takıntılı 
düşüncelerle ilişkilidir. Bulumiya nervoza, anoreksiya nervoza ve tıkınırcasına yeme atakları 
en yaygın türleridir. Bu rahatsızlıklar bireyin yaşam kalitesini ve sağlığını ciddi şekilde 
etkileyebilmektedir. BDT bireyin işlevsiz düşünce kalıplarını ve bu düşüncelerle ilişkili 
olumsuz davranışlarını değiştirmeyi amaçlayan, duygu-düşünce-davranış ilişkisine dayanan 
yapılandırılmış psikoterapi yöntemidir. Yeme bozukluklarının tedavisinde BDT’nin işlevine 
baktığımızda ise, bireyin beden algısı, kilo kontrolü ve yeme davranışıyla ilgili çarpıtılmış 
düşüncelerini belirleyip, bu düşünceleri işlevsel olanlarla değiştirmeyi hedeflemekte ve duygu
düşünce-davranışları yeniden yapılandırarak sağlıklı yeme alışkanlıkları kazandırmayı 
amaçladığı görülmektedir.  Bu çalışmada derleme yöntemi kullanılmıştır. Derleme, belirli bir 
konuda yapılmış farklı kaynaklardan çalışmaların toplanarak düzenli ve bütüncül bir şekilde 
sunulmasıdır. Farklı veri tabanlarından 2000-2025 yılları arasında yayımlanmış bilimsel 
kaynaklar taranmış ve yeme bozuklukları ile bilişsel davranışçı terapi (BDT) arasındaki ilişki 
incelenmiştir. Saha çalışması yapılmamış, yalnızca literatür değerlendirilmiştir. Araştırmanın 
amacı ise yeme bozukluğu olan bireylerde BDT’nin ne derece etkili olduğunu anlamaktır. Bu 
kapsamda BDT’nin düşünce ve davranış değişimine dayalı yapısının tedavideki rolü ele 
alınmıştır. Çalışma ile ilgili bulgulara baktığımız da yeme bozukluklarının kadınlarda daha sık 
görüldüğünü, genellikle ergenlik, genç yetişkinlik döneminde görüldüğünü ve BDT’nin hem 
tek başına hem de diğer yöntemlerle birlikte uygulandığında olumlu sonuçlar verdiğini 
göstermiştir. Sonuç olarak yeme bozuklukları tedavisinde BDT etkili bir yöntemdir. Erken 
müdahale ve farkındalık çalışmaları önerilmektedir.