Published December 21, 2024 | Version v1
Journal article Open

Dijital Okuryazarlık Yetkinlikleri: Meslek Yüksekokulu Öğrencileri Üzerinde Bir Araştırma

Authors/Creators

Description

Dijital okuryazarlık, üniversitelerde eğitim gören öğrencilerin akademik ve sosyal yaşantılarında başarılı olmaları için 21. yüzyılda sahip olunması gereken bir yetkinliktir. Dijital okuryazarlık yetkinliklerinin ölçülmesine dair araştırma yapmak da bireylerin dijital dünyada etkin, güvenli ve etik bir şekilde var olmalarını sağlamak açısından kritik önem taşımaktadır. Bu çalışmada, ön lisans öğrencilerinin dijital okuryazarlık yetkinlik düzeylerini belirli değişkenler açısından ölçmek amaçlanmaktadır. Çalışma nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeliyle desenlenmiştir. Dijital Okuryazarlık Ölçeği çevrim içi ortamda basit tesadüfi (rastgele) örnekleme yöntemiyle 302 katılımcıya uygulanmıştır. Araştırma kapsamında Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Devrek Meslek Yüksekokulu’nda öğrenim gören öğrencilerinin dijital okuryazarlık puanları katılımcıların cinsiyetlerine, sınıflarına, bölümlerine, günlük ortalama sosyal medya kullanım süresine, en sık kullandıkları sosyal medya uygulamasına, sosyal medyayı kullanım amaçlarına ve sahip oldukları dijital araç/araçlarına göre farklılık gösterip göstermedikleri incelenmiştir. Parametrik testler çalışmanın verilerini analiz ederken kullanılmıştır. Katılımcıların tanımlayıcı özelliklerine bağlı olarak ölçek düzeylerinde görülen istatistiki farklılıkları belirlemek üzere tek yönlü varyans, bağımsız gruplar t-testi ve yine parametrik testlerden olan post hoc (Tukey, LSD) analizleri kullanılmıştır. Bulgular meslek yüksekokulu öğrencilerinin dijital okuryazarlık yetkinliklerinin yüksek düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Ön lisans öğrencilerinin cinsiyet, bölüm ve sınıf değişkenleri ile dijital okuryazarlık yetkinliklerinin alt boyutları arasında istatistiksel olarak saptanan anlamlı farklılık görülmektedir. İncelenen veriler tartışılmış ve araştırma kapsamında gelecekteki çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur. 

Files

5. Erdoğan Yılmaz, R..pdf

Files (542.8 kB)

Name Size Download all
md5:16686e6fac24813ddbf650098c8383df
542.8 kB Preview Download

