Published October 29, 2020 | Version v1
Journal article Open

Ważki (Odonata) rezerwatu przyrody "Nowiny" (Roztocze, Polska południowo-wschodnia)

Authors/Creators

  • 1. Katedra Zoologii i Ochrony Przyrody, Instytut Nauk Biologicznych, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, ul. Akademicka 19, 20-033 Lublin, Polska, e-mail: pawbucz@gmail.com
  • 2. ul. Prząśniczki 2/40, 20-838 Lublin, Polska, e-mail: pawel_bojar@interia.pl
  • 3. Katedra Zoologii i Ekologii Zwierząt, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Akademicka 13, 20-033 Lublin, Polska, e-mail: edyta.buczynska@gmail.com
  • 4. Studenckie Koło Naukowe Biologów UMCS, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, ul. Akademicka 19, 20-033 Lublin, Polska, e-mail: goral.nikola@gmail.com
  • 5. ul. Prząśniczki 2/40, 20-838 Lublin, Polska, e-mail: atanczuk@gmail.com
  • 6. Katedra Zoologii i Ochrony Przyrody, Instytut Nauk Biologicznych, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, ul. Akademicka 19, 20-033 Lublin, Polska, e-mail: tarkowski890@gmail.com

Description

Dragonflies (Odonata) of the Nowiny Nature Reserve (Roztocze Upland, south-eastern Poland). In 2020 the fauna of dragonflies was studied in the Nowiny Nature Reserve comprising of 5 midforest land depressions with strongly hydrated transitional and raised bogs, some with water bodies. 33 species were recorded (46% of the national fauna), 29 of which were autochthonous or probably autochthonous. In these depressions, 14 to 24 species were recorded. The fauna was dominated by stenotopic species of peat bogs and eurytopic species. Moreover, individual species indicating the drying process of some of the sites (Lestes dryas) as well as instability of assemblages (Libellula depressa) were recorded. A limnophilous species Anax parthenope was recorded on the site with the largest water body (0.27 ha). In the summer, the high number and high breeding activity of thermophilous Aeshna affinis were observed. In general, the Nowiny Nature Reserve is an important area for the protection of peat bog fauna because of the odonate assemblages and the occurrence of such species as Aeshna subarctica and Somatochlora arctica. However, the absence of some expected species (e.g. Aeshna juncea and Leucorrhinia dubia), low number of some specialists (e.g. Leucorrhinia rubicunda) as well as intensive colonization of the researched area by Aeshna affinis may suggest the change of its fauna. It is not resulted from the degradation of habitats, but rather from the climate warming which is unfavourable for Siberian dragonflies sensu St. Quentin (1960) and favourable for thermophilic ones. Probably in the southern part of Poland, stronger decline of species from the first group is in progress with the simultaneous expansion of species from the second one. These two processes involve not only geographical ranges, but also extending the habitat base. It may intensify the problem with protection of tyrphobionts and tyrphophiles, a part of which is already endangered.

Files

Przyroda_26(online012).pdf

Files (4.1 MB)

