Kutadgu Bilig'de Kalem ve Kılıç

Türk edebiyatında Kalem ve Kılıç karşılaştırması üzerine münazara tarzında yazılmış pek çok eser kaleme alınmıştır. Seyf ü Kalem ya da Tîg ü Kalem adıyla da bilinen bu eserlerin ilk örneklerini Anadolu sahasında görürüz. Bu türün ilk örneği XIV yy. Divan şiirinin öncülerinden Ahmedî’ye aittir Ahmedî’nin bir kasidesinde kalem ve kılıç münazarası da yer almaktadır. XI. yüzyılda kaleme alınmış Türk edebiyatının ilk siyasetname olarak bilinen Kutadgu Bilig’de ise kalem ve kılıç figürleri hem aynı beyit içerisinde hem farklı beyitlerde zikredilmiştir. Ancak Yûsuf Has Hacip, Kalem ve kılıcı eserinde münazara şeklinde konuşturmamıştır. O, eserinde bu iki unsuru devletin bekası için muhakkak birlikte var olmaları gerektiğini ısrarla vurgulamıştır. Ona göre devletin kuruluşu ve emniyeti kılıç sayesinde olur. Kalemle ise devletin devamı ve refahı sağlanır. Böylece eserde her iki sembolün birbirlerine yardımcı unsur olarak var olması üzerinde durulur. Yûsuf Has Hacip, eserinin bir yerinde ise kılıcı kalemden üstün tutmuştur. Eserin tamamı bir münazara tarzı takip etmediği halde adı geçen sembollerin bir devlet için hayatî değerde bulundukları görüşü hemen hemen bütün Kalem ve kılıç münazaralarının da özüdür.

Anahtar Kelimeler: Kutadgu Bilig, Münazara, Kılıç ve Kalem, Seyf ü Kalem, Tîg ü Kalem