Bir Esbâb-ı Nüzûl Çalışması: Ehl-i Kitab'ın Sebeb-i Nüzûle Konu Olduğu Âyetler (Vâhidî'nin Esbâbü nüzûli'l-Kur'ân'ı Bağlamında)
Description
Özet
Allah’ın son dini için gönderdiği ve son peygamberi Hz. Muhammed’e indirdiği Kur’ân âyetlerinin bir kısmının iniş sebebine konu olan fazlaca unsur bulunmaktadır. Ehl-i Kitap, bunlardan biridir. Kur’ân’ın nazil olduğu dönemde, muhataplarından biri olan Ehl-i Kitap hakkında âyetlerin inmesi son derece tabiîdir. Nitekim onlar hakkında epey âyetler nazil olmuştur. Bu çalışmada, önce Vâhidî’nin (öl. 468/1076) Esbâbü nüzûli’l-Kur’ân’ı özelinde Ehl-i Kitab’ın sebeb-i nüzûle konu olduğu âyetler tespit edilecek, sonra bu âyetlerin kişi-topluluk bazlı istatistiksel ve tematik analizi yapılacaktır. Konunun daha müşahhas hâle getirilmesi amacıyla, haklarında âyet inen ve bu âyetlerin nüzûl sebepleriyle ilgili rivayetlerde ismi geçen Ka’b b. el-Eşref (öl. 3/624), Ebû Râfi’ (öl. 3/625 [?]), Huyey b. Ahtab (öl. 5/627), Kinâne b. Ebî’l-Hukayk (öl. 7/628), Abdullâh İbn Sûriyâ (öl.?), Mâlik b. es-Sayf (öl.?), Ebû Yâsir b. Ahtab (öl.?), Şâs b. Kays (öl.?), Ka’b b. Esed (öl.?), Zeyd b. Tâbûh (öl.?), Şemvâl b. Zeyd (öl.?), Vehb b. Yehûzâ (öl.?), Finhâs b. Âzûrâ (öl.?), Bahrî (öl.?), en-Nu’mân (öl.?), Tatûs er-Rûmî (öl.?), Ömer b. Cehhâş b. Ka’b (öl.?) ve Cebel b. Ebî Kuşeyr (öl.?) olmak üzere toplam on sekiz kişinin kısa biyografisi verilecektir. Araştırma neticesine göre Ehl-i Kitab’ın iniş gerekçesine konu olan âyetler, yüz elli dört (154) tanedir. Kişi bazlı inen âyetlerin beşte birinin Mekkî sûrelerde beşte dördünün Medenî sûrelerde, topluluk bazlı nazil olan âyetlerin beş tanesi hariç diğer tüm âyetlerin Medenî sûrelerde geçtiği ileri sürülebilir. Söz konusu âyetler bağlamında tematik olarak; Allah’ın sıfatları, peygamberlerin özellikleri, inanç özgürlüğü, Allah’ın nimetleri, güzel ahlak, küfür, inkârcılar, kıyamet günü, Tevrat, Meryem ve İsa gibi konulara temas edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Tefsir, Âyet, Ehl-i Kitap, Nüzûl, Sebep.
Abstract
Some of the Qur’anic verses sent by Allah for His last religion and revealed to His last prophet, Prophet Muhammad, have many elements that are the subject of the reason for their descent. Ahl al-Bayt is one of them. At the time of the Qur’an's revelation, it is quite natural that verses should be revealed about the Ahl al-Bayt, one of its interlocutors. As a matter of fact, many verses were revealed about them. In this study, firstly, the verses in al-Wahidī’s (d. 468/1076) Asbāb al-nuzūl al-Qur’ān in which the Ahl al-Bayt is the subject of the cause of nuzūl will be identified, and then a statistical and thematic analysis of these verses on the basis of person-community will be made. In order to make the subject more concrete, brief biographies of a total of eighteen people about whom verses were revealed and whose names are mentioned in the narrations Ka’b b. al-Ashraf (d. 3/624), Abū Rāfi’ (d. 3/625 [?]), Huyay b. Ahtab (d. 5/627), Kināna b. Abī'l-Hukayk (d. 7/628), ʿAbdullāh ibn Sūriyā (d.?), Mālik b. al-Sayf (d.?), Abū Yāsir b. Ahtab (d.?), Shās b. Qays (d.?), Ka’b b. Asad (d.?), Zayd b. Tâbûh (d.?), Shamwâl b. Zayd (d.?), Wahb b. Yehûzâ (d.?), Finhâs b. Âzûrâ (d.?), Bahrî (d.? ?), al-Nu’mān (d.?), Tatūs al-Rūmī (d.?), ‘Umar b. Jahāsh b. Ka’b (d.?) and Jabal b. Abī Kushayr (d.?) about the reasons for the revelation of these verses will be given. According to the results of the research, there are one hundred and fifty-four (154) verses that are subject to the justification of the descent of the Ahl al-Bayt. It can be argued that one-fifth of the verses that descended on the basis of individuals are found in the Makkī suras and four-fifths in the Medenī suras, and all but five of the verses that descended on the basis of communities are found in the Medenī suras. In the context of the verses in question, thematic issues such as the attributes of Allah, the characteristics of the prophets, freedom of belief, the blessings of Allah, good morals, disbelief, unbelievers, the Day of Judgement, the Torah, Mary and Jesus have been touched upon.
