İbn Kayyim el-Cevziyye'nin Tahrîf Anlayışı (Ibn Qayyim al-Jawziyya's Understanding of Taḥrīf)

Özet

İbn Kayyim el-Cevziyye yazdığı eserleri ve görüşleriyle dikkat çeken Müslüman âlimlerden biridir. Onun Yahudilere ve Hıristiyanlara karşı yazdığı Hidâyetü’l-Hayârâ fî Ecvibeti’l-Yehûd ve’n-Nasârâ adlı reddiyesi Yahudi ve Hıristiyan kutsal metinlerinin tahrîfini ve diğer bazı Dinler Tarihi meselelerini ayrıntılı olarak incelemesi sebebiyle mühim bir eserdir. İbn Kayyim hakkında pek çok akademik çalışma yapılmıştır; ancak ulusal literatürde onun Yahudi ve Hıristiyan kutsal metinlerinin tahrîfi meselesindeki anlayışını ve görüşlerini inceleyen herhangi bir araştırma bulunmamaktadır. Bu nedenle bu çalışma İbn Kayyim’in tahrîf anlayışını, İslâm reddiye geleneği ve Dinler Tarihi açısından yerini ve önemini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmamızın genelde Dinler Tarihine özelde ise İslâm-Yahudi ve İslâm-Hıristiyan reddiye geleneğine, araştırmalarına ve literatürüne katkı sağlayacağını umuyoruz.

Bu çalışmada “Yahudi ve Hıristiyan kutsal metinlerinin tahrîfi konusunda İbn Kayyim’in anlayışı ve görüşleri nelerdir?” ve “İbn Kayyim’in İslâm reddiye geleneğindeki yeri ve önemi nedir?” sorularına cevap aranmıştır. İbn Kayyim’in Hidâyetü’l-Hayârâ’da tahrîf konusundaki anlayışı, konuyu ele alış tarzı ve tahrîf anlayışının İslâm reddiye geleneğine ve polemik literatürüne etkisinin olup olmadığı deskriptif ve mukayese metotlarıyla incelenmiştir.

İbn Kayyim reddiyesinde, temel olarak Yahudilerin ve Hıristiyanların kendi kutsal kitaplarını hangi şekillerde tahrîf ettiklerini onlardan naklettiği delillerle göstermeye çalışmış ve kendi tahrîf anlayışını ortaya koymuştur. Tahrîf bağlamında şu terimleri kullanmıştır: kelimeleri tahrîf (tahrîfü’l-kelim), tebdîl, izâle ve tağyîr etmek, hakkı gizlemek (ihfâü’l-hakk), ilâhî vahyin mesajını gizlemek (kitmân), hakkı gizlemek (kitmânü’l-hakk), lafzı dinleyenin aklını karıştırmak veya zihninde karışıklığa sebep olmak için kutsal kitabı okurken başka manaya dilini eğip bükmek (leyyü’l-lisân), hakkın batıldan temyiz edilemeyecek şekilde batıl ile karıştırılması (lebsü’l-hakkı bi’l-bâtıl), hakkı veya hükmü unutmak (nisyân). Ona göre tahrîf üç türlüdür. Birincisi kutsal kitabın metnini tahrîf etmek (tahrîfü’l-lafẓ, tahrîfü’n-nass), ikincisi metnin manalarını tahrîf etmek (tahrîfü’l-ma’nâ), üçüncüsü metni yanlış yorumlamak, te’vilde tahrîf (tahrîfü’t-te’vîl) yapmaktır.