Name Size
md5:161ccb5797f5d4bcbf6203e4b153bfa8
4.1 MB Preview Download

Additional details

References

  • Adamski P., Bartel R., A Bereszyński., Kepel A., Witkowski Z. (Eds.) 2004. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Tom 6. Ministerstwo Ochrony Środowiska, Warszawa.
  • Bernard R., Buczyński P., Tończyk G. 2002. Present state, threats and conservation of dragonflies (Odonata) in Poland. Nature Conservation 59(2): 53–71.
  • Bernard R., Buczyński P., Tończyk G., Wendzonka J. 2009. Atlas rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce – A distribution atlas of dragonflies (Odonata) in Poland. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.
  • Bernard R., Samoląg J. 1997. Analysis of the emergence of Aeshna affinis Vanderlinden, 1823 in the vicinity of Poznań, western Poland (Odonata, Aeshnidae). Opuscula Zoologica Fluminensia 153: 1–12.
  • Borowiec J. 1990. Torfowiska Regionu Lubelskiego. PWN, Warszawa.
  • Boudot J.-P., Kalkman V. (Eds.) 2015. Atlas of the European dragonflies and damselflies. KNNV Publishing, The Netherlands.
  • Buczyński P. 2001. Ważki (Insecta: Odonata) torfowisk wysokich i przejściowych środkowo-wschodniej Polski. Praca doktorska, Wydział Biologii i Nauk o Ziemi, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Lublin.
  • Buczyński P. 2007. Ważki (Insecta: Odonata) doliny Bugu między Gołębiami i Włodawą. Nowy Pamiętnik Fizjograficzny 5(1-2): 3–26.
  • Buczyński P. 2009. Czerwona lista ważek (Odonata) województwa lubelskiego (Polska wschodnia). Druga edycja: 2009. Odonatrix 5(1): 25–29
  • Buczyński P., Bielak-Bielecki P. 2019. Materiały do poznania ważek (Odonata) rzek i jezior Polski środkowo-wschodniej. Notatki Entomologiczne 4(2): 1–10.
  • Buczyński P., Buczyńska E., Michalczuk W. 2019. From Southern Balkans to Western Russia: Do first Polish records of Pantala flavescens (Fabricius, 1798) (Odonata: Libellulidae) indicate a migration route? Journal of the Entomological Research Society 21(1): 11–16.
  • Buczyński P., Karasek T., Kowalak E., Kowalak J., Oder T. 2009. Przyczynek do wiedzy o ważkach (Odonata) Roztocza. Odonatrix 5(1): 1–6.
  • Buczyński P., Tończyk G. 2004. Somatochlora arctica (Zetterstedt, 1840), Miedziopierś arktyczna, pp. 59–60. In: Głowaciński Z., Nowacki J. (Eds.), Polska czerwona księga zwierząt, Bezkręgowce. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego, Kraków – Poznań.
  • Buraczyński B. (Ed.) 2002. Roztocze. Środowisko przyrodnicze. Wydawnictwo Lubelskie, Lublin.
  • Buszko J. 2004a. Colias palaeno (Linnaeus, 1761), Szlaczkoń torfowiec, pp. 242–243, In: Głowaciński Z., Nowacki J. (Eds.), Polska czerwona księga zwierząt, Bezkręgowce. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego, Kraków – Poznań.
  • Buszko J. 2004b. Boloria aquilonaris (Stichel, 1908), Dostojka akwilonaris, pp. 256–257, In: Głowaciński Z., Nowacki J. (Eds.), Polska czerwona księga zwierząt, Bezkręgowce. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego, Kraków – Poznań.
  • Corbet P. S. 1999. Dragonflies. Behaviour and ecology of Odonata. Harley Books, Colchester.
  • Dévai G. 1976. A magyarországi szitakötő (Odonata) fauna chorológiai vizsgálata. Acta Biologica Debrecina 13(Suppl. 1): 119–158.
  • Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 206/7: 102–145.
  • Grabiński T. 1992. Metody taksonometrii. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków.
  • Grabowski T., Harasimiuk M., Kaszewski B.M., Kravchuk Y., Lorens B., Michalczyk Z., Shabliy O. (Eds.) 2015. Roztocze. Przyroda i człowiek. Roztoczański Park Narodowy, Zwierzyniec.
  • Grand D. 1995. Nouvelle observation d'Hemianax ephippiger (Burmeister) en Catalogne, Espagne (Anisoptera: Aeshnidae). Advances in Odonatology Suppl. 1: 27–28.
  • Herbich J. (Ed.). 2004. Wody słodkie i torfowiska. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. T. 2. Ministerstwo Środowiska, Warszawa.
