KIRGIZ, TÜRK VE AZERBAYCAN DİLLERİNİN HÂL SİSTEMİNİN İNCELENMESİNDE BAZI METOLDOLOJİK SORUNLAR

Çağdaş Türk Dillerinde hâl ekleri ve gramatik fonksiyonları, türleri, sayısı, cümlede üstlendiği görevler yapılan araştırmalardaki verilere göre bakımından ortak görüşlerin olduğunu göstermektedir, aynı zamanda bazı farklı, değişik yaklaşımların ileri sürüldüğü gözlemlenmektedir. Bu yüzden öncelikle dilin gelişimindeki tarihsel süreç, eski yazıtlar ve dönemin özelliğini gösteren örnekler, genel olarak Türk Lehçelerinin standart dil statüsü kazanmasına kadar yer alan süreçte yapılan araştırmalar gözden geçirilmesi gerektiği kanaatindeyiz. Dolayısıyla Kırgız, Türk ve Azerbaycan dillerinin hâl sistemini inceleme konusunda Türkoloji ve genel dilbilim alanlarında yapılan araştırmaların bazı terminolojik, yaklaşım ve tanımlama gibi metodolojik sorunlar üzere kapsamlı inceleme yapılması söz konusudur. Türk Lehçelerinin Kıpçak ve Oğuz gruplarının tarihsel grameri ile ilgili bilimsel çalışmalara göre hâl ekleri en çok ele alınan konudur. Bu husus metodoloji açısından çok geniş ve çeşitli görüşlerin olduğunu ifade etmektedir. Hâl sisteminin genel yapısı, hal eklerinin sayısı, eklerin gramatik fonksiyonlarının incelenmesi ve yaklaşımlar dilbilimin gelişim sürecinden kaynaklanmakta olduğunu, farklılıklar gösterdiğini görmekteyiz. Makalede hâl ekleri üzere 17. yüzyılda başlayan bilimsel süreç ele alınacak, metodolojik kaynakların özellikleri ve bazı çelişkili durumlar üzerinde durulacaktır.