Kapaklı Köyü'nde (Burdur) Dokunan Döşemealtı Halılarında Tasarım Kurgularının (Egemenlik, Zıtlık, Denge vb.) İncelenmesi

Türk el dokuması halılar, ait oldukları yörenin yaşamsal izlerini ve dokuyan kişilerin duygularını yansıtan, geçmişle bugün arasında köprü görevi gören, nesilden nesile aktarılan, el emeği göz nuru ile üretilen kültürel değerlerimizden biridir. Teknolojik gelişmeler, değişen yaşam koşulları, kültürel etkileşimler, vb. etkilerle üretimi oldukça azalan ancak değişen dünya değerlerine rağmen kendine özgü diliyle dokuyanı, kullananı, sanatı, sanatçıyı etkilemeye devam eden yöresel halılarımızın, motif renk ve desenlerinin korunması kayıt altına alınması, bundan sonraki çalışmalar için kaynak oluşturması açısından önemlidir.

Döşemealtı halıları ülkemizin marka değeri en yüksek el dokuma ürünlerinden biridir. Bu çalışmada Burdur Kapaklı köyünde tespit edilen Döşemealtı halıları motif renk, kompozisyon vb. yönleriyle incelenmiş, özellikle renk kontrastlıkları bağlamında tasarım kurgularının çözümlemesi yapılarak, benzer ve farklı yönleri ortaya çıkarılmıştır.

Günümüz yaşam koşulları, ticari kaygılar, teknolojik gelişmeler, vb. sebeplerden diğer yöresel halılar gibi Kapaklı köyünde tespit edilen Döşemealtı halılarının da olumsuz yönde etkilendiği dolayısıyla geleneksellikten uzaklaşmanın dokunan halılarda görünür hale geldiği yapılan incelemeler sonucunda belirlenmiştir.

Tespit edilen halıların geleneksel halılarla karşılaştırılması sonucunda özellikle halı boyutlarının değiştiği ve buna bağlı olarak motif ve desen yerleşimlerinin farklılaştığı, yeni motiflerin desene dahil edildiği ve kimyasal boyaların artmasıyla renklerde de farklılaşmanın meydana geldiği gözlemlenmiştir.

Geleneksel Döşemealtı halılarına büyük oranda sadık kalınmasına rağmen benzer değişikliklerin dokumaların genel kurgusunda da etkisini gösterdiği, özellikle renk kontrastlığı açısından dokumaların genel kurgusunda az da olsa farklı yapıların ortaya çıktığı tespit edilmiştir.