Published December 20, 2023 | Version v1
Journal article Open

Niemiecka zbrodnia w Hucie Mińskiej. Historia Kazimierza Przekory zamordowanego w lipcu 1943 roku za ukrywanie Żydów

Authors/Creators

Description

Kazimierz Przekora służył w 7 Pułku Ułanów Lubelskich. Gdy Niemcy zaatakowali Polskę w 1939 roku, walczył w wojnie obronnej do momentu rozwiązania jego oddziału. Następnie powrócił na wieś i zamieszkał w Hucie Mińskiej. Okupacja niemiecka była wyjątkowo brutalna. Naziści skazali ludność żydowską na zagładę. Kazimierz Przekora nie pozostał bierny w tej sytuacji. W 1943 roku przyjął do swojego domu trzech mężczyzn, uciekinierów z mińskiego getta. Zapewnił im kryjówkę oraz pożywienie. 2 lipca 1943 roku doszło do obławy. Żandarmi z Mińska Mazowieckiego, na których czele stał Friedrich Gutberlet, otoczyli trzy wsie: Cielechowiznę, Gliniak i Hutę Mińską. Niemcy nakazali, aby miejscowi mężczyźni stawili się na szkolnym placu w Gliniaku. Kazimierz Przekora wykonał polecenie, a w tym czasie żołnierze przeszukali jego dom. Ukrywający się w nim Żydzi zostali bestialsko zamordowani. Podobny los spotkał Przekorę, którego zastrzelił Gutberlet. Morderstwo miało zastraszyć lokalną społeczność i zniechęcić ją do udzielania pomocy Żydom.

Files

Cedro.pdf

Files (1.1 MB)

Name Size Download all
md5:df29105d4a8a66052ed57335123318fd
1.1 MB Preview Download

Additional details

References

  • AIPN, OKŚZPNP w Warszawie, S 108/2018 Zn;
  • AIPN, sygn. BU 2205/6, T. 4; AIPN, sygn. GK 166/488, T. 4; AIPN, sygn. BU 0392/1381;
  • APL, 1956/0, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej we Włodawie, k. 298;
  • Bundesarchiv, B 162/6840; B 162/6833;
  • CAW, sygn. KZ 22-100, Kazimierz Przekora;
  • Bielawski W., Zbrodnie na Polakach dokonane przez hitlerowców za pomoc udzielaną Żydom, Główna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, Warszawa 1987;
  • Datner S., Las sprawiedliwych, Książka i Wiedza, Warszawa 1968;
  • Engelking B., Wprowadzenie do dziennika Brandli Siekierki, [w:] Sny chociaż mamy wspaniałe… Okupacyjne dzienniki Żydów z okolic Mińska Mazowieckiego, red. nauk. B. Engelking, Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa 2016;
  • Fedorowicz P., Siódmacy w kampanii wrześniowej. Obsada 7. Pułku Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego we wrześniu 1939 roku, Muzeum Ziemi Mińskiej, Mińsk Mazowiecki 2019;
  • Fuks M., Z dziejów wielkiej katastrofy narodu żydowskiego, Wydawnictwo Sorus, Poznań 1999;
  • Gontarek A., Judenrein. Bez Żydów. Żydzi mińscy w czasie wojny i po jej zakończeniu, Towarzystwo Przyjaciół Mińska Mazowieckiego, Mińsk Mazowiecki 2012;
  • Gontarek A., Żydzi Mińska Mazowieckiego w latach 1918-1939, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2015;
  • Guz L., Targowa 64. Dziennik 27.I.1943 – 11.IX.1944, Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, Warszawa 1990;
  • Kłos L. M., Mińsk Mazowiecki. Miasto i powiat w Drugiej Rzeczypospolitej, Agencja Wydawnicza Egros, Warszawa 2010;
  • Kuligowski S., VI Wieków Mińska Mazowieckiego, T. 6, Mińsk Mazowiecki w latach 1939-1944 (wojna i okupacja), Muzeum Ziemi Mińskiej, Mińsk Mazowiecki 2020;
  • Laudyn W., Zarys historii wojennej 7-go Pułku Ułanów Lubelskich, Wojskowe Biuro Historyczne, Warszawa 1931;
  • Młynarczyk J. A., Piątkowski S., Cena poświęcenia. Zbrodnie na Polakach za pomoc udzielaną Żydom w rejonie Ciepielowa, Instytut Studiów Strategicznych, Kraków 2007;
  • Musiał B., Kto dopomoże Żydowi, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2019;
  • Mówiński F., Szumcie wierzby, Czytelnik, Warszawa 1972;
  • Nowak W., Samhorodek-Komarów 1920. Walki jazdy polskiej z konnicą Budionnego. Maj-wrzesień 1920, Bellona, Warszawa 2010;
  • Odziemkowski J., 7 Pułk Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego, Egross-Mikromax, Warszawa 1989;
  • Pacut M., Mazowiecka Brygada Kawalerii w wojnie 1939 roku, Oficyna Wydawnicza Ajaks, Pruszków 2013;
  • Stan badań nad pomocą Żydom na ziemiach polskich pod okupacją niemiecką. Przegląd piśmiennictwa, red. T. Domański, A. Gontarek, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa – Kielce 2022;
  • Szczypiorski K., Dzieje Ułanów Lubelskich, Muzeum Ziemi Mińskiej, Mińsk Mazowiecki 2018;
  • Ten jest z Ojczyzny mojej, oprac. W. Bartoszewski, Z. Lewinówna, Świat Książki, Warszawa 2007;
  • Wichert W., Niemiecki system okupacyjny na ziemiach polskich w latach 1939-1945, [w:] Stan badań nad pomocą Żydom na ziemiach polskich pod okupacją niemiecką. Przegląd piśmiennictwa, red. T. Domański, A. Gontarek, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa – Kielce 2022;
  • Borkowska E. M., Obozy pracy przymusowej dla Żydów w powiecie mińskim w latach 1939-1943, "Rocznik Mińskomazowiecki" 2015, T. 23, s. 89;
  • Fedorowicz P., Kazimierz i Antoni Przekora, "Rocznik Mińskomazowiecki" 2018, T. 26, s. 197-198;
  • Noiński E., Likwidacja getta żydowskiego w Mińsku Mazowieckim na podstawie relacji i wspomnień naocznych świadków, "Rocznik Mińskomazowiecki" 2006, T. 14, s. 75-83;
  • Sitkiewicz D., Żydzi w powiecie mińskim w okresie okupacji niemieckiej 1939-1944. Stan badań, postulaty badawcze, źródła, "Polish-Jewish Studies" 2021, T. 2, s. 174-201;
  • Szczypiorski K., Zarys dziejów 7 Pułku Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego, "Rocznik Mińskomazowiecki" 1994, T. 2, s. 46-72;
  • https://instytutpileckiego.pl/pl/zawolani-po-imieniu/upamietnieni/kazimierz-przekora [dostęp: 10.09.2023].