Bir Kıyafetname Nümûne

Yüz ve vücut okuma bilimi olan Kıyafet ilmi, insanın görünen dış özelliklerine bakarak görünmeyen kişilik, ahlak ve iç yapısını belirlemeye çalışan bir bilim dalıdır. İnsanın fizikî yapısıyla psikolojik yapısının ilişkili olduğu İslâm bilim aleminde kabul edildiği gibi, Batı’da da bu ilişki, tıp, hukuk ve bilhassa ceza hukuku dallarında kullanılmaktadır. İslâmiyet’ten önce Mısır, Yunan, İran, Roma ve Hint’te bu ilmin varlığı bilinmektedir. İslami sahada yazılmış kıyafetnamelerin önemli bir kısmında kıyafet ilminin dinî dayanakları ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu amaçla bazı ayet ve hadislere atıfta bulunulmuştur. Türklerin tıbbın yanında bu ilmi, değerlendirmelerde kullanarak saray adamı, memur, asker, hizmetkâr ve esir seçmeleri ve özellikle yöneticilerin kıyafet ilminin ölçülerine göre karar vermeleri, kıyafetname sayılarını arttırmıştır. Kıyafetnâmelerdeki tarifler tam olarak uygun düşmese de yer yer uyuştuğu bir gerçektir. Yazımızda amacımız, araştırma ve karşılaştırma metoduyla geçmişimizin sosyal, kültürel, tarihî ve edebî değerlerini ortaya koyarak korumak, canlı tutup devam ettirmektir. Kıyafetnamelere bakıldığında çok fazla edebî sanat özellikleri taşımadıkları göze çarpar. Geniş halk kitlelerine, bilgi vermek için yazıldıklarından sade bir dille kaleme alınmışlardır. Sözünü ettiğimiz Kıyafetname, Manisa Yazma Eserler Kütüphanesi 1506 numarada kayıtlı, Enverinin “Nümûne” adlı, nesir-nazım karışık yazma eseridir. Kitap iki bölümdür. Birinci Bölüm’de isimden isim sahibine bakıp tanıma konu edilir. İkinci Bölüm: Kişinin şekil ve dış yapısından kişilik özelliklerini ortaya koyar. Bu İkinci bölüm, Fenn-i Kıyafet ve Fenn-i Firaset olarak ikiye ayrılmıştır. Yazımızı, Metin Şerhi, İnceleme ve Araştırma metodlarıyla hazırlamış bulunuyoruz.