  • Hickling R., Roy D.B., Hill J.K., Thomas C.D. 2005. A northward shift of range margins in British Odonata. Global Change Biology 11(3): 1–5.
  • Janssen J.A.M., Rodwell J.S., García Criado M., Gubbay S., Haynes T., Nieto A., Sanders N., Landucci F., Loidi J., Ssymank A., Tahvanainen T., Valderrabano M., Acosta A., Aronsson M., Arts G., Attorre F., Bergmeier E., Bijlsma R.-J., Bioret F., Biţă-Nicolae C., Biurrun I., Calix M., Capelo J., Čarni A., Chytrý M., Dengler J., Dimopoulos P., Essl F., Gardfjell H., Gigante D., Giusso del Galdo G., Hájek M., Jansen F., Jansen J., Kapfer J., Mickolajczak A., Molina J.A., Molnár Z., Paternoster D., Piernik A., Poulin B., Renaux B., Schaminée J.H.J., Šumberová K., Toivonen H., T Tonteri., Tsiripidis I., Tzonev R., Valachovič M. 2016. European Red List of Habitats. Part 2. Terrestrial and freshwater habitats. Publications Office of the European Union, Luxembourg.
  • Kalkman V. J., Boudot J.-P., Bernard R., Conze K. J., De Knijf G., Dyatlova E., Ferreira S., Jović M., Ott J., Riservato E., Sahlén G. 2010. European Red List of Dragonflies. Publications Office of the European Union, Luxembourg.
  • Kietzka G.J. 2019. Dragonflies as bioindicators and biodiversity surrogates for freshwater ecosystems. PhD Thesis, Department of Conservation Ecology and Entomology, Faculty of AgriSciences, Stellenbosch University, RSA.
  • Łabędzki A. 1985. Ważki Odonata rezerwatu Czartowe Pole na Roztoczu. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 6(2): 85–91.
  • Mielewczyk S. 1969. Larwy ważek (Odonata) niektórych torfowisk sfagnowych Polski. Polskie Pismo Entomologiczne 39(1): 17–81.
  • Michalczuk W. 2012. Nowe stanowiska iglicy małej Nehalennia speciosa (Charpentier, 1840) na Roztoczu i w Kotlinie Sandomierskiej (Odonata: Coenagrionidae). Odonatrix 8(1): 14–18.
  • Michalczuk W., Buczyński P., Buczyńska E., Czechowski P., Cymbała R., Długosz I., Domagała M., Dumański J., Gałan M., Gumułka P., Górajski L., Grabek M., Gwóźdź R., Kolago G., Kowalczyk M., Król J., Lewandowska E., Lewandowski K., Łagosz P., Mikołajczuk P., Nowicka K., Ostrowski K., Pawlak S., Pietrasik G., Rauner-Bułczyńska E., Ratajczak J., Senn P., Sieczak K., Świtała D., Świtała M., Tańczuk A., Wolny M. S., Wiszniowska M., Zabłocki P. 2020. Bezprecedensowa inwazja husarza wędrownego Anax ephippiger (Burmeister, 1839) (Odonata: Aeshnidae) na Polskę w roku 2019. Odonatrix 16(10): 1–24.
  • Moore N. W. 1964. Intra- and interspecific competition among dragonflies (Odonata). Journal of Animal Ecology 33(1): 49–71.
  • Moore N. W. 2000. Interspecific encounters between male aeshnids. Do they have a function? International Journal of Odonatology 3(2): 141–151.
  • Peters G. 1987. Die Edellibellen Europas (Aeshnidae). A. Ziemsen Verlag, Wittenberg Lutherstadt.
  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. Dziennik Ustaw 2016: poz. 2183.
  • St. Quentin D. 1960. Die Odonatenfauna Europas, ihre Zusammenfassung und Herkunft. Zoologische Jahrbücher. Abteilung für Systematik, Geographie und Biologie der Tiere 87(4/5): 301–316.
  • Szujecki A. 1983. Ekologia owadów leśnych. PWN, Warszawa.
  • Twardosz R. 2017. Zmiany częstości anomalii termicznych w Polsce w latach 1951-2015. Polish Journal of Agronomy 31: 3–10.
  • Wildermuth H., Martens A. 2019. Die Libellen Europas. Alle Arten von den Azoren bis zum Ural im Porträt. Quelle & Meyer Verlag, Wiebelsheim.
  • Ziernicka-Wojtaszek A. 2015. Klimatyczny bilans wodny na obszarze Polski w świetle współczesnych zmian klimatu. Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie 15(4): 93–100.
  • Ziernicka-Wojtaszek A., Zuśka Z. 2016. Zimy z dodatnią temperaturą powietrza na obszarze Polski (1981-2010). Infrastruktura Obszarów Wiejskich III/2/2016: 983–993.
  • Zarządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 26 listopada 1990 r. w sprawie uznania za rezerwaty przyrody. Monitor Polski, 1990 nr 48: poz. 366.