Hâkim el-Cüşemî'nin et-Tehzîb fi't-Tefsîr Adlı Tefsirinde Mutlak Müteşâbih Kavramlar

Bu makalede Hâkim el-Cüşemî’nin et-Tehzîb fi’t-tefsîr adlı tefsirindeki mutlak müteşâbihler araştırma konusu yapılmıştır. Âl-i İmrân sûresi 7. âyette Kur’ân’ın bazı âyetlerinin muhkem bazılarının da müteşâbih olduğundan bahsedilmektedir. Muhkem, anlamının bilinmesi konusunda herhangi bir beyana ihtiyaç duyulmayan âyet demektir. Müteşâbihten maksat ise açıkça izahı yapılamayan âyet demektir. Müteşâbih açıkça izahı yapılamayan âyet olduğu için müteşâbih ile muhkem âyetin tayini konusunda âlimler tarafından muhtelif görüşler ileri sürülmüştür. Bazı âlimlere göre Kur’ân âyetleri birbirleriyle karşılaştırıldığında üçe ayrılır: Mutlak olarak muhkem, mutlak olarak müteşâbih ve bir yönüyle muhkem diğer yönüyle müteşâbih. Kur’ân’da geçen ve mahiyetlerini yalnız Allah’ın bildiği ruh, dâbbetü’l-arz, sûr, huruf-ı mukattaa, istiva, arş, kürsü, levh-i mahfûz, kalem, sidretü’l-müntehâ ve beytü’l-ma‘mûr gibi kavramlar mutlak müteşâbih kapsamına giren kavramlardır. Araştırmamız Mu‘tezilî müfessir Cüşemî’nin tefsirindeki söz konusu mutlak müteşâbih kavramlar ile sınırlandırılmıştır. Araştırmanın amacı Cüşemî’nin et-Tehzîb fi’t-tefsîr adlı tefsirinde Kur’ân-ı Kerîm’deki mutlak müteşâbihleri nasıl ele alıp değerlendirdiğini ve ilgili kavramları tevil edip etmediğini ortaya çıkarmaktır. Bu araştırmada literatür taraması yöntemi kullanılarak Cüşemî’nin et-Tehzîb fi’t-tefsîr adlı 10 ciltlik tefsiri incelenmiştir. Ayrıca araştırmamıza katkı sağlayacak diğer müelliflerin eserlerinden de yararlanılmıştır.