Yapı Özellikleri ve Metinsellik Ölçütleri Bağlamında Mustafa Ruhi Şirin'in "Masal Kız" Adlı Şiiri

Metin birbiriyle anlamlı ve sıralı cümlelerin bir araya getirildiği dil ürünüdür. Bir metnin metin değeri taşıyabilmesi sözcükler ve cümleler arasında kurulan anlam ve mantık uyumuna bağlıdır. Bu uyum metinsellik ölçütleri ile sağlanır. Metinsellik ölçütleri, metnin anlamlı ve tutarlı bir bütün olarak kabul edilebilmesi için gerekli olan koşulları ifade eder. Söz konusu ölçütler; bağdaşıklık, tutarlılık, amaçlılık, kabul edilebilirlik, bilgilendiricilik, durumsallık ve metinlerarasılık olmak üzere yedi başlık altında toplanır. Bağdaşıklık, metin tümceleri arasındaki dilbilgisel ve sözcüksel bağlantılar; tutarlılık ise metin tümceleri arasındaki anlamsal uyumdur. Amaçlılık, metnin bir iletişim amacına hizmet etmesini; durumsallık, metnin üretildiği ve alımlandığı bağlama uygun olmasını; kabul edilebilirlik, metnin hedef kitlesi tarafından anlaşılır ve değerli bulunmasını; bilgilendiricilik, metnin yeni ve ilgi çekici bilgiler içermesini ve metinlerarasılık ise, metnin diğer metinlerle kurduğu bağlantıları ifade eder. Metinler kendi içlerinde; küçük ölçekli yapı, büyük ölçekli yapı ve üst yapı olmak üzere birtakım yapılardan meydana gelir ve söz konusu her bir yapı aynı zamanda metnin farklı düzeylerdeki bölümlerini ifade eder. Küçük ölçekli yapı, büyük ölçekli yapı ve üst yapı özellikleri, metnin nasıl oluşturulduğunu ve anlaşıldığını gösteren özelliklerdir ve metnin farklı düzeylerdeki bölümlerini ifade eder. Doküman incelemesi yönteminin kullanıldığı bu çalışmada, Mustafa Ruhi Şirin’in “Gökyüzü Çiçekleri” adlı şiir kitabında yer alan “Masal Kız” şiiri, yapı özellikleri ve metinsellik ölçütleri bağlamında incelenmiştir. İçerik analizi yapılarak elde edilen bulgulara göre, metinde metin merkezli ölçütlerden bağdaşıklık ve tutarlılığın yüksek düzeyde sağlandığı; okur merkezli ölçütlerden ise metinlerarasılığın ön plana çıktığı tespit edilmiştir.