Çalışmanın neticesinde şu hususları vurgulayabiliriz. Tahrîf konusu İslâm kaynaklarında tartışılan önemli polemik konularından biridir. Müslüman yazarlar Tevrat ve İnciller’in tahrîfi konusunda Kur’an’ı temel referans olarak almışlardır. Başka bir deyişle, Kur’an’ın tahrîf konusunda zikrettiği hususlar ve eleştiriler genel İslâmî perspektifi etkilemiştir. İbn Kayyim Yahudilere ve Hıristiyanlara tahrîf konusunda teolojik ve rasyonel tenkitler yöneltmiştir. Onun İslâm-Yahudi ve İslâm-Hıristiyan polemik tarihi açısından yeni fikirler söylemediği ve müstakil bir görüş ortaya atmadığı, İbn Hazm sonrası İslâmî polemik literatüründe İbn Hazm ve Samuel b. Yahyâ el-Mağribî’yi büyük ölçüde takip ettiği, Şehâbeddîn el-Karâfî ve Takıyyüddîn İbn Teymiyye’nin yaklaşımını ve metotlarını kullandığı ve eleştirilerini neredeyse aynı hususlara yönelttiği belirtilmektedir. Bununla birlikte, onun tahrîf konusundaki yaklaşım ve görüşlerinin İslâm polemik geleneğine olumlu etkisinin olduğu, kendisine verilen önemin bir neticesi olarak reddiyesinin akademik çalışmalara konu edildiği görülmektedir.

Yahudiler de Hıristiyanlar da kutsal metinlerini tahrîf etmediklerini iddia etmişlerdir. Onların bu iddialarına karşı İbn Kayyim Tevrat ve İnciller’in tahrîf edildiği yönündeki genel İslâmî anlayışı benimsemiştir. O, İslâmî kaynaklar, Yahudi ve Hıristiyan kutsal metinlerinden naklettiği delillerle Tevrat ve İnciller’in çoğunluğunun lafız (lafzî tahrîf), mana (manevî tahrîf) ve te’vil yönünden tahrîf (te’vîlî tahrîf), tebdil ve tağyir edildiğini savunmuştur. Ayrıca, Rabbânî âlimlerin zaman içinde yaptıkları eklemelerle Mişna, Talmud Yeruşalmi ve Talmud Bavli’nin de tahrîf edildiğini iddia etmiştir. Bir kutsal metinde olmaması gereken önemli tahrîfler, metin içi farklılıklar, çelişkiler ve tutarsızlıklar gösteren pasajlardan alıntı yaparak kutsal yazılarının kusurlu olduğunu göstermeye çalışmıştır. Onlardaki tahrîfleri teolojik ve aklî delillerle genişçe açıklayıp ortaya koyarak ispat etmeye ve onların kutsal kitaplarını tahrîf etmedikleri yönündeki iddialarını çürütmeye çalışmıştır.

İbn Kayyim’e göre, Yahudi ve Hıristiyan kutsal metinlerinde Hz. Muhammed’in nübüvvetine delalet eden tebşîrât cümlelerinin çokluğu ve çeşitliliğinden dolayı Yahudi ve Hıristiyanlar tebşîrâtı gizlemişlerdir. Onlar bu tebşîrâtı kendi manasının dışında uygun olmayan başka manalara hamletmişlerdir. Böylece cümleleri manevî tahrîf ve tebşîrâtın manasında fâsit te’villere veya yanlış yorumlara gitmek suretiyle de te’vîlî tahrîf yapmışlardır. Tebşîrât cümlelerinin kitaplarında katiyen mevcut olmadığını iddia etmişlerdir. İbn Kayyim buna rağmen tebşîrât cümlelerinin kitaplarında hâlâ sarih olarak lafzen mevcut olduğunu savunmuştur. Tüm tebşîrâtın Yahudi ve Hıristiyan kutsal metinlerinden silinmek suretiyle tahrîf edildiği anlayışını reddetmiştir.

Summary

Ibn Qayyim al-Jawziyyah is one of the Muslim scholars who attracted attention with his works and views. Ibn Qayyim’s polemic called Hidāyat al-Ḥayārā fī Acwibat al-Yahūd wal-Naṣārā, which he wrote against Jews and Christians, is a significant work because it examines in detail the taḥrīf or the falsification of the Jewish and Christan Scriptures, as well as some other History of Religions issues. Numerous academic studies have been conducted on Ibn Qayyim; however, there is no research in the national literature that examines his understanding and views on the corruption of the Jewish and Christian Scriptures. This study seeks to reveal Ibn Qayyim’s understanding of falsification, as well as his position and significance within the Islamic rejection tradition and the History of Religions. We hope our research will contribute to the field of the History of Religions in general and to the Islamic-Jewish and Islamic-Christian rejection tradition, research, and literature in particular.