Additional details

References

  • Acar, Ç. (2015). Anne ve babaların ilkokul ortaokul ve lise öğrencisi çocukları ile kendilerinin dijital okuryazarlıklarına ilişkin görüşleri (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara. Aksoy, NC, Karabay, E., Aksoy, E. (2021). Sınıf Öğretmeni Okuryazarlık Dergisi İnce Edebiyat Dergisi. Selçuk İletişim: Cilt, 14, s. 859-894. Bayrakcı, S. (2020). Dijital yetkinlikler bütünü olarak dijital okuryazarlık: ölçek geliştirme çalışması. (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Bayrakcı, S., & Narmanlıoğlu, H. (2021). Digital Literacy as Whole of Digital Competences: Scale Development Study. Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 3(4), 1-30. Bingöl, H. (2022). Uzaktan eğitim sürecinde öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeyleri ile mesleki motivasyonlarının incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bülent Ecevit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak. Çelikkaya, T., & Köşker, C. (2023). Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Dijital Okuryazarlık Beceri Yeterlilik Düzeyleri (Kırşehir Örneği). Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(1), 1-28. Elçi, A. C. (2015). Bilişim teknolojileri ve yazılım dersi öğretim programına yönelik öğrenci görüşlerinin dijital vatandaşlık bağlamında incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana. Ertaş, H., Kiraç, R., ve Demir, R. (2019). Dijital okuryazarlık ve e-sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. 3. Uluslararası 13. Ulusal Sağlık ve Hastane İdaresi Kongresi (s. 557-570). Sakarya: Sakarya Üniversitesi. Eshet-Alkalai, Y. (2004). Digital literacy: A conceptual framework for survival skills in the digital era. Journal of educational multimedia and hypermedia, 13 (1), 93-106. George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference, 17.0 update (10a ed.) Boston: Pearson. Gökçearaslan, Ş., Bayır, E. A. (2011). Öğretmen adaylarının sayısal yetkinlik düzeylerinin incelenmesi. 2nd International Conference on New Trends in Education and Their Implications, 2011 sunulmuş bildiri, Antalya. Erişim tarihi: 02.07.2024, http://www.iconte.org/ FileUpload/ks59689/File/200.pdf. Göldağ, B. ve Kanat, S. (2018). Güzel sanatlar eğitimi alan öğrencilerin dijital okuryazarlık durumları. Jass Studies-The Journal of Academic Social Science Studies, 70, 77-92. Gültekin, V., & Özel, N. (2024). Üniversite öğrencilerinin dijital okuryazarlık becerileri. Ankara Üniversitesi Dil Ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 64(1), 384-420. https://doi.org/10.33171/dtcfjournal.2024.64.1.16. Hamutoğlu, N. B., Güngören, Ö. C., Uyanık, G. K., ve Erdoğan, D. G. (2017). Dijital okuryazarlık ölçeği: Türkçe'ye uyarlama çalışması. Ege Eğitim Dergisi, 408- 429. Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. Erişim tarihi: 01.07.2024, https://works.bepress.com/reneehobbs/13. Karasar, N. (2004). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Akademi Kozan, M. (2018). Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitim Bölümü Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlık Düzeyleri ve Siber Zorbalığa İlişkin Duyarlılıklarının İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Fırat Üniversitesi/Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ. Kurtdaş, M. Ç. (2021). Toplum açısından medya okuryazarlığı ve eğitimi. E. Koçoğlu and Ö. Akman (Ed.), Medya okuryazarlığı ve eğitimi. Pegem Akademi, Ankara. Martin, A. (2005). DigEuLit – a European framework for digital literacy: A progress report. Journal of e-Literacy, 2(2), 130-136. Sağıroğlu, Ş., Bülbül, H. İ., Kılıç, A. ve Küçükali, M. (2020). Dijital okuryazarlık ve ötesi. Ş. Sağıroğlu, H. İ. Bülbül, A. Kılıç ve M. Küçükali (Ed.), Dijital okuryazarlık: Araçlar, metodolojiler, uygulamalar ve öneriler içinde (s. 1-46). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. Sönmez, E. E. & Gül, H. Ü. (2014). Dijital okuryazarlık ve okul yöneticileri. Erişim tarihi: 01.07.2024, http://inet-tr.org.tr/inetconf19/ozet/69.html. Ocak, G., & Karakuş, G. (2019). Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlık Öz-yeterlilik Becerilerinin Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1427-1436. Özbay, M. ve Özdemir, O. (2014). Türkçe öğretim programı için bir öneri: Dijital okuryazarlığa yönelik amaç ve kazanımlar. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 2 (2), 31-40. Özden, M. (2018). Digital Literacy Perceptions of the Students in the Department of Computer Technologies Teaching and Turkish Language Teaching. International Journal of Progressive Education, 14(4), 26-36. Özerbaş, M. A., & Kuralbayeva, A. (2018). Türkiye ve kazakistan öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16-25. Prior, D. D., Mazanov, J., Meacheam, D., Heaslip, G., ve Hanson, J. (2016). Attitude, digital literacy and self efficacy: Flow-on effects for online learning behavior. The Internet and Higher Education, 29, 91-97. Sarıkaya, B. (2019). Türkçe Öğretmeni Adaylarının Dijital Okuryazarlık Durumlarının Çeşitli Değişkenler Açısından Değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(62), 1098 1107. Şahin, A., Asal Özkan, R. ve Turan, B. N. (2022). İlkokul öğrencilerine yönelik dijital okuryazarlık ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(3), 619-630. Tabachnick and Fidell (2013). B.G. Tabachnick, L.S. Fidell Using Multivariate Statistics (sixth ed.) Pearson, Boston. Yeşildal, M. ve Kaya, Ş. D. (2021). Yetişkin bireylerde dijital okuryazarlık ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişki: Konya örneği. Sağlık Bilimleri Dergisi, 30(2), 174-181. Yontar, A. (2019). Öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(4), 815-824