Edebi Metin Çevirilerinde Ara Dil Kullanımı: Necip Mahfuz'un Hırsız ve Köpekler Romanı Örneğ

Ara dil çevirisi geçmişte daha fazla tercih edilen bir yöntem olarak karşımıza çıksa da çevrilecek eserin, kaynak dilden nitelikli bir şekilde çeviri gerçekleştirecek çevirmen bulunamaması, ara dilden çeviri yapacak olan çevirmenin daha nitelikli olması veya yayınevinin tercihleri gibi sebeplerle günümüzde de tercih edilebilmektedir. Bu çalışmada yıllara göre değişiklik göstermekle birlikte Tanzimat döneminde sıklıkla karşımıza çıkan ve günümüzde de başvurulan ara dil çevirisinin edebi metin çevirisinde ne gibi sorunlara yol açtığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada Necip Mahfuzun Hırsız ve Köpekler romanının, ara dil İngilizceden ve kaynak dil Arapçadan yapılan çevirileri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. İnceleme kısmında kaynak dil Arapçadan, Rahmi ER tarafından yapılan çevirisi E.M.1, çevirmen Avi PARDO tarafından ara dil İngilizceden yapılan çevirisi E.M.2 şeklinde isimlendirilmiştir. Araştırmada özellikle kaynak dil olan Arapçadan yapılan çevirilerde eksiltme, aşırı yorumlama gibi hedef dile taşınan mesajı doğrudan olumsuz etkileyen problemlere neredeyse rastlanmamıştır. Kaynak metne oldukça bağlı kalarak yapılan çeviriler çoğunluktadır. Ara dil yoluyla yapılan çevirilerde ise sözcüğü sözcüğüne yapılan çeviriler de mevcut olmasına rağmen anlam yitiminin engellenemediği, çevirilerin büyük bir bölümünde kayıpların ortaya çıktığı anlaşılmıştır. Ara dil kullanılarak yapılan çevirilerde doğrudan çevirilere nazaran daha çok çeviri kaybı yaşanmıştır. Zaman zaman sadece bir kelime değil bir cümlenin tamamının çeviriden eksiltilmesi gibi yöntemler metin içi bağdaşıklığı da olumsuz etkilemiştir.