This study seeks to answer the queries, “What is Ibn Qayyim’s understanding of taḥrīf of the Jewish and Christian Scriptures?” and “What is Ibn Qayyim’s place and significance in the polemical tradition of Islam?” The study uses descriptive and comparative methods to examine Ibn Qayyim’s understanding of taḥrīf in his Hidāyat al-Ḥayārā, his method, and whether the understanding of falsification had an impact on the Islamic polemical tradition and polemic literature.

In his polemic, Ibn Qayyim attempted to demonstrate how Jewish and Christian sacred texts were falsified using evidence from those texts, and he revealed his own understanding of falsification. He used the following terms in the context of taḥrīf: taḥrīf al-kalim (falsifying the words), tabdīl (alteration), izāla (eliminating and defecting the words), taghyīr (modifying the words), ikhfāʾ al-ḥaqq (concealing the truth), kitmān (concealing the message of the divine revelation), kitmān al-ḥaqq (concealing the truth), confusing the mind of the listener to the word, layy al-lisān (distorting the words and confusing or causing confusion in one’s mind, to bend the tongue to another meaning while reading the Scriptures), lebs al-ḥaqq bi al-bātıl (confusing the truth with falsehood in such a manner that it cannot be distinguished from falsehood), nisyān (forgetting). Ibn Qayyim identifies three distinct categories of corruption. The first is textual corruption of the Scriptures (taḥrīf al-lafẓ or taḥrīf al-nass), the second is semantic corruption of the Scriptures (taḥrīf al-maʿnā), the third is the misinterpretation of the text, falsification in ta’wīl (taḥrīf al-ta’wīl).

As a result of the study, the following aspects can be highlighted. One of the major polemical issues discussed in Islamic sources is falsification. Muslim authors have used the Qur’an as their primary source when alleging the corruption of the Jewish and Christian Scriptures. In other words, the general Islamic perspective has been shaped by the issues and criticisms mentioned in the Qur’an regarding falsification. Ibn Qayyim directed theological and rational criticisms against Jews and Christians about the distortion. It has been asserted that in his polemic, he did not present new ideas in terms of Islamic-Jewish and Islamic-Christian polemical history and did not express an independent opinion. To a large extent, he followed Ibn Ḥazm and Samuel b. Yahyā al-Maghribi in the post-Islamic polemical literature of Ibn Ḥazm. Using the approach and methods of Shihāb al-Dīn al-Qarāfī and Takıy al-Dīn Ibn Taymiyya and directed his criticisms toward essentially the same issues. Ibn Qayyim’s approach and views on taḥrīf positively impacted the history of Islamic polemics. As a result of the esteem in which he is held, his polemic has been discussed and scrutinized in academic studies.

Both Jews and Christians asserted that they did not alter or distort their sacred texts. In response to these Jewish and Christian allegations, Ibn Qayyim endorsed Islam’s basic idea that the Torah and the Gospels had been corrupted. Using evidence from Islamic sources and Jewish and Christian Scriptures, he argued that the majority of the Torah and the Gospels had been falsified textually (literal falsification), contextually (spiritual falsification), and through incorrect interpretation (ta’wīl falsification). In addition, he asserted that the Mishnah, Talmud Yerushalmi, and Talmud Bavli had been corrupted by the additions made by Rabbinic scholars over time. He attempted to demonstrate that their sacred writings were tainted by citing passages from them that demonstrate significant distortions, in-text disparities, contradictions, and inconsistencies that should not be in a sacred text. It has been understood that Ibn Qayyim tried to prove the distortions in them by explaining and revealing them with theological and rational evidence and to refute their claims that they had not falsified their sacred books.

According to Ibn Qayyim, Jews and Christians concealed tabshirāt (verses predicting Muhammad in previous Scriptures) due to the abundance and diversity of such verses in Jewish and Christian Scriptures, which indicate Muhammad’s prophethood. They have removed this message’s original meaning and replaced it with inappropriate alternatives. They distorted tabshirāt in terms of the meaning, and they also falsified them in terms of ta’wīl by going to vicious ta’wīls, that is, wrong interpretations or misinterpretations in the meaning of tabshirāt. They claimed that tabshirāt do not exist definitely in their sacred books. Despite this, Ibn Qayyim defended that tabshirāt are still clearly verbally present in their books. He rejected the understanding that all tabshirāt had been distorted by deleting them from the Jewish and Christian Scriptures.