Keywords: Tafsîr, Verse, Ahl al-Kitab, el-Nuzūl, Reason.
Files
Cilt 5-21.pdf
Files
(1.5 MB)
| Name | Size | Download all |
|---|---|---|
|
md5:af3b8b6959c9806a025f5e08e787fc03
|
1.5 MB | Preview Download |
Additional details
References
- Akça, Y. (Aralık 2021). Kur'an'da Ehl-I Kitab'ın Temel Bazı Yanılgıları. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 25 (3), 961-982. https://doi.org/10.18505/cuid.864144 Aktaş, F. (2022). Esbâb-ı Nüzûlde Ehl-i Kitab [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Bâşmîl, M. A. (1408/1988). Min me'âriki'l-İslâmi'l-fâsıla - Mevsû'atü'l-gazavât. el-Mektebetü's-Selefiyye. Begavî. (1409/1989). Tefsîrü'l-Begavî (Me'âlimü't-tenzîl). Dâru Taybe. Can, A. (2014). Kur'an Âyetleri Işığında Ehl-i Kitab'a Karşı Bütüncül Bir Yaklaşım. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 39 (1), 301-336. Demirci, M. (2020). Kur'an ve Tefsir Konusunda Bilinmesi Gereken 88 Soru. Beyan Yayınları. DİB, Diyanet İşleri Başkanlığı. (2024, 18 Ekim). https://kuran.diyanet.gov.tr/Tefsir/ Ebû Hayyân el-Endelüsî. (2010). Tefsîru'l-bahri'l-muhît. Dâru'l-Kütübi'l-'İlmiyye. Esen, M. (Nisan 2010). Kur'an'ın Ehl-i Kitaba Bakışı. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 51 (1), 93-110. https://doi.org/10.1501/Ilhfak_0000001016 Hâzin. (2004/1425). Tefsîru'l-Hâzin el-müsemmâ Lübâbü't-te'vîl fî me'âni't-tenzîl. Dâru'l-Kütübi'l-'İlmiyye. İbn Abdilberr. (1440/2019). el-İstî'âb fî ma'rifeti'l-ashâb. Merkezu Hicr li'l-Buhûs ve'd-Dirâsâti'l-Arabiyye ve'l-İslâmiyye. İbn Abdilberr. (t.y.). ed-Dürer fî İhtisâri'l-megâzî ve's-Siyer. Dâru'l-Me'ârif. İbn Acîbe. (1419/1999). el-Bahrü'l-medîd fî tefsîri'l-Kur'âni'l-mecîd. el-Hey'etü'l-Mısriyyetü'l-'Âmme li'l-Kitâb. İbn Atıyye el-Endelüsî. (1428/2007). Tefsîru İbn Atıyye el-Muharrerü'l-vecîz fî tefsîri'l-kitâbi'l-'azîz. Dâru'l-Hayr. İbn Ebî Hâtim. (1417/1997). Tefsîru'l-Kur'âni'l-'azîm müsneden 'ani'r-Resûl ve's-sahâbe ve't-tâbi'în. Mektebetü Nizâr Mustafa el-Bâz. İbn Habîb. (1361/1924). Kitâbü'l-Muhabber. Dâiretü'l-Maârifi'l-Osmâniyye. İbn Hacer el-Askalânî. (1415/1995). el-İsâbe fî temyîzi's-sahâbe. Dâru'l-Kütübi'l-'İlmiyye. İbn Hişâm. (1375/1955). es-Sîretü'n-nebeviyye. Mektebetu ve Matbaatu Mustafa el-Bâbî el-Halebî ve Evlâdühû. İbn Kayyim el-Cevziyye. (1418/1997). Ahkâmu