Íslenskur fiskur: Þjóðareign, blekking og vald Alþingis ; Icelandic Fish: National Ownership, Deception, and the Power of Parliament

Þessi skýrsla sameinar sjö ára rannsóknir á áhrifum kvótakerfisins á íslenskar sjávarbyggðir og leggur fram gagnreyndar tillögur um umbætur. Rannsóknin sýnir að samþjöppun kvóta hefur veikt byggðir, dregið úr atvinnu og skert byggðafestu, á meðan veiðigjald hefur lítið skilað sér til samfélaganna sem helst reiða sig á sjávarútveg.

Í tilraunaverkefnum var hluti af heildarkvóta (3–5%) úthlutað beint til byggða ásamt þróunarsjóði sem fékk 20% af veiðigjaldi. Niðurstöðurnar voru skýrar: fjölgun starfa, meiri afli, jákvæð fjárhagsstaða sveitarfélaga og íbúafjölgun.

Lagt er til að þessi nálgun verði lögfest og stækkuð. Hins vegar má með réttu spyrja hvort ekki sé réttlátara að stíga skrefinu lengra – t.d. með því að færa 80% arðsins til samfélagsins, eða jafnvel allt, líkt og Norðmenn gerðu með olíuiðnað sinn.

Rannsóknin er vönduð og hlutlæg, en niðurstöðurnar varpa ljósi á stærri spurningar um réttlæti, eignarhald og ábyrgð gagnvart sameiginlegum auðlindum.