Hadis Usulünde Liḳā' Tartşmaları: Müslim'in İtirazları Bağlamında Liḳā' Şartının Buḫârî'ye Atfedilmesi

Hadis usulü terminolojisine ait bir kavram olan liḳā’, hadis tarihinin en önde gelen muhaddislerinden Buḫârî ve Müslim arasında bir ihtilâf konusu olarak bilinmektedir. Buḫârî’nin açıkça ifade etmediği hâlde liḳā’ şartının kendisine nispet edilmesi çoğu hadis araştırmacısı nezdinde kabul görmektedir. Müslim’in Saḥîḥ’inin mukaddime bölümünde liḳā’ şartından dolayı isim vermeksizin ağır eleştiriler yönelttiği şahsın, hocası Buḫârî olduğuna dair çıkarımlar yapılmaktadır. Müslim’in eleştirileri bağlamında Buḫârî’ye atfedilen liḳā’ şartının mahiyeti, konuyla ilgili yapılmış çalışmalarda açıklığa kavuşmamıştır. Bu çalışmada, liḳā’ kavramına ilişkin tartışmaların etrafında şekillendiği Buḫârî ve Müslim özelinde liḳā’ meselesinin nasıl anlaşıldığı incelenmiştir. Hadis kabul şartları bağlamında liḳā’ın mahiyeti, hadis imamlarının liḳā’a ilişkin görüşleri ile liḳā’ şartını kim(ler)in savunduğuna dair değerlendirme ve tespitlerde bulunulmuştur. Liḳā’ tartışmasının Buḫârî ve Müslim etrafında şekillenmesi, bu iki önemli hadis âliminin konuya farklı baktıkları yönünde çıkarımların neden yapıldığını anlamayı gerektirmektedir. Buḫârî ile Müslim’in metodik farklılıkları da çalışmada yer almıştır. Konuya ilişkin muhtelif görüşlere yer verilerek bunların tahlil ve değerlendirmeleri çözümlenmeye çalışılmıştır.