ehli'z-zimme. Ramâdâ li'n-Neşr. İbn Kesîr. (1417/1997). el-Bidâye ve'n-nihâye. Dâru Hicr. İbn Sa'd. (1421/2001). Kitâbü't-Tabakâti'l-kebîr. Mektebü'l-Hancı. İbnü'l-Kelbî. (1410/2010). Cemheretü'n-neseb. Mektebetü's-Sekâfeti'd-Dîniyye. İbnülemîn. (1429/2008). el-İstidrâk ale'l-İstî'âb. Menşûrâtu Vizâreti'l-Evkâf ve'ş-Şuûni'l-İslâmiyye. Kâdî Abdülcebbâr. (t.y.). Tesbîtü delâilü'n-nübüvve. Dâru'l-Arabiyye. Karaman, H. vd. (2012). Kur'an Yolu Türkçe Meâl ve Tefsir. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları. Kaya, R. (2002). Ehl-i Kitap. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. TDV Yayınları. Makdisî. (t.y.). el-Bed' ve't-târîh. Mektebetü's-Sekâfeti'd-Dîniyye. Mâtürîdî. (2005). Te'vîlâtü'l-Kur'ân. Dârü'l-Mîzân. Merzübânî. (1402/1982). Mu'cemu'ş-şu'arâ. Mektebetu'l-Kudsî - Dâru'l-Kütübi'l-'İlmiyye. Muhammed Rızâ. (1353/1934). Muhammed Rasûlullâh Sallâhu aleyhi ve sellem. Matbaatu Îsâ el-Bâbî el-Halebî ve Şürekâh. Mücâhid b. Cebr. (1410/1989). Tefsîru'l-imâm Mücâhid b. Cebr. Dâru'l-Fikri'l-İslâmiyyi'l-Hadîse. Nizâmüddîn Nîsâbûrî. (1416/1996). Dâru'l-Kütübi'l-'İlmiyye. Öztürk, M. (2007). İslâm Tefsir Geleneğinde Ehl-i Kitapla İlgili Bazı Telakkilerin Epistemik Değeri. Kur'ân'ın Farklı İnanç Mensuplarına Yaklaşımı. Konya İlahiyat Derneği Yayınları. Sa'lebî. (1436/2015). el-Keşf ve'l-beyân 'an tefsîri'l-Kur'ân. Dâru't-Tefsîr. Sem'ânî. (1418/1997). Tefsîru'l-Kur'ân. Dâru'l-Vatan. Semerkandî. (1413/1993). Tefsîru's-Semerkandî el-müsemmâ Bahrü'l-'ulûm. Dâru'l-Kütübi'l-'İlmiyye. Sıbt İbnü'l-Cevzî. (1434/2013). Mir'âtü'z-zamân fî tevârîhi'l-a'yân. er-Risâletu'l-'Âlemiyye. Taberânî. (2008). et-Tefsîrü'l-kebîr Tefsîrü'l-Kur'âni'l-azîm. Dâru'l-Kitâbi's-Sekâfî. Taberî. (1422/2001). Tefsîru't-Taberî Câmiu'l-beyân 'an te'vil-i âyi'l-Kur'ân. Dâru Hicr. Taberî. (t.y.). Târîhu't-Taberî Târîhu'r-rusul ve'l-mulûk. Dâru'l-Me'ârif bi-Mısr. Vâhidî. (1411/1991). Esbâbü nüzûli'l-Kur'ân. Dâru'l-Kütübi'l-İlmiyye. Vâhidî. (1430). et-Tefsîru'l-basît. Matbaatu Vizâreti't-Ta'lîmi'l-'Âlî. Vâkıdî. (1404/1984). Kitâbü'l-Megâzî li'l-Vâkidî. Âlemü'l-Kütüb. Zeydân. A. (1402/1982). Ahkâmu'z-zimmiyyîn ve'l-müste'minîn fî dâri'l-İslâm. Mektebetü'l-Kuds - Müessesetü'r-Risâle. Zürkânî. (t.y.). Menâhilu'l-'irfân fî 'ulûmi'l-Kur'ân. Matbaatu İsâ el-Bâbî el-Halebî ve Şürekâhu.